در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پیاده ها گمشده در هیاهوی شهر
آفتاب داغ مثل تیغه هایی تیز، هر روز تن فرسوده اش را زخم می زند. باد می آید و باران می شود و «پیاده رو» چسبیده به خاک ، رو به آسمان خاکستری ناله می کند.
این شاید تصویر آشنای بسیاری از شهروندان شهرهای بزرگ و کوچک باشد؛ وضعیت پیاده روها در سطح شهر، داستان تکراری رعایت نکردن حقوق شهروندی است ؛ داستان ناتمام از مشکلاتی که گریبان مردم کوچه و خیابان را می گیرد.
وقتی که سالها می گذرند و پیاده رو هر روز پیرتر می شود، عابران پیاده می مانند و آرزوی دیدن مکانی که از قدم زدن در آن لذت ببرند؛ چرا که پیاده رو در اصطلاح شهرسازی محلی است برای راه رفتن پیاده روها و قدم زدن.
مکانی که در ابتدا با هدف آسایش و راحتی رفت وآمد جماعت شهرنشین ساخته شده اما مدتهاست که در میان انبوه مشکلات شهری از یاد رفته است.سطوح ناصاف ، عرض کم ، سد شدن معابر توسط مصالح ساختمانی و... از مشکلاتی است که عابران پیاده هر روز با آن روبه رو می شوند.
پیاده روها استانداردهای لازم را ندارد و فضای پیش بینی شده برای عبور عابران با حجم تردد آنان متناسب نیست ، موانع متعددی مانند وجود صندوق های پست ، سطل های زباله ، خیابان و حتی دپوی مصالح ساختمانی در مسیر پیاده روها، رفت وآمد عابران را مختل کرده است، نور و روشنایی شبانه در اکثر پیاده روها متعادل نیست.
از دیگر مسائل مطرح در بافت بسیاری از شهرها، استفاده از فضای پیاده رو توسط مغازه داران و همچنین استفاده برای پارک موتورسیکلت است که به کاهش ظرفیت پیاده روها منجر شده است.
به طوری که گاهی مشاهده می شود مغازه داران فضای پیاده رو و جلوی مغازه خود را مایملک خود می پندارند. در تعدادی از پیاده روها هم ، حفاری و کندن آسفالت از مدتها قبل شروع شده و ادامه دارد و این درحالی است که مردم همچنان منتظر مرمت این حفاری ها هستند.
در حالی که براساس قانون «رفع خطر از بناها، دیوارهای شکسته و خطرناک واقع در معابر عمومی و کوچه ها و اماکن و دالان های عمومی و خصوصی ، پرکردن و پوشاندن چاه و چاله در معابر و جلوگیری از گذاشتن هر نوع اشیا در بالکن و ایوان های مشرف که باعث زحمت و خسارت ساکنان شهر باشد، از وظایف شهرداری هاست.»
طبق اصل 9ماده 96تبصره 6کتاب مجموعه قوانین و مقررات شهرداری ها نیز«اراضی کوچه ها، میدان ها، خیابان ها و معابر عمومی واقع در محدوده هر شهر، ملک عمومی محسوب شده و تعرض در این معابر، تخلف تلقی می شود و می بایست شهرداری ها با متخلفان برخورد کنند.»
بر این اساس شهرداری موظف است تا تدابیر موثر و اقدامات لازم را برای حفظ شهروندان از خطرات مختلف اتخاذ کند. با وجود این مدتهاست هیاهوی مشکلاتی مانند ترافیک و عبور و مرور شهروندان سواره ، مسوولان شهری را از توجه به رفت وآمد شهروندان پیاده باز داشته است.
استانداردهایی فراموش شده
به هرحال در ساخت هر سازه شهری از مترو و ساختمان های بلند گرفته تا میدان و پارک و بزرگراه استانداردهای اولیه ای وجود دارد که رعایت آنها ضامن زیبایی شهر و سلامت شهروندان است.
در این میان پیاده رو نیز از سازه های مهم شهری است ، که کارشناسان شهرسازی استانداردهایی را برای آن ذکر می کنند:
- عرض مناسب ، که با توجه به تراکم جمعیت ، نوع محور و میزان رفت وآمد هر منطقه ایجاد می شود. بر این اساس حداقل عرض مفید برای هر پیاده رو نباید کمتر از سانتی متر باشد.
- شیب طولی - عرضی پیاده رو، که برای جلوگیری از جمع شدن آبهای سطحی است باید بین تا درجه باشد که باعث هدایت آبهای سطحی به جدول های کنار پیاده رو می شود.
- پوشش کف ، باید با استفاده از مصالح درست با عمر مفید بالا ساخته شود. گرچه استفاده از کفپوش ها در معابر به نوع بهره برداری از پیاده روها بستگی دارد، اما در مجموع از مواد و مصالح مناسب برای کفسازی معابر، می توان به آجر جالیزی اشاره کرد.
چراکه بیشتر تاسیسات شهری در کف پیاده روها قرار دارد و در صورتی که نیاز به کندن معابر باشد، این نوع از مصالح براحتی قابل برداشتن و کار گذاشتن است.
در واقع نوع مصالح و کفپوش این معابر باید به گونه ای باشد که سطح آن کاملا صاف بوده و پستی و بلندی نداشته باشد و در فصل زمستان لیز و لغزنده نباشد و در تابستان بر اثر گرمای آفتاب داغ و سوزان نشود.
- وجود روشنایی مناسب در شب .همچنین براساس ضوابط شهرسازی پلکان ساختمان ها نباید داخل پیاده روها تجاوز کند طوری که مانع عبور عابران پیاده شود، علاوه بر این فاصله سطح پیاده روها از خیابان ها نیز دارای استانداردهایی است که متاسفانه در بسیاری از معابر شهری رعایت نشده است.
ضمن این که برای اتصال پارکینگ ها به خیابان ها باید سطح شیب داری تعبیه شود که حرکت خودروها در آن امکانپذیر باشد اما به علت محدودیت فضا معمولا این سطح را از وسط پیاده رو آغاز می کنند که براساس ضوابط شهرسازی ممنوع است.
در هر حال ایمن سازی و روان سازی پیاده روها برای عابران پیاده مخصوصا معلولان و سالمندان ، کانالیزه کردن عبور پیاده و سواره ، تعریض پیاده روها و بهسازی محل تلاقی پیاده ها و سواره ها از مواردی است که بسیاری از شهروندان مسوولیت اجرای آن را جزو وظایف شهرداری می دانند.
حق تقدم با پیاده هاست
دکتر حمیده امکچی کارشناس مسائل شهری با تاکید بر اولویت نظام پیاده بر سواره در شهرها، در این باره می گوید: به طور کلی رعایت نیازهای شهروندان پیاده بر سواره یکی از ضرورت های شهرسازی است ، اما متاسفانه در سالهای اخیر با معرفی وسایل نقلیه موتوری و دسترسی عمومی به این وسایل ، حرکت افراد پیاده در شهرها و توجه به مسیر عبور آنها اهمیت گذشته را ندارد.
به گفته این کارشناس براساس اصول شهرسازی و معماری باید پیوند مناسبی میان شبکه سواره و پیاده در شهرها باشد و در این زمینه استانداردها و ضوابط مشخصی وجود دارد که متاسفانه بی توجهی و رعایت نشدن آنها عامل اصلی وضع نابسامان فعلی است.
این کارشناس مسائل شهری ادامه می دهد: بسیاری از واحدهای تجاری ، پیاده رو را جزیی از محدوده خود می دانند و براحتی فضای رفت وآمد شهروندان را اشغال می کنند که این مورد نیز تجاوز به حقوق شهروندان ، تخلف از قانون و قابل پیگیری است.
در بسیاری از کشورهای غربی مقرراتی وجود دارد که براساس آن ساکنان یک ساختمان و مغازه داران مسوول فضای پیاده روی مقابل خود هستند و در صورتی که به علت بی توجهی یا رعایت نشدن اصول شهرسازی برای یک عابر پیاده هنگام گذر از مقابل یک ساختمان حادثه ای به وجود بیاید آنان مسوول جبران خسارت های وارده هستند.
وی همچنین می افزاید: در صورتی که قوانین مشخص و دقیقی در خصوص هماهنگی میان دستگاه های اجرایی تدوین شود و سازمان های مختلف خدماتی نیز پیمانکاران را به رفع موانع و پرکردن اصولی حفاری ها موظف کنند، پیگیری حقوقی تخلفات و احقاق حقوق شهروندان امکانپذیر خواهدبود.
دکتر امچکی می افزاید: ازسوی دیگر داشتن یک شهر سالم که در آن اصول شهرسازی رعایت شده باشد و شهروندان بتوانند در محیطی امن و پاکیزه زندگی کنند، به نحوه رفتار و رعایت موازین زندگی شهری ازسوی خود شهروندان نیز بستگی دارد و در صورتی که شهروندان به حقوق یکدیگر احترام نگذارند نگهداری و ایجاد شرایط مناسب زندگی شهری بسیار پرهزینه می شود و شهرداری ها باید هزینه بیشتری متحمل شوند تا بی توجهی های شهروندان را جبران کنند.
در این بین رئیس سابق ستاد بهسازی معابر شهر تهران نیز از اولویت های ساماندهی و بهسازی معابر در برنامه های شهرداری خبر می دهد.
مهندس سعید شاکر، با تاکید بر این که وضعیت فعلی معابر شهر تهران برای رفت وآمدافراد سالم هم مناسب نیست، می گوید: یکی از مشکلات فعلی در ساماندهی معابر، اختلاف در ساخت وسازهای قدیمی و جدید است که باعث شده سطح همسان و مناسبی را شاهد نباشیم.
مهندس کاظمی کارشناس دیگری است که در اینباره می گوید: نکته مهم که در ساخت پیاده روهای شهری به آن توجه نمی شود شرایط جسمی سالمندان و افراد معلول است. بخصوص در شهر تهران که به علت جمعیت بالای آن تعداد این افراد کم نیست.
این افراد برای عبور از پیاده روها و گذر در سطح شهر به سطوح شیب دار و مسیرهای ویژه ای نیازمندند که رفت وآمدآنها را با صندلی چرخدار یا وسایل دیگر تسهیل کند.
کاظمی تصریح می کند:سطوح مخصوص سالمندان و معلولان باید حداقل ناهمواری و دست انداز را داشته باشد تا افراد سالمند بتوانند براحتی از آن عبور کنند و با خطر زمین خوردن یا محدودیت در تردد مواجه نشوند؛ در حالی که با توجه به وضع موجود چنین امکانی برای آنان فراهم نشده است.
مینا مولایی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
