سهمی برابر از الفبا

اجباری کردن آموزش ابتدایی آن هم با کیفیت خوب بویژه برای دختران نکته قابل تامل دیگری است. برای کسانی که ایران را فقط تهران یا بعضی از شهرهای بزرگ نمی بینند و از وضعیت آموزشی نقاط محروم کشور از کلاس هایی که در ازای ثبت نام 10 دانش آموز پسر حتی یک دانش آموز دختر بندرت ثبت نام می کند خبر دارند این سوال پیش می آید که آیا با توجه به عدم اشتغال پسران در این مناطق محروم ، می توان دختران را به اجبار راهی مدارس کرد در حالی که بیشتر خانواده ها ترجیح می دهند که حداقل دخترانشان در امور خانه ، قالیبافی ، دامداری و یا در مزارع به آنها کمک کنند و در چنین شرایطی آیا امکان تحقق عدالت آموزشی تا تاریخ مندرج در این آیین نامه وجود دارد؛ امکان تحقق یافتن شعارهایی مانند حذف نابرابری های جنسیتی در آموزش ، بهبود تمام جنبه های آموزشی فقط زمانی صورت می گیرد که در مرحله اول تبعیض آموزشی در کشور از بین برود.
وقتی در فلان مدرسه غیرانتفاعی پایتخت دانش آموزی برای سال اول دبیرستان بیش از 2 میلیون تومان و برای پیش دانشگاهی بیش از 4 میلیون تومان فقط برای یک سال می پردازد تا از امکانات گسترده آن مدرسه استفاده کند چند درصد این درآمدها صرف گسترش مدارس عمومی در نقاط محروم کشور می شود. وقتی مدارسمان را به مدارس استعدادهای درخشان ، نمونه ، غیرانتفاعی و غیره تقسیم می کنیم و بهترین امکانات را در اختیار تعداد محدودی از دانش آموزان قرار می دهیم هر چند که به علت استعداد آنها حتی این امکانات نیز برای آنها کم است با این همه در بسیاری از مدارس دیگر امکانات آموزشی صرفا به کلاس ، گچ و تخته سیاه ختم می شود. ماده 2 این آیین نامه می گوید که وزارت آموزش و پرورش موظف است با همکاری شوراهای اسلامی شهر و روستا افراد مشمول این آیین نامه را که از ادامه تحصیل بازمانده اند، شناسایی و امکان ثبت نام و ادامه تحصیل آنها را فراهم کند در حالی که عدالت واقعی در جامعه زمانی به وجود می آید که کودک از ته دل و با اراده خود به سوی فراگیری علم سوق داده شود نه این که اجبارا از طرف نهادی و یا قانونی به مدرسه معرفی گردد چرا که اگر بهترین امکانات را نیز در اختیار دانش آموز بی انگیزه قرار دهیم باز طرفی نخواهیم بست.

ضعف مدیریت

عامل دیگری که شاید بزرگترین مانع توسعه آموزشی است ضعف مدیران مدارس و مناطق آموزش و پرورش کشور است. در بعضی از مدارس به علت ضعف مدیریت از امکانات موجود بخوبی استفاده نمی شود. این نوع مدیران نشاط و شادمانی فضای مدارس را از بین می برند و با رفتارهای نسنجیده خود دانش آموزان را از مدرسه و آموزش گریزان می کنند.
آموزش و پرورش باید مدیران لایق و قدرتمندی داشته باشد که با راهکارهای خود، موجب جذب کودکان خارج از مدرسه ، کودکان استثنایی و سایر اقشار آسیب پذیر بویژه در مناطق محروم شوند و مدیریت آموزش و پرورش باید مدیریتی پاسخگو، مشارکت آمیز و مسوولیت پذیر باشد. در سفرهای رئیس جمهور یکی از وزرایی که باید رئیس جمهور را همراهی کند وزیر آموزش و پرورش است. او می تواند با سفر به استان های کشور از نزدیک از مناطق محروم بازدید کرده و از تبعیض ها و شکاف های موجود در مسائل آموزش و پرورش کشور آگاه شود. آموزش و پرورش باید دارای برنامه های منسجم در رادیو و تلویزیون باشد و با ارائه سریال ها، فیلمها و ارائه گفتگوهای کارشناسانه در روشن کردن اذهان عمومی خانواده ها ؛ در مسائل آموزشی به مردم کمک کند و سخن آخر این که تا زمانی که کرامت انسانی معلم در جامعه از جایگاه والایی برخوردار نگردد مشکل بتوان به عدالت آموزشی در کشور دست یافت.
امید است با توجه به محورمداری موضوع عدالت از دیدگاه رئیس جمهوری و عنایت خاص وزیر محترم آموزش و پرورش به عدالت گرایی در آموزش و پرورش و با ترتیب اثر دادن به نظرات انسان های خوش فکر و آگاه در مسائل آموزش و پرورش گام های اساسی در توسعه عدالت آموزشی در کشور برداشته شود چرا که اساس و بنیان پیشرفت هر کشوری در گرو رفع تبعیض ها، ایجاد عدالت و خصوصا توسعه عدالت آموزشی است.

اقتصاد آموزش و پرورش نکته مهم در آموزش و پرورش بودجه آن است در اقتصاد آموزش و پرورش مساله تعادل بین هزینه های آموزشی و هزینه های مربوط به دیگر فعالیت های اجتماعی بحث مهم و قابل ملاحظه ای است. مساله این است که از نظر اقتصادی ، و از لحاظ موازنه بین مصرف و بازده ، تا چه میزان از بودجه عمومی را به آموزش و پرورش می توان اختصاص داد؛ و تا چه حد می توان پیش رفت؛ با این وصف در اکثر نظامهای اقتصادی جهان امروز سهم آموزش و پرورش را از تولید ناخالص ملی و از بودجه دولت و دیگر منابع محلی مرتبا اضافه می کنند و افزایش بودجه سالانه قابل ملاحظه است ، اما هنوز تنگناهای ناشی از کمبود منابع مالی وجود دارند و ضعف بودجه مساله عمومی است زیرا روند افزایش هزینه ها بیشتر و سریعتر از میزان افزایش سالانه بودجه و اعتبارات آموزشی است حال چگونه می خواهیم با بودجه ناچیز اختصاص یافته به آموزش و پرورش محرومترین انسان ها را در محرومترین نقاط کشور از آموزش جامع آن هم از اوان کودکی بهره مند سازیم. تعداد زیادی از این کودکان به علت مشکلات مالی خانواده ها علیرغم علاقه آنها به مدرسه نمی توانند به تحصیل بپردازند و مجبورند از دوران کودکی کار کرده و کمک خرج خانواده باشند.

محمد گل صنملو