در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
آب حیاتبخشی را فراموش کرده است
وبا که تابستان امسال آهسته آهسته در شهرستان های کوچک سرک کشیده بود، دامنه حرکت خود را افزایش داد و در مسیرش خود را به پایتخت هم رساند.
توصیه های بهداشتی از زمین و آسمان ، شهروندان ایرانی را سرگردان کرده بود، بعضی کنترل ورود اتباع خارجی را خواستار شدند و برخی بر شستشوی چندین بار محصولات کشاورزی تاکید کردند.
تب هراس از وبا کشور را فرا گرفت ، اما در این میان ، هیچ کس شک نداشت که آلودگی آبها، این ماده حیات بخش ، حیات شهروندان ایرانی را تهدید می کند. در حالی که تعداد مبتلایان به وبا از 9752نفر طی سالهای 1377 80به 105نفر در سال 81رسیده بود که نشان می داد از نظر شاخص کیفیت به نقطه مطلوبی رسیده است ، اما رقم 1500نفری مبتلایان وبا در تابستان امسال نشان داد که مشکلی در روند کیفیت آب شرب و سیستم آبرسانی کشاورزی به وجود آمده است ؛ به طوری که آبهای آلوده در آستانه بحرانی جدی قرار گرفته اند.
این البته تنها نشان نامحسوس آلودگی آب در 2سال گذشته نبود، بلکه نشت 1میلیون 440هزارمترمکعبی نفت در آب شرب روستاهای اسماعیل آباد و درسون آباد به بیماری های متفاوت در این روستاها که در حاشیه پالایشگاه تهران قرار داشتند، منجر شده بود؛ بعلاوه ابتلای 200نفر از اهالی روستای بارز (از توابع استان چهارمحال و بختیاری ) به اسهال خونی به دلیل مصرف آب آشامیدنی آلوده از رودخانه حوالی روستا، خبر ناگوار دیگری از مصرف آب آلوده بود.
اعتراض بخشی از جنوب تهران به آلودگی آب شرب و همچنین سیراب شدن صیفی جات جنوب پایتخت با آب فاضلاب این شهر، بار دیگر توجه همگان را به خود جلب کرد و ریشه های شیوع بیماری وبا را نشان داد.
از سوی دیگر، جاری شدن آب سیاه از کانال صنعتی کارخانه های ریسندگی و بافندگی و تعداد دیگری از مراکز صنعتی و فاضلاب های خانگی به زمینهای کشاورزی شهرستان «کاشان ، آران و بیدگل» موجب وارد آمدن خسارات زیادی به برخی از کشتزارهای این منطقه شد. نشت گازوئیل از منبع ذخیره یکی از ویلاهای شخصی حاشیه رودخانه کرج هم موجب قطع شدن آب مناطق غرب تهران شد.
لکه های نفتی در تصفیه خانه کن رودخانه کرج ، متصدیان این تصفیه خانه را مشکوک کرد و بعد از چند روز لکه های نفتی آب بقدری بود که تصفیه خانه کن دیگر آبی که در آن لکه های نفتی نباشد، دریافت نکردند و بخشی از آب تهران را قطع کردند. البته مسائل شمرده شده تنها موارد آلودگی آبهای کشور نبود، اتفاقات دیگری نیز رخ داد و آلودگی آب را همچنان به عنوان یک مساله اصلی و حیاتی باقی گذاشت.
آلاینده آب
براساس آمارهای موجود؛ 4 آلاینده صنعتی ، کشاورزی ، فاضلاب خانگی و مواد زاید جامد، اصلی ترین آلاینده آبهای کشور محسوب می شوند.
پسابهای صنعتی به دلیل نبود برنامه ریزی جامع و بی توجهی به ملاحظات زیست محیطی یکی از عوامل تهدید کننده منابع آب کشور به شمار می آیند.
از میان 10هزار و 987کارگاه صنعتی 10نفر کار کن و بیشتر در سال 1380تعداد 1547 کارگاه یعنی معادل 1/14 درصد از آنها دارای فاضلاب صنعتی هستند که از این تعداد 34/61 درصد فاضلاب صنعتی خود را در چاه ، رودخانه ؛ زمینهای کشاورزی و غیرکشاورزی دفع می کنند.
براساس مطالعات ، حجم کل پسابهای مربوط به بخش صنعت حدود 393میلیون متر مکعب شده که این رقم با احتساب کل واحدهای صنعتی فاقد سیستم تصفیه فاضلاب و دارای تصفیه فاضلاب است.
از این میان ، بسیاری از کارگاه های صنعتی کوچک که فاقد سیستم تصفیه فاضلاب صنعتی هستند، با تخلیه مستقیم پساب ، بخش عمده ای از آلاینده های گوناگون را به محیط زیست وارد می کنند. به عنوان مثال صنایع مستقر در حاشیه کارون - دز با برداشت 900میلیون مترمکعب از آبهای این حوزه ، 198میلیون متر مکعب فاضلاب تصفیه نشده را که عمدتا حاوی ترکیبات آلی و معدنی زیان آور و خطرناک است ، به محیط اطراف تخلیه می کنند.
آلاینده های کشاورزی بخصوص کودها و سموم شیمیایی دفع آفات نباتی از مهمترین منابع آلودگی آب ناشی از فعالیت های کشاورزی هستند، بیشترین مصرف آب در بخش کشاورزی است و کودها و سموم پس از استفاده و ترکیب با آب به صورت هرز آبهای کشاورزی به محیط زیست وارد می شوند؛ به طوری که مقدار کود توزیع شده از سال 1382بالغ بر 3408هزار تن بوده است که نسبت به سال 1375 رشد 53درصد را نشان می دهد.
یکی دیگر از آلاینده های آبها، پساب و فاضلاب های خانگی است که متاسفانه آمارها درباره این آلاینده آبها مربوط به سال 1373است که براساس آمار، حجم کل پساب تولید شده ناشی از مصارف خانگی معادل 96/3121 میلیون مترمکعب بود که 5/59 درصد آن به منابع آب زیرزمینی و بقیه به منابع آب سطحی تخلیه شده است.
همچنین در مناطقی از کشور که سطح آبهای زیرزمینی بالاست یا خاکهای منطقه نفوذپذیر هستند، روش سنتی ایجاد چاههای جاذب باعث انتشار آلودگی میکربی به سفره آب زیرزمینی می شود. یکی از آلاینده هایی که در تخریب و از بین بردن آبهای زیرزمینی سهم بسزایی دارد، دفن غیراصولی و تخلیه نامناسب انواع زایدات جامد در مکانهای نامناسب و تخلیه قسمتی از آنها در حاشیه آبهای سطحی است.
براساس آمارهای موجود از 7917هزار تن انواع زایدات جامد کارگاه های صنعتی 10نفر کارکن و بیشتر 3341هزار تن در این مناطق دفن می شود.
تهران الگوی ناتمام توسعه
تهران که از طرفی آبشخور سد کرج بود، از سوی دیگر، از رودخانه جاجرود تامین حیات می کند، با توجه به ساخت و سازهای بی رویه در حاشیه رودخانه ها و همچنین وجود و تمرکز بیشترین کارگاه های صنعتی در حاشیه پایتخت موجب شد شهر اسیر آلاینده های مختلف ازجمله آلودگی صوتی ، هوا و آب شود. مدتها می گذرد اما هنوز مناطق اطراف پالایشگاه تهران آلوده است.
ساکنان این منطقه تهران دیگر مزه آب طبیعی را فراموش کرده اند. مواد نفتی از طریق لوله های آب شرب آشامیدنی وارد منازل می شود.
از خیلی وقت پیش قرار است عملیات پاکسازی منطقه اجرا شود؛ اما این که چه کسی متولی این مساله است ، هنوز مشخص نشده است. از سوی دیگر، طی سالهای اخیر رشد جمعیت و خشکسالی و کویری شدن منطقه ، کرج را تهدید می کند.
تا جایی که نماینده کرج اعلام کرده است : پیشروی 10کیلومتری کویر به سمت اراضی ماهدشت کرج ، کشاورزی منطقه را در معرض نابودی قرار داده است که برای کنترل آن بیش از هر چیز نیازمند ایجاد فضای سبز در مسیر کویر هستیم و این مهم تنها با دسترسی کافی به آب امکان پذیر است.
اما مسوولان بدون هیچ دلیل منطقی از انتقال آب کرج به تهران خبر دادند؛ بدون این که برای زنده ماندن زمینهای کشاورزی شهریار چاره ای اندیشیده شود.
از سوی دیگر، شرق پایتخت نیز دست به گریبان ساخت وساز غیرمجاز در حاشیه رودخانه هاست. شهرداری ، استانداری تهران و شمیرانات ، وزارت مسکن و شهرسازی و وزارت نیرو هیچ توجهی به وضعیت شرق تهران ندارند.
مدتهاست ساخت و ساز در حریم رودخانه ها ممنوع شده ، ولی هنوز از سوی بخشهای دولتی همچون استانداری تهران و شمیرانات ، وزارت مسکن و شهرسازی و شهرداری مجوز ساخت و ساز در حاشیه جاجرود و لتیان صادر می شود که از نظر سازمان حفاظت محیط زیست روند فعلی غیرقانونی است و همچنان ادامه دارد. این وضعیت می تواند به هرج ومرج در منطقه تبدیل شود؛ چراکه مردم عادی نیز اجازه نمی دهند ساختمان هایی که بدون اخذ مجوز و یا با صدور مجوز در حاشیه رودخانه ها ساخته اند، تخریب شوند و معتقدند باید ابتدا واحدهای تحت مالکیت نهادهای دولتی تخریب شوند.
نرجس ندیمی دانش 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
