گوزن‌های قرمز گلستان حال خوشی ندارند

جدیدترین خبری که در این زمینه منتشر شده، مربوط به اولین مرکز نگهداری و تکثیر در اسارت گوزن قرمز ایرانی در پارک جنگلی قرق استان گلستان است که حکایت از تلف شدن تعدادی از گوزن‌های این مرکز به دلیل شیوع بیماری «یون» طی ماه‌های گذشته دارد.

این مرکز از دهه 50 برای نگهداری از گونه نادر و حمایت شده گوزن قرمز و تکثیر و انتقال آن به دیگر نقاط کشور برای زیست و زادآوری طراحی و ساخته شد و تاکنون گوزن‌های قرمز گرگان به زیستگاه‌های شاهرود، ارسباران، پارک ملت تهران، مجتمع زیاران قزوین (بارجین قزوین) منتقل شده اند و به نوعی می‌توان گفت رگ و ریشه تمام گوزن‌هایی که در مناطق مختلف کشور زیست می‌کنند به پارک وحش قرق برمی‌گردد، این درحالی است که خود این مرکز اکنون حال و روز خوشی ندارد و از پنج تا شش ماه پیش تاکنون هرچند‌وقت یک‌بار لاشه گوزنی روی زمین مشاهده می‌شود و آنهایی هم که مانده‌اند دیگر چون گذشته سرحال نیستند و از جنب‌و‌جوش و جست‌و‌خیر افتاده‌اند.

آن‌طور که کارشناسان این حوزه می‌گویند دادن غذا و پلاستیک همراه آن به گوزن‌ها توسط گردشگران، یکی از عوامل ایجاد بیماری در گوزن‌ها بوده است، به‌طوری که این امر موجب مرگ چهار گوزن از 35 گوزن موجود در این سایت طی شش ماه گذشته شده که از این تعداد مرگ دو مورد براثر بیماری یون، یک مورد براثر عفونت داخلی و یک مورد هم بدون علت تشخیص داده شده است. ادامه مرگ و میر در این سایت در حالی است که امسال زایش‌ها هم کاهش یافته، به‌طوری که همه‌ساله پنج تا شش و حتی هشت زایش بین گوزن‌های قرق وجود داشته است، ولی امسال دو زایش بیشتر نبوده است.

احتمال وجود بیماری یون

یک دامپزشک گرگانی درخصوص بیماری یون گوزن‌ها به مهر می‌گوید: احتمال بیماری در سطح زیادی در بین گوزن‌ها وجود دارد و باید از همه آنها آزمایش خون گرفته شود.

مسعود شکیبا با اشاره به این‌که بیش از یک سال است که قرار است کار آزمایش و نمونه‌برداری از خون و ایجاد قرنطینه و جداسازی مریض و سالم انجام شود، اما تازه اخیرا داروهای آن تهیه شده است، می‌افزاید: عامل بیماری یون، باکتری است که در دیواره روده حیوان می‌نشیند و دیواره را ضخیم می‌کند و به اسهال می‌انجامد. اسهال مداوم در نهایت باعث کم‌اشتهایی و ناتوانی، ضعف و مرگ می‌شود.

در همین زمینه معاون پایش و نظارت محیط زیست گلستان نیز می‌گوید که داروهای بیهوشی و تقویتی که مدتی پیش سفارش داده بودیم اکنون به‌دست ما رسیده است و با برنامه‌ریزی و هماهنگی دامپزشک‌های سازمان حفاطت محیط‌زیست در هفته آینده عملیات بیهوشی، نمونه‌برداری و علامت‌گذاری را انجام می‌دهیم.

مجتبی حسینی با بیان این‌که پس از انجام کارهای آزمایش این گوزن‌ها مشخص می‌شود که چه تعداد گوزن در سایت آلوده و چه تعداد سالم است، می‌افزاید: با موارد آلوده برابر شیوه‌نامه و پروتکل نظام دامپزشکی برخورد می‌شود و سالم‌ها را نیز به مکان‌هایی مثل النگدره و همچنین دیگر استان‌های متقاضی منتقل خواهند کرد.

مرگ و میر وحوش در هفتاد قله

مرگ و میر گله‌های وحشی کل و بز در منطقه حفاظت شده هفتاد قله استان مرکزی نیز که از اواسط خرداد امسال آغاز شد، ظاهرا هنوز به طور کامل مهار و کنترل نشده است. دلیل اصلی شیوع این تلفات بیماری طاعون نشخوارکنندگان در میان حیوانات این منطقه حفاظت شده است که از دام اهلی ساکنان روستاهای اطراف و عشایر عبوری به دام وحشی منطقه سرایت کرده است و آن‌طور که مدیرکل محیط‌زیست استان مرکزی به جام‌جم می‌گوید: تاکنون لاشه بیش از 410 راس کل و بز در این منطقه کشف شده، هر چند میزان تلفات بیش از این میزان است که به‌دلیل صعب‌العبور بودن برخی مناطق مشاهده و دسترسی به آنها امکان‌پذیر نیست.

ابراهیمی‌کارنامی می‌افزاید: اکنون حدود دو هفته است که لاشه جدید پیدا نکرده‌ایم و ظاهرا تلفات پایان یافته، اما با این حال نمی‌توان به‌طور قطع گفت که بیماری و مرگ و میر وحوش کنترل شده، بلکه باید یک مدت زمان سپری شود و فصل سرما نیز از راه برسد و در آن شرایط اگر تلفاتی نداشتیم ادعای کنترل قطعی بیماری را مطرح کنیم.

وی با اشاره به این‌که گرما و خشکسالی از عوامل تشدیدکننده و گسترش بیماری طاعون در بین وحوش است، تصریح می‌کند: وحوش از یک سو به‌دلیل خشکسالی و نبود آب در زیستگاه‌ها به آبشخورهایی روی می‌آورند که در منطقه جانمایی شده و دام‌ها نیز از همان آبشخورها می‌نوشند و این امر سبب انتقال بیماری‌های احتمالی به آنان می‌شود و از سویی گرما باعث تشدید تب و عطش در حیوانات بیمار و تلفات سریع‌تر و بیشتر آنان می‌شود؛ از همین‌رو تا رسیدن فصل سرما و از بین رفتن این عوامل تشدیدکننده بیماری، نمی‌توان به‌طور کامل و دقیق بیماری را مهار و کنترل کرد.

ضرورت توجه مسئولان به حفظ گونه‌های حیات وحش

دیو خشکسالی و بیماری در حالی بر زیستگاه‌های جانوری مختلف کشور سایه انداخته و هر روز تلفات بیشتری را روی دست طبیعت نیمه‌جان کشور باقی می‌گذارد، که مرگ و میر گونه‌های مختلف بر اثر تصادفات جاده‌ای، شکارهای غیرمجاز و بی‌رویه و آتش‌سوزی در جنگل‌ها نیز رو به افزایش است و روند کاهش و انقراض بسیاری از گونه‌های نادر را تسریع کرده است که این امر ضرورت توجه مسئولان مربوط محیط‌زیست، دیگر نهادها و همچنین مردم را برای حفاظت بیش از بیش این‌گونه‌ها را می‌رساند.