سند ها و هدف های دواجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی
اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی که در دومرحله و در دو کشور مختلف برگزار شد ، از جمله رویدادهای مهم عرصه اطلاعات، ارتباطات و دانش در چندین سال گذشته بود که شرکت کنندگان در این دو مرحله و صاحبنظران این حوزه به دستاوردها و نتایج اسناد مصوب آن امیدوارند تا این نشستها بتوانند راههای ورود تمام مردم جهان به یک جامعهی اطلاعات محور را هموار کنند از این رو در گفتوگویی تفصیلی با پدرعلوم ارتباطات نوین ایران که بخش اول آن را در زیر میخوانید به بررسی هدفها و سندهای این دو اجلاس پرداختهایم.
دکتر«کاظم معتمد نژاد» در گفتوگو با ایسنا ، به مقدمات شکلگیری اجلاس جهانی سران درباره جامعه اطلاعاتی در دو مرحلهی (ژنو 2003 - تونس 2005) اشاره کرد و اظهار داشت: در سال 1998 در کنفرانس نمایندگان عالی دولتهای عضو اتحادیهی بین المللی ارتباطات دور در (مینیاپلیس) آمریکا تصمیم گرفته شد، اجلاس جامعهی اطلاعاتی در دو مرحله و با شرکت دولتها، بخش خصوصی، جامعه مدنی و سازمانهای بین المللی برگزار شود.
وی افزود: در میان کنفرانسهای جهانی که پیش از این تشکیل شده بود، این اجلاس نخستین نمونهای است که در طی دو مرحله برپا شده است.
همچنین در اجلاسیههای عالی قبلی تنها نمایندگان دولتها شرکت میکردند اما در این اجلاس علاوه بر دو مرحلهای بودن چهار گروه «نمایندگان دولتها» ، «بخش خصوصی» ، «جامعهی مدنی» و« سازمانهای بین المللی» ، حضور داشتند.
به عقیده وی در این دوره با توجه به نقش مهم تکنولوژیهای نوین اطلاعات و ارتباطات و فرا رسیدن عصر اطلاعات این اجلاس از اهمیت فراوانی برخوردار بود.
شرکت کنندگان در اجلاس تونس
دکتر معتمد نژاد، با اشاره به اینکه در اجلاس ژنو، تعداد شرکت کنندگان بین 12 هزار تا 16 هزار نفر بودند و سران اکثر کشورها در سطح روسای جمهور در اجلاس حضور داشتند، عنوان کرد: در مرحلهی بعدی اجلاس در تونس حدود 20 هزار شرکت کننده حضور داشتند، اما سران دولتها بیشتر در سطح وزیران خود در این اجلاس شرکت کرده بودند . بر این اساس در اجلاس تونس «46 نفر از روسای دولتها و معاونان آنها» ، «197 نفر از وزراء ومعاونان آنها» و در مجموعه پنج هزار و 857 نفر شرکت کننده از 174 کشور از جمله اتحادیه اروپایی در این اجلاس حضور داشتند . همچنین 1508 نفر شرکت کننده از سوی سازمانهای بین المللی و 6241 نفر شرکت کننده به نمایندگی از سازمانهای غیر دولتی و جامعهی مدنی ، 4816 نفر شرکت کننده از طرف 226 واحد تجارتی و بخش خصوصی و1222 نفر روزنامه نگار از 642 سازمان رسانهیی ، 972 نفر از طرف رادیو و تلویزیونها ، مطبوعات و سایتهای اینترنتی بودند بافت شرکت کنندگان مرحلهی دوم اجلاس را شکل دادند . رویدادها و برنامههای اجلاس
این استاد ارتباطات به برنامهها و رویدادهای جانبی اجلاس اشاره کرد و گفت: در مجموع 308 رویداد جانبی در قالب نشستها و فعالیتهای نمایشگاهی مختلف برگزار شد و علاوه بر آن نیز 33 کنفرانس مطبوعاتی با حضور بیش از19 هزار شرکت کننده در روزهای 16 تا 18 نوامبر برپا شد . وی خاطر نشان کرد: در طول اجلاس 8 جلسهی عمومیبا حضور نمایندگان دولتها و بخش خصوصی جامعهی مدنی و سازمانهای بین المللی برگزار شد و در نهایت در آخرین جلسه؛ دو سند مهم شامل (تعهد تونس) و (دستور کار تونس برای جامعه اطلاعاتی) به تصویب رسید . سند تعهد تونس ؛(شامل 40 بند)
دکتر معتمد نژاد به بررسی سند تعهد تونس پرداخت و یادآور شد: مقدمات تهیه این سند ازدو سال پیش بعد از پایان یافتن اجلاس ژنو در دستور کار اجلاس قرار گرفت، همچنین این سند ابتدا مقدمهی سیاسی داشت که در مراحل تصویب در تونس تغییراتی یافت.
در واقع سند مذکور تاکیدی دوباره بر تعهدات اعلامیه اصول ژنو است که نکات تازهیی نیز در برخی موارد بر آن افزوده شده است؛ به طور مثال در بند 3 سند مذکور بر «حق توسعه »که در دو سال اخیر از سوی هیات نمایندگی ایران در گردهماییهای کمیتهی تدارک اجلاس مطرح شد ، تاکید ویژهای شد . همچنین در بند مذکور بر «دموکراسی و توسعه پایدار» ، «احترام به حقوق بشر» و «آزادیهای بنیادی» ، «وجود راهبری صحیح در تمام سطوح» و «تقویت احترام به اصل حاکمیت قانون در امور ملی و بین المللی» ، تاکید بسیاری شده است.
اما بند 4 به «آزادی بیان» و «جریان آزاد اطلاعات، اندیشهها و معرفتها» و «مبانی اساسی جامعه اطلاعاتی به پیشبرد توسعه» ، میپردازد . همچنین بند 15 این سند نیز بر «اصول دسترسی همگانی و غیر تبعیض آمیز مردم جهان به تکنولوژی های نوین اطلاعات و ارتباطات» که در گردهمایی های تدارکاتی 2004 و 2005 اجلاس تونس و کنفرانس منطقهای تهران که از سوی هیات عالی ایران پیشنهاد شده بود ، اشاره دارد . وی افزود: در مجموع بندهای 40 گانهی این سند اصول کلی مورد نظر اعلامیهی مصوب اجلاس ژنو را مورد تاکید قرار داده است ؛ به ویژه به هدفهای اصلی اجلاس تونس برای تصمیم گیری دربارهی 3 زمینهی محوری کار اجلاس که شامل این موارد است ؛ «ارایه مکانیزمهای مالی و تامین تکنولوژی های نوین اطلاعات و ارتباطات به منظور توسعه کشورها و مقاله با شکاف دیجیتال» و همچینن «مبانی کلی راهبردی اینترنت و مسایل مربوط به آن» و در نهایت« اصول پیگیری و اجرای مصوبات دو اجلاس عالی ژنو و تونس» تاکید فراوانی شده است . سند دستور کار اجلاس تونس برای جامعه اطلاعاتی
دکتر معتمد نژاد در ادامه به بررسی سند دوم اجلاس پرداخت وگفت: سند مذکور شامل 122 بند و یک پیوست بوده ،که از یک مقدمه و سه بخش تشکیل شده است . وی همچنین افزود: در بندهای یک و دو مقدمهی سند، با اشاره به اینکه اکنون زمان گذر است و باید اقدامات اجرایی تعهدات برنامهی عمل مصوب اجلاس ژنو آغاز شود،عنوان شده است باید بر 3 موضوع اصلی اجلاس تونس یعنی «مکانیزمهای مالی برای توسعه تکنولوژی های نوین اطلاعات و ارتباطات» ، «ترمیم شکاف دیجیتال» ، «راهبری اینترنت و مسائل مرتبط با آن» و«چگونگی پیگیری و اجرای تعهدات ژنو و تونس» ، تاکید بسیاری داشت . بخش یک ؛ مکانیزمهای مالی
اما بخش نخست سند دستور کار تونس به مکانیزم های مالی برای مقابله با چالشهای مربوط به تکنولوژی های نوین اطلاعات و ارتباطات در جهت توسعه میپردازد . بر این اساس در بندهای آغازین این بخش از کوشش دبیرکل سازمان ملل متحد برای تشکیل گروه کاری مطالعاتی مکانیزمهای مالی و گزارش نهایی این گروه قدردانی شده است.
همچنین بر این موضوع عنوان شده است ؛ هدف مکانیزمهای مالی بازنگری مکانیزمهای قبلی و توجه به ایجاد مکانیزمهای جدید از جمله اقدام به تاسیس صندوق همبستگی دیجیتال که بر اساس اعلامیهی اصول مصوب اجلاس ژنو از زمستان سال قبل به اجرای گذاشته شد ، بوده است . وی ادامه داد: در این بخش به مقابله با شکاف دیجیتال از لخاط سرمایهگذاری برای تدارک زیرساختهای تکنولوژیک و خدمات و توانمندی سازی و انتقال تکنولوژی تاکید و از جامعه بین المللی تقاضا شده است برای پیشبرد انتقال غیر تبعیض آمیز تکنولوژیهای جدید حداکثر کوشش رابه عمل بیاورد . دکتر معتمد نژاد افزود: بندهای 10 تا 12 این سند بر ضرورت توسعه هدفهای (اعلامیهی هزاره) و (مصوبات اجماع مانترری مکزیک) دربارهی تامین مالی برنامهی توسعه کشورهای فقیر ، توجه ویژهای کرده است . همچنین این سند به یاد آورده ؛ بر خلاف گذشته که کمکهای مربوط به توسعه تکنولوژیهای نوین اطلاعات و ارتباطات توسط دولتها انجام میگرفت ، اکنون بخش خصوصی باید نقش مهمی داشته باشد و علاوه بر آن نیز در تامین محتواهای ارتباطی در کشورهای در حال توسعه سهیم باشد . وی ادامه داد: در این سند برای جذب سرمایهگزاریها به منظور کمک به تامین تکنولوژیهای مورد لزوم کشورهای در حال توسعه به شکل گیری محیط مناسب در کشورها، اشاره شده است.
همچنین در این مورد بر اهمیت جلب همکاری نیروهای اقتصادی بازار و تعامل بین المللی تاکید شده واز بخش خصوصی دعوت به عمل آورده تا در چارچوب روابط اقتصادی «شمال - جنوب» و «جنوب - جنوب» همکاری بیشتری داشته باشد . اما بندهای 23 تا 26 این بخش زمینههای خاص مورد توجه در تامین مالی مورد نیاز، را معرفی کرده که میتوان به برنامههای توانمندی سازی مربوط به استفاده از تکنولوژیهای نوین اطلاعات و ارتباطات اشاره کرد . وی افزود: در همین بخش ضرورت نوآوری در مکانیزمهای مالی موجود مورد توجه قرار گرفته است و به مشارکت بین المللی و تمامی بخشهای برای ایجاد زیرساختها ارتباطی منطقهای تاکید میشود.
همچنین این بخش بر ضرورت کاهش هزینههای اینترنت در سطح بین المللی و به ویژه توجه به مراکز مبادله برنامههای اینترنتی اهمیت بسیاری دارد ، بر این اساس از اتحادیههای بین المللی ارتباطات دور خواسته شد در مطالعات خود دربارهی اتصالات اینترنتی بین المللی بیشتر به کشورهای در حال توسعه و کمتر توسعه یافته توجه کند.
اما بخش یک سند در پایان بند 28 برحمایت صندوق همبستگی دیجیتال تاکید میکند تا کشورهای در حال توسعه برای ایجاد جامعهی اطلاعاتی از کمکهای این صندوق بهره گیرند.
