خداحافظ ابوالحسنخان نجفی
دوم بهمن 1394، ساعت 14 و 40 دقیقه، بیمارستان مهر، ابوالحسن نجفی درگذشت. این خبری است که ساعاتی بعد روی صفحات فرهنگی خبرگزاریهای کشور منتشر میشود. اما درگذشت نجفی در86 سالگی بازهم آنقدر تلخ است که هم دل اهالی ادبیات را بهدرد میآورد، هم اهالی ترجمه و زبانشناسی و فلسفه را.
نجفی را باید جزو شخصیتهایی دانست که فراتر از جناحها و دولتها و حکومتها به کار خود ادامه داد. کافی است به سوابق همکاری او با چهرههای متفاوت نگاهی کنیم. همکاری با محمد قاضی، پرویز ناتلخانلری، هوشنگ گلشیری، بهرام صادقی، محمد حقوقی، نصرالله پورجوادی، رضا سیدحسینی و غلامعلی حدادعادل.
نجفی سال ۱۳۳۸ برای ادامه تحصیل به فرانسه رفت و تحصیلات خود را تا مقطع فوقلیسانس در رشته زبانشناسی در دانشگاه سوربن پاریس ادامه داد.
در دوران تحصیل، از کلاسهای آندره مارتینه بهره برد و قرار بود رساله دکترای خود را نیز درباره «ساختهای حروف اضافه در زبان فرانسه» زیرنظر او بنویسد، اما به دلایلی سال ۱۳۴۴ به ایران برگشت.
سال 1348 کتابی از ژان پل سارتر با عنوان «ادبیات چیست» منتشر شد که تا سالها یکی از مهم ترین کتابهایی بود که علاقهمندان ادبیات و فلسفه را سیراب میکرد. اگرچه این کتاب تا مدتها تجدید چاپ نشد، اما دههها بعد تجدید ترجمه آن بازهم مورد اقبال علاقهمندان قرار گرفت.
ابوالحسن نجفی با این اثر توانست خود را به عنوان مترجمی توانمند معرفی کند.
بعدها او شاهکارهای ادبیات فرانسه را یکی پس از دیگری ترجمه کرد تا رمان دوستان او را به عنوان یکی از غولهای ترجمه کشور بشناسند.
شازده کوچولو، شیطان و خدا، گوشهنشینان آلتونا، ضدخاطرات، خانواده تیبو، بیست و یک داستان از نویسندگان معاصر فرانسه، بچههای کوچک قرن، شنبه و یکشنبه در کنار دریا، کالیگولا، استادکاران، همانطور که بودهایم و پرندگان میروند در پرو میمیرند، تنها برخی از مهمترین آثاری است که او ترجمه کرد.
با این حال نجفی پا را از یک مترجم حرفهای فراتر نهاد و در زمینههای دیگر نیز توانست به یکی از چهرههای درخشان زبان و ادبیات فارسی تبدیل شود. او که تا سال ۱۳۴۹ در گروه ادبیات فارسی دانشگاه اصفهان به تدریس مشغول بود، به تهران آمد و کار در مؤسسه فرانکلین را آغاز کرد.
در همین حال، به عنوان استاد مدعو در گروه زبانشناسی دانشگاه تهران تدریس میکرد. از سال ۱۳۵۵ تا ۱۳۵۷، در کار سرپرستی، تنظیم و ویرایش متون برای دانشگاه آزاد ایران شرکت داشت و در همین زمان کتاب مبانی زبانشناسی را تألیف کرد.
ابوالحسن نجفی سال ۱۳۶۹ به عضویت فرهنگستان زبان و ادب فارسی درآمد و در سال ۱۳۸۳ مدیر گروه ادبیات تطبیقی شد.
کتاب معروف او درباره زبان و ادبیات فارسی با عنوان «غلط ننویسیم» برای همه دوستداران فارسی نامی ماندگار است.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
