سرشار از زندگی عاری از آلودگی

ویروس های بیماری زا، سالانه خسارات زیادی به محصول سیب زمینی وارد می کنند؛ این در حالی است که کنترل بیماری های ویروسی پس از آلودگی مزارع ، معمولا ناممکن است.
بنابراین بهترین روش برای مبارزه با این عوامل ، تولید بذر سالم و عاری از ویروس است. به این منظور با انجام طرحی در گروه پژوهش اصلاح ژنتیک گیاهان باغبانی جهاد دانشگاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران ، ریزغده های عاری از ویروس سیب زمینی تولید شده اند. به گفته مهندس سیدضیائ نصرتی ، مدیر جهاد دانشگاهی دانشکده کشاورزی دانشگاه تهران تولید ریزغده های سالم به روش کشت درون شیشه ای (Invitro)به صورت انبوه یکی از اهداف مهم تولید بذر سیب زمینی در بسیاری از کشورهاست.
البته در شرایط طبیعی ، حدود 25 ویروس و یک وبیروئید سیب زمینی را آلوده می کنند و براساس مطالعات انجام شده ، خسارات بیماری های ویروسی به این محصول تا 30 درصد برآورد شده است.
در واقع غده های معمولی مورد استفاده برای کشت ، دارای آلودگی های ویروسی هستند و دلیل گسترش این آلودگی ها هم ناشی از غده تکثیر این گیاه است.
نصرتی با اشاره به این که تنها راه مبارزه با آلودگی های ویروسی در این گیاه ، تهیه غده های بذری سالم و عاری از ویروس است ، می افزاید: در گیاهان آلوده به ویروس ، معمولا ناحیه مریستمی گیاه ، عاری از ویروس است و یا مقدار ویروس ها در این ناحیه پایین است ؛ به همین دلیل در روش کشت مریستم ، بافت مریستم انتهایی گیاه در شرایط درون شیشه ای کشت می شود.
در این حالت ، گیاهچه ها پس از تیمار گرمایی نمونه برداری شده سپس این نمونه ها در محیط غذایی مناسب و تحت شرایط استریل آزمایشگاهی رشد داده می شوند. در مراحل بعدی پس از تهیه گیاه مناسب عاری از ویروس ، به تولید ریزغده های عاری از ویروس اقدام می شود. این طرح به دلیل نقش آلودگی های ویروسی سیب زمینی در کشور از اهمیت بالایی برخوردار است و به کمک دستاوردهای آن می توان به افزایش تولید در سطح کشور بخصوص در مناطق و مراکز عمده کشت این محصول از جمله استان های آذربایجان ، اصفهان ، همدان و برخی از مناطق جنوبی امیدوار بود.
نصرتی در ادامه می گوید: نتایج این طرح پژوهشی که از 3 سال پیش تاکنون در گروه پژوهشی اصلاح ژنتیکی گیاهان باغبانی جهاد دانشگاهی انجام شده است نشان می دهد، به کارگیری توام دو روش گرما درمانی و کشت مریستم در حذف ویروس هایی که تنها با یکی از این دو روش از بین نمی روند موفقیت آمیز است.
بنابراین با توجه به نتایج به دست آمده از این طرح ، بهتر است در طرحی جامع ویروس هایی را که در کل کشور بیشترین خسارت را به مزارع وارد می کنند شناسایی شده و برای تمامی آنها عاری سازی صورت گیرد. به این ترتیب ارقام سازگار در هر منطقه از کشور شناسایی و ریزغده زایی آنها به روش درون شیشه ای مورد ارزیابی قرار می گیرد همچنین می توان با توجه به اهمیت تولید غده های عاری از ویروس ، طرحهایی به منظور حفظ و نگهداری ژرم پلاسم آنها در کشور اجرا کرد.
گفتنی است این طرح که مراحل مطالعاتی و آزمایشگاهی اش با موفقیت به پایان رسیده است در نهمین کنگره ژنتیک ایران ارائه شده است و تولید نیمه صنعتی بذور عاری از ویروس سیب زمینی از اهداف بعدی این گروه است.