نقاب صلح بر چهره دلاک جنگ

آیا چاوش اوغلو وزیر خارجه همان کشوری نیست که تا دیروز، بیشترین حمایت‌ها را از گروه‌های تروریستی بخصوص داعش و جبهه النصره می‌کرد و به اشکال گوناگون طی پنج سال گذشته از بحران سوریه سوءاستفاده کرد؟ اکنون چه اتفاقی افتاده که آنکارا یکشبه رنگ عوض کرده و خود را دایه مهربان‌تر از مادر معرفی می‌کند، به گونه‌ای که گویی حل نهایی بحران سوریه به مقامات ترکیه سپرده شده تا آنچنان که تشخیص می‌دهند، براساس منافع و مصالح خود، آن را بریده، بعد با خیالی آسوده بدوزند. در این میان کسی نیست بپرسد، زمانی که نیروهای مقاومت در کوچه پس کوچه‌های حلب، شدیدترین نبردها را با گروه‌های تروریستی داشتند،مقامات ترکیه کجای داستان بودند یا زمانی که بخش‌های بزرگی از خاک سوریه را تروریست‌ها اشغال کرده بودند، سیاستمداران ترکیه جز وعده سرنگونی دولت بشار اسد و ارسال انواع کمک‌های تدارکاتی و تسلیحاتی به تروریست‌ها مشغول چه کار دیگری بودند؟ مواضع این روزهای ترکیه ضمن این‌که پرسش‌های زیادی را پیرامون نقش این کشور در سوریه به میان می‌کشد، می‌رود تا با ندانم کاری مذاکرات آستانه را پیش از برگزاری به شکست بکشاند. این کشور به فردی می‌ماند که وسط لحاف خوابیده و هر کدام، هر طرف این لحاف را بکشند، روی او باز نخواهد شد.

احتمال شکست مذاکرات

چاوش اوغلو روزگذشته و در بخشی از سخنان خود، ضمن انتقاد از ایران مدعی شد، نیروهای حزب‌الله و شبه نظامیان شیعه و دولت دمشق، آتش‌بس در سوریه را نقض می‌کنند. این سخنی است که چند روز پیش گروه‌های تروریستی نیز با گردهم آمدن زیر پرچم جبهه النصره آن را بر زبان راندند و گفتند به همین دلیل در مذاکرات آستانه شرکت نخواهند کرد. شورشیان هر روزه با ایجاد فضایی تبلیغاتی، دولت سوریه را به نقض آتش‌بس متهم می‌کنند. در همین حال، سخنگوی دبیرکل سازمان ملل نیز اعلام کرد، استفان دی‌میستورا، فرستاده سازمان ملل به سوریه در مذاکرات آستانه شرکت نخواهد کرد، هرچند ممکن است فرد دیگری به جای او در این مذاکرات شرکت کند. قرار است مذاکرات ژنو پیرامون تحولات سوریه نیز در 20 بهمن برگزار شود. استفان دی میستورا گفته است، این مذاکرات جایگزین مذاکرات آستانه نخواهد بود.

از سوی دیگر، قزاقستان میزبان مذاکرات صلح سوریه گفته بود، برگزاری آن را مشروط به پایبندی طرف‌های درگیر در سوریه به آتش‌بس خواهد کرد.

با این همه کش و قوس‌ها و نقض متعدد آتش‌بس از سوی شورشیان باید پرسید، چه تضمینی برای برگزاری مذاکرات آستانه وجود دارد؟ از سوی دیگر، این مذاکرات قرار است چه طرحی را برای آینده سیاسی سوریه به اجرا بگذارد و این طرح تا چه حد قابلیت اجرا دارد؟ اگر این مذاکرات قرار است آینده سیاسی سوریه را تعیین کند، چه نیازی به مذاکرات ژنو است؟ از همه مهم‌تر در مذاکرات آستانه نیروهای مقاومت و دولت سوریه که طرف اصلی بحران سوریه به شمار می‌روند، چه جایگاهی خواهند داشت؟‌ آیا اظهارات مقامات ترکیه حاکی از این نیست که قصد دارند پیش از شروع مذاکرات، یکی از اصلی‌ترین طرف‌های سوریه را از دایره مذاکرات حذف کنند؟

ترکیه؛ کشوری با مواضع مردد

ترکیه در دوران زمامداری رجب طیب اردوغان، افت و خیزهای فراوانی داشته است، بخصوص از شروع جنبش‌های موسوم به بهار عربی اردوغان به این هوس افتاد که رهبری این جنبش‌ها را به دست گیرد و براساس آن سیاست‌های خود را به کل منطقه تسری دهد.

جنبش‌های یاد شده اما در کشورهای متعددی شکست خورد و بخصوص، گروه‌هایی مانند اخوان المسلمین درآن تجارب تلخی برجا گذاشتند. همین مسائل دامن ترکیه را هم گرفت و همزمان با شروع این جنبش‌ها روابط آنکارا و کشورهای عرب رو به تیرگی نهاد. ترکیه‌ای که روزگاری تمایل داشت اختلافات خود را با همسایگان به صفر برساند، بعد از جنبش‌های یاد شده تقریبا با همه کشورهای دور و نزدیک اختلاف و درگیری داشت ؛ از روسیه گرفته تا سوریه، عراق، ایران، کشورهای عرب خلیج فارس و حتی کشورهای اروپایی و آمریکا. با وقوع کودتای تابستان گذشته یکباره ترکیه سیاست‌های داخلی و خارجی خود را 180 درجه تغییر داد و تصمیم به ترمیم روابط با برخی کشورها از جمله روسیه گرفت. مقامات آنکارا هم با درگذشتن از خون ملوانان خود در کشتی مرمره حاضر به عادی‌سازی روابط با رژیم صهیونیستی شدند.

با شروع تجاوز نظامی عربستان به یمن، ریاض سعی کرد از مقامات ترکیه در کنار خود بهره‌برداری کند. این امر مقدمه‌ای شد برای رفت و برگشت مکرر مقامات آنکارا و ریاض اما همین رفت و برگشت‌ها چندان دوامی نیاورد و ترکیه یکباره با نزدیک شدن به روسیه به اعراب نیز پشت کرد. به‌دنبال سفرهای مقامات ترکیه به روسیه و بهبود روابط دو کشور بخصوص در مورد سوریه بود که کشورهای عرب منطقه نسبت به ترکیه ابراز ناخرسندی و از مواضع این کشور بشدت انتقاد کردند. ترکیه با انتقاد از ایران، ورق دیگری در پرونده روابط منطقه‌ای خود به نمایش می‌گذارد. آیا این سیاست‌ها ترکیه را دوباره به همان نقطه‌ای نمی‌رساند که با همه کشورهای جهان در اختلاف و تضاد بود؟

دولت ترکیه استعفا دهد

کمال قلیچدار اوغلو، رهبر حزب مخالف جمهوریخواه ترکیه اعلام کرد که دولت مسئول افزایش عملیات تروریستی در ترکیه است و باید استعفا دهد. وی خطاب به دولت ترکیه افزود: شما دولتی هستید که به سازمان‌های تروریستی کمک کرده و جرات می‌دهید. او گفت: هیچ کس مسئولیتی را به عهده نمی‌گیرد. هیچ‌چیز شخصی نیست. نخست‌وزیر ترکیه حتی نمی‌گوید که از وقوع این عملیات جلوگیری می‌کند. این راه و رسم اداره کشور نیست. باید استعفا دهید و اعتراف کنید که نمی‌توانید جلوی این حملات را بگیرید.

این اظهارت از سوی قلیچدار اوغلو در حالی است که تحلیلگر نشریه ایندیپندنت با بیان این‌که داعش در ترکیه ریشه دوانده، نوشته است که اکنون دولت ترکیه نمی‌داند با پدیده رو به رشد تروریسم در این کشور چه باید کرد.

پاتریک کاکبرن، تحلیلگر برجسته روزنامه ایندیپندنت در یادداشت جدیدی نوشته است که احتمالا حملات تروریستی در این کشور در آینده هم ادامه می‌یابد.

این روند در حالی است که رجب طیب اردوغان، رئیس جمهور ترکیه روز چهارشنبه در سخنانی تصریح کرد: عملیات این کشور در سوریه موسوم به «سپرفرات» تنها به شهر الباب محدود نخواهد شد و رقه را هم در برخواهد گرفت.