هم ربات نویسنده هم ربات نظافتچی
کسی می گفت : «آموزش و پرورش ملازم هم هستند. هیچ کدام بی دیگری مفهومی ندارد.» معلم بود و خاک تعلیم را خورده. می گفت : «این حاصل همه سال های تجربه من است.»
پرورش شاید مهجورترین و ناملموس ترین لغتی بود که روی جلد همه کتاب ها دیده می شد و مفهوم خود را پشت آموزش نظری جا گذاشته بود... پشت نمره های 20و رتبه ای که پای کارنامه نوشته می شد... مدرسه ، جایی بود برای شنیدن درس و باز پس گفتن آن.
اما امروزسالن نمایشگاه فعالیت های پژوهشی دبیرستان نیکان ، اردیبهشت ماه امسال برای پنجمین بار بود که حضور پرشور دانش آموزان را در نمایش طرح های عملی می دید.
دانش آموزانی که هم محقق بودند، هم طراح و سازنده ، هم غرفه دار، هم مسوولان اجرایی مراسم. چند سالی زمان لازم بود تا دانش آموزانی که با سیستم «آموزش» به جای «آموزش و پرورش » تحصیل کرده بودند، بزرگ شوند، مسوولیتی را در جایی از دایره آموزش بپذیرند و بتوانند برای دانش آموزان نسل امروز فرصت تجربه آنچه را فراهم کنند که خود در دوران تحصیل نچشیده بودند. نمایشگاه فعالیت های پژوهشی دانش آموزان دبیرستان نیکان هم یکی از همین فرصت ها بود.
این نمایشگاه زمانی برپا شد که دانش آموزان سال اول دبیرستان نیکان ، هنوز خاطره فعالیت های عملی دوران راهنمایی را فراموش نکرده ، دعوت به شرکت در پروژه های عملی و نظری شدند و در نهایت بعد از چند ماه ، نتیجه کارهای خود را به معرض دید عموم گذاشتند.
نیکنام ، سرپرست دانش آموزان سال اول دبیرستان می گوید: «دبیرستان نیکان 5سال است که فرصت فعالیت های پژوهشی را در دو بخش تحقیقات نظری و فعالیت های عملی برای دانش آموزان فراهم می کند.
دانش آموزان در بخش تحقیقات نظری ، موضوعاتی را که دوست دارند در مورد آن ها اطلاعات کسب کنند، برای تحقیق های خود انتخاب می کنند و مربیان و معلمان مدرسه با ارائه آموزش هایی در مورد روش های تحقیق ، فرصتی را برای آن ها فراهم می کنند تا این تحقیقات را به شیوه پایان نامه نویسی دنبال کنند...»
پایان نامه هایی برای گذر از پایه اول دبیرستان! مسوول غرفه تحقیقات نظری می گوید: «بازدید کننده ها می توانند هر کدام از تحقیق هایی که برایشان جالب بود انتخاب کنند تا بعد از نمایشگاه نسخه ای از آن را برای شان بفرستیم.»
روی جلد تحقیقاتی که هر یک در زیر مجموعه ای از مباحث فیزیک - مکانیک ، پزشکی - زیست ، ریاضی - کامپیوتر، تاریخی - هنر و اجتماعی - اقتصادی قرار دارند، عناوینی از انقراض دایناسورها و ترفندهای رایانه ای گرفته تا بررسی مسیر آزادی بیان ، انرژی درمانی ، سینما، سیاست و آخر زمان و... به چشم می خورد.
اما در کنار بخش تحقیقات نظری ، دست سازه های دانش آموزانی قرار دارد که آبان ماه سال گذشته به پیشنهاد مسوولان مدرسه و با معرفی عناوین پروژه های عملی مختلف ، موضوع مورد علاقه خود را انتخاب کردند و 62نفر از آن ها، در گروه های سه یا چهار نفره ، 21طرح را به سرانجام رساندند.
صرف 3تا 4ساعت وقت در هفته با راهنمایی اساتید راهنما و کمک مسوولان مدرسه ، کافی بود تا دانش آموزان اول دبیرستانی که اغلب تجربه ای را از کارهای عملی در سال های پیش داشتند، بدون هیچ الگویی و فقط با اتکا به خلاقیت خود، طرح ها را به سر انجام برسانند.
مهندس حبیبی مسوول امور پژوهشی دبیرستان نیکان در این باره می گوید: «فعالیت های عملی در سه شاخه روباتیک ، الکترومکانیک و مکانیک صورت گرفت.
تفاوت این سه در آن است که در گرایش رباتیک بچه ها با نرم افزار و بسته هایی از ابزارها کار کردند که شرکت لگو فراهم کرده بود. ما این ابزارها را در اختیار دانش آموزان قرار دادیم و آن ها با تشخیص خود، از قطعات آن استفاده کردند.
در دو گرایش دیگر بچه ها باید خودشان ابزارها را خریداری کرده یا می ساختند و هزینه آن را با اعضای گروه پرداخت می کردند. ما فقط در تخمین زدن قیمت اولیه به آن ها کمک می کردیم.»
آسانسور دو جهته ، ربات نویسنده ، ربات نظافت چی ، خط کش خیابان ، ربات کتابدار، کمپرسور، ماشین دو نفره و... از طرح هایی هستند که دانش آموزان بعد از چند ماه تلاش و کار گروهی ، سرانجام به نمایشگاه عرضه کردند و در اولین روز از اردیبهشت 85به دفاع از آن ها پرداختند.امیر حسین مواسات و صابر خوشدل به همراه محمد حسین جباری تیم سه نفره ای بودند که ربات نظافت چی را ساختند.
آن ها در توضیح کار خود می گویند: «ابتدا یک انتخاب بود. انتخابی که برای ما دلایل قانع کننده ای داشت. چون ماشین نظافتچی هم بسیار کاربردی است و هم صرفه اقتصادی دارد. بعد از انتخاب ، کلاس هایی از قبیل الکترونیک و آشنایی با مواد را گذراندیم و در کنار این ها، بعضی از کارهای مکانیکی طرح را انجام دادیم.»
نیکنام می گوید: «داوران متخصص ، اساتید دانشگاه ، اعضای صنعت کشور و مدیران عامل چند شرکت کامپیوتری را دعوت کردیم تا طرح های بچه ها را داوری کنند.
هدف ، تنها تسلط دانش آموزان بود بر تمام حیطه ها، از جمله دفاع و پاسخگویی به سئوالات تخصصی داوران. در نهایت با نظر داوران و نظرسنجی از 1500نفر از بازدید کنندگان ، طرح های برتر انتخاب و در جشنواره خوارزمی شرکت داده می شوند.»
محمد رضا بد، عرفان بالار و محمد حسین طالب زاده 15ساله هایی هستند که طرح ساخت تاور کرین را در 5یا 6ماه به سرانجام رسانده اند.
محمدرضا بد می گوید: «تا قبل از اینکه این کار را شروع کنم ، با ابزار سر و کار نداشتم اما حالا آنقدر تجربه پیدا کرده ام که می توانم در خانه ، بعضی از وسایل خراب را تعمیر کنم.»
متین خاکپور هم که با هم گروه های خود لانچر (ماشین زورمند پرتاب) را طراحی کرده می گوید: «بهترین نتیجه ای که این فعالیت گروهی داشت ، پرورش خلاقیت بود. حس می کنم می توانم از خلاقیتم خیلی بیشتر استفاده کنم. خلاقیت فقط وقتی پرورش پیدا می کند که مطالعه زیاد داشته باشیم و کار عملی انجام دهیم.»
سرپرست دانش آموزان سال اول دبیرستان نیکان می گوید: «برخلاف درس های دبیرستان که اکثرا خشک و نامطلوب هستند، فعالیت های عملی به دانش آموزان انگیزه و رغبت مطالعه را می دهد و به نظر می رسد این شور و شوق از هر پاداش و جایزه ای بالاتر باشد.
ما قصد داشتیم که با این فعالیت های عملی ، خشکی درس ها را از بین ببریم و بچه ها را متوجه این کنیم که چرا دارند درس های تئوری را یاد می گیرند... علاوه بر این ، چنین فعالیت هایی به بچه ها کار در گروه ، فعالیت مولد، مدیریت زمان و مدیریت مالی را هم می آموزد.»
نیکنام در ارتباط با اساس شکل گیری این نمایشگاه در 5سال گذشته می گوید: «مسوولان مدرسه احساس می کردند که باید در کنار فعالیت های آموزشی بچه ها، فعالیت های تولیدی و آموزش های صنعتی هم وجود داشته باشد.
چرا که بعد از تحصیلات دانشگاهی ، قرار است این بچه ها وارد فعالیت های مولد شوند و دیدی که در مدرسه می توانند نسبت به تولید پیدا کنند، به تجربه اندوزی و پختگی بیشتر آن ها کمک می کند.»
چیزی که همان ملازمت غیر قابل انکار آموزش و پرورش نامیده می شود و روان شناسان از آن به درگیری فعال با محیط یاد می کنند.طبق بررسی های روان شناسان یادگیری ، درگیری فعال با محیط، به چالش کشیده شدن دانستنی های دانش آموزان و فعالیت هایی از راه آزمون و خطا، امکان یادگیری و یاد سپاری را بالاتر می برد و در عین حال مسیر یادگیری های بعدی را هموارتر می کند.
چیزی که معمولا در آزمایشگاه های مدارس باید اتفاق بیفتد و اتفاق نمی افتد.اعضای گروه ساخت مریخ پیما در بروشورهای معرفی طرح خود می نویسند: «این طرح از هر طرفی که به زمین افتد، به راه خود ادامه می دهد»...
این جمله هر چند تنها در بیان مزیت وسیله ساخته شده نوشته شده است ، شما اما برای نگاه به این جمله ، فضای ذهنی تان را کمی تغییر دهید. شیوه های آموزشی می توانند به هر شکلی به زمین بخورند و باز به راه خود ادامه دهند... تنها اگر از حد شفاهیات و تئوری های آموزشی فراتر رفته و همراه با پرورش توانایی های دانش آموزان باشند.
آرزو رستم زاد 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
