بزرگ‌ترین کمک نظامی تاریخ آمریکا به اسرائیل

سه‌شنبه‌شب خبر این توافق اعلام شد و به دنبال آن یعقوب ناجیل، رئیس شورای امنیت ملی اسرائیل و مسئول مذاکره‌کننده در این پرونده وارد واشنگتن شد تا در حضور سوزان رایس به عنوان نماینده آمریکا، این توافق را به امضا برساند.

توافقی با کش و قوس‌های فراوان

حدود ده ماه پیش که مذاکرات میان طرفین در این زمینه آغاز شد، بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی اصرار داشت که میزان کمک سالانه اسرائیل بین 5/4 تا پنج میلیارد دلار باشد. اما اختلافات شدید میان طرفین موجب شد تا بر سر رقم این قرارداد مذاکرات فشرده‌ای برقرار شود. از یک طرف باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا به دلیل ادامه شهرک‌سازی‌ها از مقامات تل‌آویو انتقاد داشت و در سوی دیگر، نتانیاهو به دلیل توافق هسته‌ای با ایران از ایالات متحده انتقاد می‌کرد.

حتی در برهه‌ای از این مذاکرات، نتانیاهو اعلام کرد که امضای این توافق را به بعد از انتخابات ریاست جمهوری آمریکا موکول می‌کند. اما با توجه به نامشخص بودن دیدگاه رئیس‌جمهور بعدی در قبال این توافق، نتانیاهو و دیگر مقامات رژیم صهیونیستی راضی شدند تا آن را امضا کنند. البته اگرچه رقم نهایی در مقایسه با رقم پیشنهادی اسرائیلی‌ها کمتر است، اما با قرارداد کنونی میان طرفین تفاوت دارد. براساس توافق جاری که در سال 2018 به پایان خواهد رسید، آمریکا سالانه 1/3 میلیارد دلار کمک نظامی در اختیار اسرائیل قرار می‌دهد.

البته دولت آمریکا برای افزایش این رقم تحت فشار کنگره نیز قرار داشت. در همین راستا، در ماه آوریل 83 نفر از سناتورهای آمریکا (51 جمهوریخواه و 32 دموکرات) در نامه‌ای به کاخ سفید خواستار افزایش هرچه بیشتر این رقم شدند. لیندسی گراهام، سناتور جمهوریخواه ایالت کارولینای جنوبی و کریس کانز، سناتور دموکرات ایالت دلاویر حامیان اصلی این طرح بودند. به عقیده تحلیلگران، یکی دیگر از مسائلی که اختلاف میان طرفین را نشان می‌دهد، سطح مقامات برای امضای این توافق‌نامه است. نبود شخص اوباما و نتانیاهو در مراسم امضای این توافق‌نامه، موید این مطلب است.

جزئیاتی از امتیازهای داده‌شده

اگرچه دولت اوباما تحت فشار کنگره مجبور شد این رقم را به 8/3 میلیارد دلار در سال برساند، اما به نظر می‌رسد طرف اسرائیلی مجبور شده در این زمینه امتیازاتی را نیز بدهد. طبق توافق‌های پیشین و حتی توافق کنونی که در سال 2018 به پایان می‌رسد، اسرائیل علاوه بر دریافت مبلغی به صورت سالانه این اجازه را داشت که از طریق لابی با کنگره آمریکا هزینه‌های اضافی را برای دفاع موشکی خود دریافت کند. به عنوان مثال، رژیم صهیونیستی در سال‌های اخیر توانسته بود به واسطه همین لابی‌گری‌ها سالانه حدود 600 میلیون دلار به دست آورد. اما براساس توافق جدید، رژیم صهیونیستی دیگر اجازه چنین کاری را ندارد و باید از همان مبلغ در جهت امور دفاع موشکی استفاده کند. البته این محدودیت‌ها ظاهری است و صرفا یک تفاوت در متن است و به نظر می‌رسد دولت آمریکا استثناهایی در این زمینه برای اسرائیلی‌ها قائل شده‌ است. به گزارش منابع خبری، در صورت بروز جنگ یا بحران‌های جدی اسرائیلی‌ها می‌توانند باز هم از طریق کنگره به دنبال تامین این مساله باشند.

یکی دیگر از تفاوت‌های قرارداد جدید این است که تاکنون اسرائیل اجازه داشت 26 درصد از کمک تسلیحاتی سالانه آمریکا را صرف خریدهای تسلیحاتی از شرکت‌های اسرائیلی کند. طبق قرارداد جدید، این سهم نیز کاهش می‌یابد و اسرائیل باید بخش زیادی از خریدهای خود را از شرکت‌های آمریکایی انجام دهد. همچنین طبق قراردادهای قبلی اسرائیل 13 درصد از مبلغ سالانه را صرف سوخت تسلیحات نظامی می‌کرد، اما طبق قرارداد جدید این حق از رژیم صهیونیستی گرفته می‌شود. اینها محدودیت‌هایی است که روی کاغذ اعلام شده، حال باید صبر کرد و دید که آیا محدودیت‌های اعلامی به وضعیت اعمالی منتهی خواهد شد یا خیر!

از سوی دیگر، به نظر می‌رسد دولت اوباما و دموکرات‌ها سعی کرده‌اند با کمک این توافق در جهت اهداف انتخاباتی خود استفاده کنند. با توجه به نقش پررنگ اسرائیل و لابی‌های آن در روند انتخابات آمریکا، دموکرات‌‌ها می‌توانند روی این مساله تاکید کنند که دولت باراک اوباما بزرگ‌ترین کمک نظامی در تاریخ ایالات متحده را در اختیار نزدیک‌ترین هم‌پیمان خود قرار داده است. در طرف مقابل، امضای توافق دریافت کمک‌های نظامی اکنون به نتانیاهو اجازه می‌دهد که دیگر از اقدامات مربوط به دولت بعدی نگران نباشد و در عین حال به مقامات نظامی اسرائیل اجازه می‌دهد برای آینده برنامه‌ریزی کنند.

کمک نظامی به اسرائیل برای کاهش مخالفت با برجام

اسکات پیترسون

خبرنگار کریستین ساینس مانیتور

صبح دیروزشبکه بی.بی.سی از توافق جدید تسلیحاتی آمریکا و اسرائیل به عنوان بزرگ‌ترین قرارداد تسلیحاتی یاد کرد. گرچه ممکن است این رقم کمک تسلیحاتی، کل خواسته اسرائیل نباشد اما هنوز بیشترین کمک نظامی است که ایالات متحده به یک طرف خارجی ارائه می‌کند. البته آمریکا به دیگر کشورهای منطقه از جمله عربستان و دیگر کشورهای حاشیه خلیج‌فارس هم کمک تسلیحاتی می‌کند اما در این بین اسرائیل شرایط ویژه‌ای دارد. اینها را باید در قالب کمک‌های آمریکا به هم‌پیمانان خود در پسابرجام (توافق هسته‌ای غرب با ایران) دید. بنیامین نتانیاهو نخست‌وزیر اسرائیل یکی از مخالفان اصلی توافق هسته‌ای با ایران بود، عربستان و کشورهای حاشیه خلیج‌فارس هم مخالف بودند بنابراین کاخ سفید به طور کاملا عمدی و روشن با این توافق‌ها می‌خواهد این اطمینان را به متحدین خود در منطقه بدهد که سیاست واشنگتن در قبال ایران به معنای رویگردانی از آنها نیست. آمریکا می‌خواهد با این اقدامات توافق هسته‌ای خود با ایران را به متحدین منطقه‌ای خود بقبولاند. هنوز بین بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل و باراک اوباما، رئیس‌جمهور آمریکا اختلافات زیادی وجود دارد اما این اختلافات به معنای تغییر اساس همکاری نیست و وقتی در سیاست خارجی آمریکا مساله اسرائیل مطرح می‌شود، هنوز هم‌پیمانی بین آنها بنیادین است.