پژوهش ؛ عنصر حیاتی در عرصه آموزش و پرورش

هرگونه تحول و پیشرفت در قلمرو آموزش و پرورش ، در گرو اصلاح و ارتقای نظام آموزشی ، تربیتی و منابع انسانی آن است.

کد خبر: ۸۲۴۵۶

تحول در این ساختها و بازسازی نظامهای آموزشی و پرورشی وابسته به عواملی است که مهمترین آنها پژوهش اصولی ، جامع و فراگیر است . در روزگار ما همه تصمیم ها ، برنامه ریزی ها و سیاستگذاری ها بر تحقیق استوار است و پژوهش باید در هر تحول و بازسازی نقش پایه ای و محوری داشته باشد. روشن است این نهاد با دامنه و گستره کم نظیرش ، باید پژوهش محوری را راهبرد اصولی خود قرار دهد. بنابراین بازسازی و تحول آموزش و پرورش نیازمند پژوهش است . از سوی دیگر ، نظام آموزشی مدارس باید پژوهش محور شود و اصل بنیادین و راهبردی پژوهش محوری باید در همه اجزای نظام آموزشی ، کلاس درس ، جزوات استادان و برنامه ها تجلی یابد. آموزش و پرورش به پژوهش های توسعه ای ، بنیادی و کاربردی و پژوهش های نظری و میدانی بسیار نیازمند است البته در کنار پژوهش و تهیه طرحهای اصولی ، به عزم و اراده قوی ، هماهنگی و همکاری منابع انسانی و بودجه مناسب نیز نیاز است . از سوی دیگر ، آموزش و تربیت رسمی هنگامی اثربخش خواهد بود که هماهنگ با تربیت غیررسمی باشد، نهادهای خانواده و جامعه و رسانه های گروهی عوامل مهم تربیتی غیررسمی اند و چنانچه جهت گیری متفاوتی از تربیت رسمی داشته باشند ، سبب ازهم گسیختگی شخصیت دانش آموزان و ناکارآمدی برنامه های رسمی می شوند. بخشی از این ناهماهنگی ها در سطح ملی قابل کنترل است اما با کاهش فاصله ها و گسترش رسانه ها و توسعه رابطه ها و حرکت به سمت جهانی شدن ، دادوستد فرهنگی و تاثیر دیگر فرهنگ ها ، افزایش یافته است . از این رو چنانچه هماهنگ سازی نهادهای رسمی و خانواده و جامعه میسر باشد ، ایجاد همسویی با فرهنگ جهانی و غربی میسر نیست ، به همین دلیل آموزش و پرورش باید مصون سازی و مقاوم پروری را در برنامه های خود مهم بشمارد. بنابراین 2 راهبرد مهم باید در پیش گرفته شود:
الف ) کوشش در همسویی ، هماهنگی و سازگاری جهت گیری های کلان فرهنگی و اخلاقی آموزش و پرورش با دیگر نهادهای اجتماعی و خانواده.
ب ) تلاش برای پرورش شخصیت صاحب اراده و فعال و مصون از آسیبها و کژیها در برابر همه عوامل و موجهای غیرقابل کنترل و مهارناپذیر. موجهای فراگیر اجتماعی نظیر آنچه در انقلاب یا در دفاع مقدس پدیدار شد ، تاثیر عمیقی در شکل گیری شخصیت دارد. از این رو مهندسی عوامل اجتماعی باید همواره مورد توجه قرار گیرد. نکته مهم در ارزیابی نسل انقلاب ، توجه جامع به همه عوامل و زمینه های اجتماعی و بین المللی است و در این ارزیابی گرچه نقاط ضعفی هم داشته باشیم اما با مشاهده همه جوانب نمی توان چندان هم منفی نگریست بلکه نشانه های امیدواری و خوشبختی هم وجود دارد. پژوهش برای حل مساله و افزودن بر معرفت آدمی بوده و در طول تاریخ دستمایه و راهی بوده است برای توسعه گنجینه شناخت و افزایش بصیرت و مهارت انسان اما در روزگار ما دامنه بهره گیری از تحقیق و پژوهش و مطالعه گسترش یافته است و همه با زندگی انسان گره خورده و پایه شکل گیری فناوری نوین قرار گرفته و بنای سیاستگذاری ها و برنامه ریزی های جوامع است ، بویژه در حوزه علوم انسانی و اجتماعی ، به صورت عامل بنیادین در مهندسی اجتماعی و فرهنگی نمایان شده است . حوزه تعلیم و تربیت نیز به نوبه خود از این قاعده بیرون نبوده و حجم وسیع پژوهش های نظری و میدانی و کاربردی ، ساختارهای گوناگون آن را دستخوش تغییر و تحول و ترقی قرار داده است و طبیعتا هر جامعه ای باید از این میراث بشری و تجربه انسانی در پیشرفت آموزش و پرورش خود بهره برد. آنچه مهم است ، این است که همه سیاستگذاران ، برنامه ریزان ، مدیران و متصدیان تعلیم و تربیت به این باور برسند که شالوده کار آنها ، بر پژوهش و اندیشه ورزی و مطالعه استوار شود و بی توجهی به این اصل راهبردی می تواند خساراتی جبران ناپذیر به بار آورد. فرصت را مغتنم می شماریم و از نیازهای اساسی حوزه تربیت اسلامی ، اخلاقی و معنوی بر اندیشه ورزی و پژوهش های نوآور و کارآمد تاکید می کنیم . تحول و ترقی در این میدان به سرمایه گذاری ، اهتمام و تامین منابع انسانی و مالی گسترده تر وابسته است. امیدواریم از این اصل بنیادین غافل نشویم.