در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
نواری که ازمشکلات بدن می گوید
در همه کشورهای دنیا، همزمان با بالا رفتن سطح زندگی ، ابعاد بیماری های قلبی گسترش نگران کننده ای یافته اند. این بیماری ها به صورت فزاینده ای یکی از عوامل اصلی مرگ و میر بزرگسالان در جهان هستند.
البته در سالهای اخیر روشهای تشخیصی مختلف ارائه شده اند که به کمک آنها می توان بیماران مبتلا را شناسایی کرد، اما این شیوه ها به دلیل تهاجمی و پرهزینه بودن در مراحل حاد بیماری انجام می شوند.
این در حالی است که می توان براحتی و با استفاده از نوار قلبی بیمار، مشکل او را پیدا کرد. با کمک روش جدیدی که یکی از دانش آموختگان کارشناسی ارشد دانشگاه امیرکبیر ارائه کرده است، بسیاری از بیماری های قلبی خطرناک مانند نارسایی قلبی احتقانی و بیماری سرخرگ کرونر تنها با استفاده از سیگنال فواصل بین ضربانی قلب که از ECGیا نوار قلب محاسبه می شود، با دقت بالاتر از 90درصد تشخیص داده می شوند.
مهندس سیما چلاوی ، فارغ التحصیل کارشناسی ارشد بیوالکتریک از دانشگاه صنعتی امیرکبیر سیگنال نوار قلب را یک سیگنال بیوالکتریک می داند که شامل اطلاعات مفیدی درباره وضعیت قلب است.
به همین دلیل ، سالهاست که ثبت الکتروکاردیوگرام به عنوان یک ابزار مفید در تشخیص بیماری های قلبی و غیرقلبی کاربردهای گسترده ای در علم پزشکی پیدا کرده است و هر روزه شاهد پیشرفت هایی در این زمینه هستیم.
در هر سیگنال الکتروکاردیوگرام ، موج Rبه عنوان مرحله دی پلاریزاسیون بطنی که طی آن خونی به شریان ها پمپ می شود و ایجاد نبض می کند، از اهمیت خاصی برخوردار است.
در حال حاضر بسیاری از دستگاه های ثبت الکتروکاردیوگرام مجهز به نرم افزارهای لازم برای تشخیص این موج و شمارش آن به عنوان نرخ ضربان قلب هستند. تحقیقات نشان داده اند برخی بیماری ها بیش از آن که روی شکل یا نرخ ضربان قلب تاثیر بگذارند؛ روی تغییرات نرخ ضربان قلب تاثیر می گذارند.
یعنی بر تغییرات در فواصل زمانی بین ضربان های متوالی قلب موثر هستند. به عبارت روشن تر رشته زمانی که از محاسبه فواصل بین هر دو موج R متوالی در سیگنال نوار قلب به دست می آید این تغییرات را تشکیل می دهد.
امروزه این فاکتور اهمیت زیادی در پیش بینی ریسک مرگ قلبی در برخی بیماری ها مانند اسکیمی قلبی ، انفارکتوس میوکاردینال و همچنین طبقه بندی و تشخیص انواع آریتمی ها و بیماری های قلبی پیدا کرده است.
در نتیجه روشها و شیوه های مختلفی برای ارزیابی پارامترها و ارتباط آن با این نوع بیماری ها ارائه شده است.
مدلسازی از پزشکان خبره
چلاوی می گوید: نارسایی قلبی احتقانی یا به زبان ساده نارسایی قلبی ، وضعیتی است که در آن قلب قادر به پمپ کردن کامل خون در بدن یا جلوگیری از بازگشت خون به ششها نیست.
عوامل مختلفی می توانند سبب بروز این بیماری شوند از جمله باریک شدن سرخرگ هایی که خون ماهیچه قلب را تامین می کنند. (سرخرگ های کرونر)، سابقه حمله قلبی یا انفارکتوس میوکاردیال ، فشار خون بالا، نقص دریچه قلبی ناشی از سابقه تب رماتیسمی یا علل دیگر، نارسایی اولیه خود ماهیچه قلب که کاردیومایوپتی نامیده می شود، مشکل قلبی مادرزادی ، عفونت دریچه قلب یا عفونت خود ماهیچه قلب ، مشخصه بیماری نارسایی قلبی ، کوتاه شدن تنفس و تجمع مایعات که باعث ادم (خیز) بخصوص در ششها و پاها می شود.
عواملی که می توانند در بروز این بیماری تاثیرگذار باشند، عبارتند از: سطح کلسترول بالا، فشار خون بالا، دیابت ، چاقی ، ورزش نکردن ، استرس زیاد و سیگار کشیدن.
بیماری سرخرگ کرونر، که گاهی بیماری قلبی کرونر نیز نامیده می شود، زمانی اتفاق می افتد که سرخرگ های کرونر که مسوول خون رسانی به ماهیچه قلب هستند، سخت و باریک شوند. سخت شدن سرخرگ ها به دنبال تشکیل پلاکهایی در دیواره داخلی سرخرگ ها ایجاد می شود.
در اثر این اتفاق جریان خون در قلب کاهش می یابد که این امر نیز به نوبه خود اکسیژن رسانی به ماهیچه قلب را بیشتر کاهش می دهد.
روشی استثنایی در تشخیص
در روش جدید وضعیت بیماری یا سلامت قلب فرد به شیوه های استثنایی ارزیابی می شود. به این ترتیب این روش هم در وقت و هم در هزینه صرفه جویی می کند و همچنین یک روش کاملا غیرتهاجمی به حساب می آید.
چلاوی در این باره می گوید: در روشی که ما پیشنهاد کردیم ، ابتدا از بیمار ثبتهای نوار قلب یک تا دو ساعته انجام می شود و سپس این ثبت به یک برنامه رایانه ای که با دقت بالایی طراحی شده است داده می شود.
در این برنامه رایانه ای که در نرم افزار MATLAB نوشته شده است ، انواع ویژگی های تحلیل های خطی و غیرخطی از سیگنال ضربان قلب استخراج می شود و سپس این ویژگی ها به انواع طبقه بندی کننده های شبکه عصبی و نروفازی داده می شود تا وضعیت بیماری یا سلامت قلب فرد را بررسی کند و شخص را در یکی از گروههای سالم یا بیمار طبقه بندی کند.
به این ترتیب این روش هم در وقت و هم در هزینه صرفه جویی می کند همچنین یک روش کاملا غیرتهاجمی به حساب می آید. این روش براحتی می تواند در کنار دیگر ابزارهای پزشکی ، برای تشخیص بیماری های قلبی یاریگر پزشکان باشد.
چلاوی می افزاید: البته تحقیقات و پژوهش های مختلفی در زمینه تشخیص بیماری های قلبی با استفاده از روشهای گوناگون در دنیا انجام شده است ، اما اولین ویژگی کار ما این بود که تنها روی سیگنال فواصل بین ضربانی قلبی تمرکز کردیم که بتازگی به عنوان یک سیگنال تشخیصی غیرتهاجمی مفید شناخته شده است و دومین ویژگی آن بررسی رفتار این سیگنال در بیماری های سرخرگ کرونر و نارسایی قلبی بود.
ما توانستیم ثابت کنیم که سیگنال ضربان قلب در این بیماری ها رفتار آشوب گونه از خود نشان می دهد که با بررسی کمی و کیفی آنها می توانیم دقت تشخیص این بیماری ها را بهبود ببخشیم.
البته این پروژه در حال حاضر به صورت یک طرح پژوهشی روی سیگنال های افراد بیمار که در سایت اینترنتی Physionetقرار داشت ، انجام شده است و برای این که به صورت یک طرح عملی در بیاید، نیاز به همکاری های بیشتری دارد.
چلاوی در پایان از تلاشها و راهنمایی های دکتر محمدحسن مرادی عضو هیات علمی دانشگاه صنعتی امیرکبیر در رسیدن به این نتایج قدردانی کرد.
بهاره صفوی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
