جشنواره‌ای با پُز جهـانی

بخش جهانی فیلم فجر باوجود نیت درست و تلاش‌های مشخص مسئولان و دست‌اندرکاران، هنوز به جایگاه ایده آل و واقعا استاندارد نرسیده و متر و معیارها و شاخصه‌های جشنواره رده الف دنیا همچون حضور فیلم‌های شاخص، مشهور و تحسین شده سینمای جهان از جمله فیلم‌های اروپا و آمریکا و آثار موفق دیگر نقاط جهان و چهره‌ها و مهمانان سرشناس و فعال و تاثیرگذار را ندارد. با این همه جالب است که مدیران جشنواره جهانی فیلم فجر ادعایی فراتر از واقعیت دارند و همواره سعی می‌کنند در گفت‌وگوها و اظهارنظرها، خود و این رویداد را بسیار بیشتر از آنچه است، جلوه دهند. اگر از علاقه‌مندان جدی و پیگیر سینما باشید، کافی است سری به سایت این جشنواره بزنید تا با چند و چون و انبوه بخش‌های مختلف آن آشنا شوید و این رویداد را با دیگر جشنواره‌های برتر دنیا مقایسه کنید، هم به لحاظ حضور و رقابت فیلم‌های شناخته شده و موفق جهانی و هم از نظر حضور مهمانان سرشناس دنیای سینما.

سیدرضا میرکریمی، دبیر سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر در نشست خبری روز گذشته خود و در جمع اصحاب رسانه، باز هم ادعای برگزاری جشنواره‌ای با آوازه جهانی را مطرح کرد. اما با نگاهی اجمالی به نام فیلم‌های شرکت کننده و مهمانان جشنواره و دیگر بخشهایی که بیشتر نشان از یک تشتت دارد و اهداف و رویکرد منسجمی ندارد، می‌توان به کنه واقعیت موجود این هیاهوی بسیار برای تقریبا هیچ پی برد.

میرکریمی در ابتدای نشست اشاره کرد که برای جداسازی بخش جهانی از ملی فیلم فجر کار کارشناسی زیادی صورت گرفت و سعی بر این بود که از اتلاف هزینه جلوگیری شود. دبیر جشنواره جهانی فیلم فجر ادامه داد که هزینه تبلیغات ما برای شناساندن این جشنواره به سینماگران جهان پایین آمده و خود سینماگران مبلغ ما شده‌اند، جشنواره را می‌شناسند و به بقیه هم توصیه می‌کنند در این رویداد شرکت کنند.

میرکریمی افزود: از آنجایی که تنها منطقه‌ای فکر نمی‌کنیم، با کشورهایی که هم آرمان هستیم نیز مورد توجه قرار دادیم و به طور کلی دنبال دوست یابی برای سینمای ایران هستیم.

اما صحبت‌های دبیر جشنواره جهانی فیلم فجر تا چه اندازه با واقعیت همخوانی دارد؟ آیا واقعا تفکیک و جداسازی جشنواره جهانی و ملی فیلم فجر با کارشناسی درست انجام شده است؟ این جداسازی چه دستاوردی برای سینمای ایران در داخل و خارج از کشور داشته است؟ آیا واقعا این تفکیک منجر به جلوگیری از اتلاف هزینه شده یا برعکس به دلیل برگزاری دو جشنواره مجزا در دو زمان مختلف از سال، هزینه‌های به مراتب بیشتری را بر سازمان سینمایی تحمیل کرده است؟ میرکریمی هزینه رسمی جشنواره را هشت میلیارد تومان عنوان کرد، اما آیا این حجم از بخشها و برنامه‌های فراوان البته بدون کاربرد برای سینمای ایران در سطح حرفه‌ای سینمای جهان، واقعا با همین رقم جمع شده است؟تمیرکریمی در صحبتهایش مدعی شد که افزایش نرخ ارز متوجه جشنواره نخواهد بود و این‌که آنها دو بار به خاطر شفافیت مالی از سوی ارشاد تشویق هم شده اند! باور این موضوع و صحت و سقم آن با شما.

ضمن این‌که این «دوست یابی برای سینمای ایران»، واقعا چه هزینه‌های بالایی برای سینما داشته و آیا درباره تعداد بالای سفرهای آقای دبیر و مدیران جشنواره جهانی فیلم فجر به کشورهای مختلف منطقه و جهان در طول سال گذشته هم شفافیت مالی وجود دارد؟ آیا همه این رفت و آمدهای پرهزینه و بریزوبپاش‌ها، خروجی و دستاوردی همچون حضور فیلم‌های شاخص و مهم و روز سینمای جهان و چهره‌های شناخته شده در جشنواره داشته است؟ آیا دست‌کم جشنواره جهانی فیلم فجر توانسته به پایگاهی قابل اتکا و معتبر برای سینمای ضدجریان هالیوودی و ضداسکتباری در منطقه تبدیل شود یا همه این ادعا محدود به بخشی فرمالیته به نام «زیتون‌های زخمی» می‌شود که نیاز به توجهی جدا و
مفصل تر دارد و نمی‌توان با یک بخش کوچک باری به هر جهتی حق مطلب را درباره جنایات رژیم صهیونیستی و مظلومیت جریان مقاومت و جهان اسلام ادا کرد.

جشنواره جهانی فیلم فجر به جای این‌که روی اهداف و رویکردهای مشخص و درستی متمرکز شود و در این زمینه جشنواره‌های الف دنیا را معیار قرار دهد، پر است از بخش‌های فراوان، پرهزینه و بی‌کار برد. این جشنواره طبق آن بخش‌هایی که میرکریمی در نشست خبری معرفی کرد و به شرح آنها پرداخت، نشان داد هنوز مخاطبان هدفش را نمی‌شناسد و برای بزرگنمایی رویدادش به هر نوع تماشاگری متوسل می‌شود. میرکریمی گفت که علاقه‌ای به فرش قرمز ندارد و بیشتر وجوه علمی جشنواره را تقویت کرده است. کدام یک از جشنواره‌های استاندارد و جهانی سینما ادعای بحث علمی را دارند و اصلا مگر کارکرد جشنواره‌های سینمایی این است؟

آیا هزینه‌ها برای بخشی به نام دارالفنون در این جشنواره توجیهی دارد؟ چرا از ظرفیت این همه دانشجوی سینما در دانشکده‌های مختلف کشور استفاده نمی‌شود؟ اگر تمرکز روی بخش علمی و دانشجویان است، بخش زنگ هفتم و حضور 25 هزار دانش‌آموز دیگر چه معنی دارد؟ این عدم‌قطعیت هدف سنی و مخاطب‌شناسی است که باعث این سرگردانی‌ها و وفور و پراکندگی بخش‌ها می‌شود.

در عین حال میرکریمی در صحبت‌هایش به نمایش فیلم‌های ترسناک‌تر نسبت به فیلم‌های همین ژانر نسبت به سال قبل برای مخاطبان غیرحرفه‌ای سینما خبر می‌دهد، چرا؟ چون تماشاگران اعلام کرده‌اند که سال قبل خیلی با فیلم‌های ترسناک، نترسیده‌اند! اگر ادعای یک جشنواره رده الف جهانی برای تماشاگران نخبه سینما را دارید و از سوی دیگر مدعی برجستگی بار علمی جشنواره هستید، پس جلب رضایت بچه‌ها و دانش‌آموزان و مخاطبان غیرحرفه‌ای تر سینما از طریق نمایش فیلم‌های ترسناک در نیمه‌شب دیگر چه صیغه‌ای است؟

جشنواره جهانی فیلم فجر فقط به این موارد و موضوعات بسنده نمی‌کند و همانطور که میرکریمی گفت به موضوعاتی چون محیط زیست، بحران آب و دنیای ورزش و جام جهانی فوتبال هم خواهد پرداخت. دبیر جشنواره همچنین در بخشی از صحبت‌هایش مدعی شد پس از این‌که سال گذشته بخشی به نام سینمای بالتیک داشتند، تازه اروپایی‌ها فیلم‌های این سینما را کشف کردند! درواقع الان دوستان به جز این‌که خود را در جایگاه معرفی‌کننده سینمای ایران به دنیا می‌بینند، در مقام کاشف استعدادهای اروپا هم خود را شایسته تعریف و تمجید می‌دانند.

میرکریمی در این نشست گفت که نماینده فیاپف سال گذشته در این جشنواره حضور داشت و به ما اعلام کرد که این جشنواره جزو 15 جشنواره رده الف دنیاست، البته به شرطی که چند سال دیگر بتواند با همین کیفیت این روند را ادامه دهد. به گفته دبیر، این نماینده امسال هم در جشنواره حاضر خواهد بود. احتمالا پس از گشت و گذار و پذیرایی مناسب ایشان، باز هم تعریف و تمجیدهایی از این نوع نثار جشنواره جهانی ما خواهد شد و اعتماد به‌نفس آقای دبیر را بالاتر از اینها خواهد برد. سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر در حالی یک هفته دیگر آغاز به کار می‌کند که دریغ فیلم‌هایی شاخص و درجه یک جهانی در میان 120 فیلم پذیرفته شده از 54 کشور جهان، دریغ از چهره‌های سرشناس سینمایی به عنوان مهمان و داوری، نتیجه‌اش این می‌شود که سینماگران خودمان مشهورتر و شناخته شده‌تر از همتایان خارجی خود هستند. مشهورترین مهمان احتمالی این جشنواره هم الیور استون، کارگردان آمریکایی فیلم‌هایی چون جوخه، قاتلین بالفطره، وال استریت و جی اف کی است؛ کسی که قرار بود چند سال پیش به ایران بیاید و فیلمی درباره رئیس جمهور وقت، محمود احمدی نژاد بسازد، کسی که پسرش در سفرهایی به ایران مسلمان شد و نام‌شان علی را برای خودش انتخاب کرده بود، در ضمن الیور استون یکی از چهره‌هایی است که همین چند وقت پیش و در پی موج افشاگری ضد رسوایی‌های جنسی در هالیوود، یکی از متهمان بود و نامش به این دلیل ناخوشایند دوباره بر سر زبانها افتاد. سی و ششمین جشنواره جهانی فیلم فجر 19 تا 27 آوریل 2018 (30 فروردین تا 7 اردیبهشت 1397) به دبیری سیدرضا میرکریمی در تهران برگزار می‌شود.