شعر انقلاب، زنده است

به نظر می‌رسد اگر ما به تاریخ سه دهه اخیر شعر فارسی نگاهی جامع بیفکنیم، از ابتدای دهه 60 اندک اندک شاهد شکل‌گیری شاخه‌ای از شعر هستیم که چهره‌های آن به جهان نگاهی کاملا وفادار به گفتمان رسمی ‌نظام جمهوری اسلامی‌دارند. به عبارت دیگر ما در این دهه شاهد یک چرخش گفتمانی هستیم که از شعر لائیک و چریکی دهه پیش از خود به شعری مذهبی و انقلابی رسیده است و مفهوم‌های تازه‌ای چون شهادت، انتظار، عاشورا و دفاع را در آن شاهدیم.

مفاهیمی ‌که کاملاً وامدار ادبیات انقلابی آن دهه و تحت تاثیر رویدادهای سیاسی و اجتماعی آن است. پس ما در عالم واقع با پدیده‌ای به نام شعر انقلاب روبه‌رو هستیم، اما این پدیده در دهه‌های بعد به نسبت گسترده شدن ادبیات و جهان‌بینی انقلابی دهه 60، گسترش می‌یابد و به حوزه‌های تازه‌ای چون عدالت‌طلبی و آرمان‌گرایی و حتی سبک زندگی وارد می‌شود.

در قضاوت درباره توفیق یا عدم توفیق در دهه‌های بعد باید روشن کرد که آیا ما تعریف خود را از شعر انقلاب به فراخور گسترده شدن مفاهیم انقلاب و انقلابی‌گری گسترده کرده ایم یا نه؟ به عبارت دیگر باید روشن کرد که ما به شعر انقلاب از موضع انقلاب می‌نگریم یا از موضوع انقلاب می‌گوییم؟ آیا شعری که به موضوع انقلاب اسلامی ‌به عنوان پدیده‌ای تاریخی و رویدادی که در چندین سال تحقق یافته است، می‌نگریم یا این گونه شعری را در راستای موضع انقلاب اسلامی‌ درباره جهان، زندگی و انسان قرن بیست و یکم نیز تعریف می‌کنیم؟ از این منظر شعر انقلاب اسلامی ‌همچنان زنده است و به حیات اجتماعی و فرهنگی خود در آثار شاعران وفادار به گفتمان انقلاب ادامه می‌دهد و استقبال گروه قابل توجهی از دوستداران شعر را نیز به دنبال خود داشته است.

آرش شفاعی - شاعر و نویسنده