صادرات ایران در گذر زمان

البته صادرات سیرابی به سه کشور نزدیک یا دوردست خاور دور اقدام درخور قدردانی است. ترک‌ها مقدار قابل توجه صادرات خود را از همین مقادیر کم آغاز کردند و به صادرات کلان رساندند.

من کتاب تاریخ ایران از آغاز تا قرن 18 میلادی را در کتابخانه‌ام دارم، ولی امروز پیدا نکردم تا برایتان بگویم ایران 400 سال پیش با آن صعوبت راه‌های خشکی و نیز زمان دراز کشتیرانی از بندرعباس تا آمستردام و لندن و مارسی و ونیز (یادتان باشد کانال سوئز در سال 1869 حفر شد و در قرون 16، 17، 18 و 19 فقط از طریق دور زدن آفریقا و عبور از دماغه امید نیک و رفتن به اروپا آن هم با گذشت 6ماه عبور از اقیانوس هند و اقیانوس اطلس جنوبی و شمالی میسر بود.) چقدر کالا صادر می‌کرد. یادتان باشد، 1500 تخته قالی در عصر صفویه به اروپا صادر کردیم. یادتان باشد ما با هندوستان سیام و پگو (برمه) و چین رفت و آمد تجاری داشتیم. ما باید تفحص کنیم. سازمان منظمی در وزارت بازرگانی (صنعت، معدن و تجارت) تحقیق کند کشورهای دنیا چه می‌خواهند، صادرات را تعیین و صادر کنیم و از تک‌محصولی نفت نجات یابیم.

صادرات سیراب شیردون کار بدی نیست ولی وقتی به فهرست صادرات سال 1295 هجری شمسی زمان احمد شاه هم مراجعه می‌کنید اقلامی مانند روده گوسفند و مواد اولیه کانی در آن می‌بینید و لابد خجالت می‌کشید و می‌کشیم که چرا کالاهای صنعتی صادر نمی‌کنیم.

زمانی کالباس و سوسیس و مواد گوشتی کنسروی ایرانی به شوروی سابق و کشورهای خاورمیانه صادر می‌شد. در سال 1347 که ماجرای سپهبد بختیار و زندانی شدن او در بیروت پیش آمد سفیر ایران در لبنان طی نامه محرمانه‌ای از دولت خواسته بود پنج بسته خاویار یک‌کیلویی و پنج بسته خاویار نیم‌کیلویی و چندین بسته تنباکوی عالی و خوش‌عطر و دبش ایرانی که در لبنان طرفداران فراوان داشت برای سفارت ارسال دارند تا به رئیس‌جمهور و نخست‌وزیر و دادستان کل و رئیس شرطه (پلیس) هدیه شود و نظر آنان به دوستی با ایران جلب شده دست از حمایت از سپهبد بختیار بردارند.

ملاحظه می‌فرمایید چقدر کالاهای ایرانی مورد توجه بود.

خسرو معتضد

مورخ