مردم‌سالاری دینی دستاورد بزرگ انقلاب

حضرت امام خمینی(ره) رهبر کبیر انقلاب اسلامی با بنیان گذاشتن این مدل حکومتی، در عمل انقلابی جهانی در حوزه سیاست ایجاد کردند که امروزه الهام‌بخش بسیاری از ملت‌هایی است که می‌خواهند هم از الگوهای دموکراتیک بهره ببرند و هم از معنویت بی‌نصیب نباشند.

هم مردم، هم معنویت

رهبر فرزانه انقلاب درباره ویژگی‌های مدل حاکمیتی مردم‌سالاری دینی می‌فرمایند: «فکر مردم‌سالاری همراه با معنویت و دین یک فکر نو در دنیای امروز است. تصور نشود که فکر گرایش به معنویت یک امر قدیمی و ارتجاعی و به قول آقایان دِمُده‌شده و مانند این حرفها است؛ نخیر، امروز دنیا به‌خاطر خلأ معنوی در تلاطم است و این را قبول دارند؛ این را دارند می‌گویند، تکرار می‌کنند؛ منتها از کجا معنویت بیاورند؟ معنویت را که نمی‌شود مثل آمپول تزریق کرد به ملت؛ ندارند، گرفتارند و البته گرفتارتر هم خواهند شد. این‌که ما آمدیم یک مردم‌سالاری همراه با دین، همراه با معنویت به وجود آوردیم، به‌معنای واقعی کلمه مردم‌سالاری است؛ در جاهای دیگر، مردم‌سالاری در واقع حزب‌سالاری است. در غرب حزب هم به‌معنای یک مجموعه و شبکه‌ منتشره در مردم نیست؛ نه در آمریکا، نه در انگلیس، نه در جاهای دیگر. این را توجه داشته باشید. در کشورهای غربی حزب یک کلوپ است؛ یک کلوپ سیاسی است، یک باشگاه است که یک مجموعه‌ای از نخبگان آنجا جمع می‌شوند با شعارهایی، با سرمایه‌دارهایی، با مانند اینهایی، می‌توانند مردم را با تبلیغات، در انتخابات جذب کنند؛ مردم‌سالاری به‌معنای واقعی نیست، اینجا ـ در کشور ما ـ مردم‌سالاری به‌معنای واقعی کلمه است، درعین‌حال با دین و با اسلام همراه است.» (95/3/29 ـ بیانات در دیدار جمعی از اساتید دانشگاه‌ها)

ایشان بارها بر کارآمدی این مدل در برابر شیوه‌های دیگر حکومتداری تاکید کرده و هشدار می‌دهند: «تلاش دشمن متمرکز است بر این‌که جمهوری اسلامی را از مردم‌سالاری دینی ـ این پدیده بی‌نظیر، این پدیده بدیع، این پدیده جذاب برای ملت‌های مسلمان ـ محروم کنند؛ تلاششان این است.» (1394/11/28 ـ بیانات در دیدار مردم آذربایجان شرقی‌). از منظر رهبر فرزانه انقلاب، انتخابات، مهمترین سنگر برای مبارزه با طاغوت است. ایشان در این رابطه تصریح می‌کنند: «مهم‌ترین سنگر رژیم‌های مستکبر ـ یعنی اول انگلیس، بعد آمریکا ـ در کشور ما عبارت بود از خود رژیم دست‌نشانده‌ طاغوت. رژیم دست‌نشانده طاغوت، سنگر اینها بود؛ به‌وسیله‌ او بود که اینها هر کاری می‌خواستند در این کشور می‌کردند؛ هر فعالیت اقتصادی، هر فعالیت فرهنگی، هر فعالیت سیاسی، هر جابه‌جایی، هر موضع‌گیری؛ هرجوری که مایل بودند، این کشور را و دولت این کشور را به این‌طرف و آن‌طرف می‌کشاندند؛ یعنی خود رژیم طاغوت مهم‌ترین سنگر آمریکا و انگلیس در این کشور بوده است. این یک سنگر. خب، انقلاب آمد، این سنگر را نابود کرد، از بین برد و ریشه‌کن کرد؛ حکومت پادشاهی را در کشور ریشه‌کن کرد و به‌جای حکومت پادشاهی و حاکمیت شخصی، حاکمیت مردمی را به‌وجود آورد. یک روزی بود در این کشور که می‌گفتند آقا! مملکت صاحب دارد؛ صاحب مملکت کیست؟ اعلیحضرت؛ این بود. این را مکرر بر زبانها جاری می‌کردند که آقا، مملکت صاحب دارد؛ کیست صاحب مملکت؟ شاه صاحب مملکت بود، یعنی یک عنصر فاسد، نالایق، وابسته و غالبا تهی از غیرت ملی، صاحب مملکت بود. خب، جمهوری اسلامی آمد این صاحب غاصب دروغین را کنار زد، مملکت را داد دست صاحبان اصلی‌اش که ملتند؛ انتخابات می‌کنند، حضور پیدا می‌کنند، می‌خواهند، اثبات می‌کنند، نفی می‌کنند؛ این اولین سنگر دشمن بود که جمهوری اسلامی و انقلاب اسلامی این سنگر را درهم ریخت.» (1395/01/01 ـ بیانات در اجتماع زائران و مجاوران حرم رضوی.)

اهمیت انتخابات در گفتمان انقلابی

رهبر معظم انقلاب بارها بر اهمیت انتخابات به عنوان مصداق تحقق مدل مردم‌سالاری دینی تاکید کرده‌اند. در یکی از فرازهای بیانات ایشان آمده است: «بعضی می‌خواستند تعطیل کنند انتخابات را ـ در بعضی از دوره‌ها برخی از آدم‌های سیاست‌باز و سیاست‌زده سعی‌شان این بود که انتخابات را تعطیل کنند یا عقب بیندازند ـ [اما] به توفیق الهی جلوی اینها گرفته شد و انتخابات در موعد معین انجام گرفت. این اهمیت انتخابات است. خب، به همین دلیل هم هست که بحمدالله انتخابات ما مظهر مردم‌سالاری است.» (94/6/18 ـ بیانات در دیدار اقشار مختلف مردم).

با این حال ایشان انتخابات در ایران را یک تقلید کورکورانه از غرب نمی‌دانند: «افرادی گمان نکنند که امام بزرگوار ما، انتخابات را از فرهنگ غربی گرفت و آن را قاطی کرد با تفکر اسلامی و شریعت اسلامی؛ نه، اگر انتخابات و مردم‌سالاری و تکیه‌ به آراء مردم، جزو دین نمی‌بود و از شریعت اسلامی استفاده نمی‌شد، امام هیچ تقیدی نداشت؛ آن آدم صریح و قاطع، مطلب را بیان می‌کرد. این جزو دین است، لذا شریعت اسلامی چهارچوب است؛ در همه قانونگذاری‌ها و اجراها و عزل‌ونصب‌ها و رفتارهای عمومی که تابع این نظم سیاسی و مدنی است، باید شریعت اسلامی رعایت بشود. و گردش کار در این نظام به‌وسیله مردم‌سالاری است؛ یعنی آحاد مردم نماینده مجلس را انتخاب می‌کنند، رئیس‌جمهور را انتخاب می‌کنند، وزرا را با واسطه انتخاب می‌کنند، خبرگان را انتخاب می‌کنند، رهبری را با واسطه انتخاب می‌کنند؛ کار، دست مردم است؛ این، پایه‌ اصلی حرکت امام بزرگوار است. این بنای عظیمی که این بزرگوار گذاشت، متکی به این دو پایه است. التزام به شریعت اسلامی، روح و حقیقت نظام اسلامی است؛ این را توجه داشته باشند. شریعت اسلامی اگر در جامعه به‌طور کامل اجرا بشود، هم آزادی‌های عمومی و مدنی را ـ آزادی افراد را، آزادی فردی را ـ تامین می‌کند، هم آزادی ملت را که اسم آن استقلال است ـ استقلال یعنی آزادی در ابعاد یک ملت، که وابسته به کسی و به جایی نباشد؛ یک ملت آزاد یعنی ملتی که به‌هرصورت تحت نفوذ و سیطره مخالفین خود یا دشمنان خود یا بیگانگان قرار ندارد ـ تضمین می‌کند، [هم] عدالت را در جامعه تضمین می‌کند، هم معنویت را تضمین می‌کند؛ این چهار عنصر اصلی است: آزادی، استقلال، عدالت، معنویت. اگر شریعت اسلامی بر جامعه حاکم شد، این پدیده‌های اساسی در نظم جامعه اسلامی، خود را نشان می‌دهند. بنابراین امام بزرگوار ما شریعت اسلامی را که روح جمهوری اسلامی است، مورد تکیه قرار داده است؛ مردم‌سالاری دینی را هم که یک وسیله و ابزار است که آن هم متخَذ از شریعت است، مورد تکیه قرار داده.» (1393/03/14 ـ بیانات در مراسم بیست و پنجمین سالروز رحلت حضرت امام خمینی(ره)). ایشان در جای دیگری تصریح می‌کنند: «مردم‌سالاری ما از دل اسلام جوشید. بارها عرض شده است که این‌جور نیست که وقتی ما می‌گوییم مردم‌سالاری دینی، این به معنای یک ترکیب انضمامی بین مردم‌سالاری با یک مفهومی است و دین با یک مفهوم دیگری؛ این نیست. مردم‌سالاری ما از دین سرچشمه گرفته است، اسلام این راه را به ما نشان داده است.» (1392/06/14 ـ بیانات در دیدار رئیس و اعضای مجلس خبرگان رهبری.)

رهبر فرزانه انقلاب تاکید دارند که برگزاری انتخابات و از آن مهمتر مشارکت بالای مردم در آن حاکی از آن است که مردم‌سالاری دینی در کشورمان نهادینه شده است. ایشان می‌فرمایند: «معنای این شرکت وسیع مردم در انتخابات این است که مردم‌سالاری دینی در کشور تثبیت شده است؛ معنای آن این است که نظام جمهوری اسلامی توفیق یافته است که مردم‌سالاری را در کشور نهادینه کند؛ این چیز کمی نیست.» (93/01/01 ـ‌ بیانات در حرم مطهر رضوی.)

مراقبت از یک دستاورد بزرگ

به این ترتیب باید مدل مردم‌سالاری دینی در ایران را یک دستاورد بزرگ انقلابی دانست. مدلی کارآمد که میان حق تعیین سرنوشت و مفاهیم دینی پیوند برقرار کرده و با اخلاق اسلامی درهم تنیده می‌شود.

رهبر معظم انقلاب در رابطه با اهمیت این دستاورد بزرگ می‌گویند: «در زمینه‌ سیاسی پیشرفت کرده‌ایم. در زمینه‌ سیاست داخلی، همین مدل جدید مردم‌سالاری دینی که ما به دنیا عرضه کرده‌ایم، همین انتخابات، همین دست‌به‌دست شدن قدرت اجرایی و قدرت تقنینی کشور، یکی از بزرگترین موفقیت‌هاست. مردم‌سالاری دینی، مردم‌سالاری سالم است؛ بدون کارها و شگردها و خدعه‌هایی که در دنیا معمول است. من متاسفم از این که خیلی از جوان‌های ما از این شگردهایی که در دنیا، در آمریکا، در غرب، در اروپا و در زمینه‌ انتخابات به کار می‌برند، که ظاهر دموکراسی دارد، اما باطن غیردموکراسی دارد، خبر ندارند. کتاب‌های خوبی در این زمینه نوشته شده، خود غربی‌ها نوشته‌اند؛ اینها را بخوانند، این کتاب‌ها را ببینند؛ چگونگی انتخاب یک شهردار یا یک فرماندار در فلان ایالت آمریکا، بعد سناتور شدن، بعد رئیس‌جمهور شدن؛ هل داده شدن افراد به این عرصه‌ها چگونه است، با چه شگردهایی انجام می‌گیرد؛ آن وقت مقایسه کنند با اینجا که یک نفری می‌آید در مواجهه با مردم، در حرف زدن با مردم، گاهی بدون هیچ سابقه اجرایی، مردم را جذب می‌کند؛ موج ایجاد می‌شود، مردم می‌روند پای صندوق‌های رأی، رأی می‌دهند، انتخاب می‌کنند، با این درصدهای بالا؛ این مدل جدیدی است از دموکراسی؛ این پیشرفت سیاسی ما است.» (92/4/30 ـ بیانات در دیدار مسئولان نظام‌.)

بنابراین در آستانه انتخابات ریاست جمهوری دوازدهم، همه فعالان سیاسی و کنشگران انتخاباتی باید با پرهیز از حاشیه‌سازی برای انتخابات از این دستاورد گرانبها یعنی انتخابات و مدل مردمسالاری دینی در کشورمان دفاع کرده و نگذارند رقبای این مدل سیاسی، با تخریب فرآیند انتخابات، ناکارآمدی این مدل را به افکارعمومی القا کنند. ناکارآمدی مدلی تازه که می‌تواند الهام‌بخش ملت‌ها در سطح جهان باشد.

محمود هرندی / روزنامه‌نگار