آغاز مرمت آثار صنعتی در توپخانه

به گزارش مهر، علی‌اکبر صنعتی، نقاش و مجسمه‌سازی که به نام او دو موزه در ایران وجود دارد، یک بچه پرورشگاهی بود که نامش را از حاج علی‌اکبر صنعتی‌زاده، موسس پرورشگاهی که آنجا بزرگ شد گرفت هرچند همین بچه‌ای که در پرورشگاهی در کرمان بزرگ شد، تبدیل به یکی از مجسمه‌سازان عصر جدید شد؛ هنرمندی که یکی از بهترین شاگردان ابوالحسن خان صدیقی بود. گرچه عمری که از خدا گرفت، کم نبود، اما باز هم برای خلق 2000 تابلوی نقاشی و 400 مجسمه، 90 سال به نظر عمر کوتاهی می‌رسد. البته این تعداد اثر به‌جا مانده از او بدون احتساب بخشی از آثار اوست که طی دو دوره تخریب شدند.

حالا آثار این هنرمند در موزه صنعتی کرمان که در واقع همان پرورشگاهی است که در آنجا بزرگ شد و موزه صنعتی تهران یا همان موزه هلال‌احمر در میدان توپخانه تهران، ساکن هستند. با این تفاوت که در موزه کرمان آثار این هنرمند در سلامت به سر می‌برند و در تهران گرد بی‌وفایی چنان روی این آثار نشسته است که بعد از سال‌ها گلایه و انتقاد از مسئولان هلال‌احمر با پیشدستی سازمان زیباسازی بالاخره خبر می‌رسد مجسمه‌های این موزه در حال مرمت است تا شاید روزی موزه صنعتی تهران به روی علاقه‌مندان گشوده شود.

حمید شانس، مسئول نظارت بر تیم مرمت آثار علی‌اکبر صنعتی درباره مرمت این آثار گفت: مرمت این موزه تنها شامل مرمت مجسمه‌ها نبود. یک تیم مجرب مرمت بناهای تاریخی در ابتدا فضا و ساختمان موزه را مرمت کردند.

او ادامه داد: همه جا بحث از مجسمه‌های صنعتی و مرمت آنهاست، اما موزه که به ساختمان هلال‌احمر معروف است، یک بنای تاریخی است که جزو معدود ساختمان‌های باقیمانده در اطراف توپخانه است. برای هلال‌احمری‌ها هم از این حیث مهم است که اولین ساختمان هلال‌احمر است که پیش از انقلاب البته به نام شیر و خورشید سرخ تاسیس شد.

این هنرمند مجسمه‌ساز افزود: با کنار هم گذاشتن وجه تاریخی ساختمان و مجموعه این مجسمه‌ها، اهمیت باز شدن این موزه به روی علاقه‌مندان، پژوهشگران و هنرمندان مشخص می‌شود.

وی درباره میزان آسیبی که مجسمه‌های این موزه دیده‌اند، گفت: ما در شروع کار مطالعات گسترده‌ای در تصاویر به‌جا مانده از آثار انجام دادیم و دیدیم این مجسمه‌ها از وضعیت اولیه فاصله جدی دارند. بخشی از آسیب را به حساب ریختن رنگ آثار گذاشتیم؛ چون مجسمه‌ها گچی است و این اتفاق طبیعی است، اما وقتی بخشی از پوسیدگی را برداشتیم، دیدیم یک لایه رنگ قطری از گچ را پوشانده است و برای همین فاصله جدی با اثر اولیه گرفته است. در نهایت متوجه نشدیم این اتفاق در زمان پیری استاد توسط خود وی رخ داده و علتش کم‌سویی چشم‌هایش در آخرین سال‌های عمرش بوده یا این مرمت توسط کسان دیگری به صورت ناشیانه انجام داده شده است.

شانس درباره تعداد کارهای موجود در موزه صنعتی تهران نیز یادآور شد: ما نمی‌دانیم یک مجموعه 20 تایی اثر مرتبط به هم را باید یک اثر به شمار بیاوریم یا 20 اثر. برای همین شمردن کارهای صنعتی دشوار است، اما به نظر می‌رسد در این سال‌ها بخشی از کارها مفقود شده که خود همین موضوع یک ضایعه است، اما بخشی از کارهای استاد صنعتی در این موزه ویژه و شاهکار مسلم در مجسمه‌سازی محسوب می‌شود.

او با اشاره به این‌که مهم‌ترین دغدغه ما این است که یک تیم تخصصی اداره موزه را به‌عهده بگیرد، گفت: برای یک موزه که در این ابعاد اهمیت دارد، یک مدیریت فرهنگی نیاز است؛ هرچند این امر مستلزم هزینه کردن و جزو وظایف هلال‌احمر است، اما گویا تعریف درستی در این زمینه وجود ندارد.