ارتباط از نوع ونوسی و مریخی

مرد می‌گوید: من حوصله کش و قوس دادن به حرف‌های همسرم را ندارم، حرف آخرم را همان اول می‌زنم، لزومی ندارد وقتی متوجه کلیات صحبت‌های او می‌شوم، وقتم را تلف کنم و به جزئیات حرف‌هایش گوش دهم، اصلا از توضیح دادن‌های بیش از حد و سوالات متعدد و تکراری‌اش بدم می‌آید، بارها به او گفته‌ام یک بار حرفی را زدی بس است، دیگر تکرار نکن، اما متاسفانه یک گوشش در است و گوش دیگرش دروازه!

آنچه خواندید تنها یکی از هزاران شکایت زن و شوهران در ارتباط گرفتن با یکدیگر است، بسیاری از همسران از این که نمی‌توانند با شریک زندگی‌شان ارتباط سالمی برقرار کنند و حرف همدیگر را بدون هیچ سوء تفاهمی به خوبی متوجه شوند و برای یکدیگر همدل و همزبان مناسبی باشند، همواره احساس نگرانی و ناراحتی می‌کنند.

ارتباط سالم و بهینه اساس و پایه صمیمیت رابطه بین همسران است، اما متاسفانه بسیاری از زوجین به دلیل ‌نا آگاهی و شناخت از تفاوت‌های ارتباطی بین زنان و مردان از یک سو و نداشتن مهارت و بی‌اطلاعی از اصول ارتباط صحیح و سالم از سوی دیگر، در برقراری ارتباط با همسر با مشکلات عدیده‌ای مواجه می‌شوند و به موجب آن نیز دچار سردی و رکود عاطفی شده که حتی گاه آنان را تا مرز طلاق عاطفی نیز پیش می‌برد؛ وضعیتی که خوشایند یک زناشویی سالم نیست. در این نوشتار سعی کرده‌ایم، ابتدا به تفاوت‌های ارتباطی میان زنان و مردان اشاره ‌ و سپس اصولی را برای ایجاد گفت‌وگوهای صمیمانه بین همسران پیشنهاد کنیم.

تفاوت‌های ارتباطی ونوس و مریخ

اغلب روان‌شناسان و زوج درمانگران معتقدند که پنج تفاوت اصلی ارتباطی میان زنان و مردان وجود دارد که همین عوامل نیز باعث ایجاد مشکلات در ارتباط زوجین با یکدیگر می‌شود، این پنج مولفه مهم عبارتند از:

سوال کردن: زنان در مکالماتشان، سوالات بیشتری می‌پرسند، اما مردان کمتر متمایل به این کار هستند و دوست ندارند بیش از حد پرسش‌های شخصی مطرح شود. زنان سوال کردن را راهی برای ادامه صحبت‌شان می‌دانند این در حالی است که مردان پرسش را نوعی کنجکاوی و روشی برای کسب اطلاعات بیشتر معنا می‌کنند.

از سوی دیگر، مردان فکر می‌کنند که اگر همسرم قرار باشد حرفی را به من بگوید حتما آن را خواهد گفت اما زنان فکر می‌کنند اگر سوال نکنند ممکن است همسرانشان تصور کنند که نسبت به او بی‌تفاوت و بی‌توجه هستند. به بیان دیگر، زنان پرسش زیاد را نشانی از ارتباط قوی و صمیمی زوجین تلقی می‌کنند، در حالی که مردان آن را به پای فضولی سوال‌کننده می‌نویسند و گاه در مقابل آن جبهه‌گیری می‌کنند و از پاسخ دادن بشدت
طفره می‌روند.

استفاده از کلمات بی‌ربط: بسیاری از زنان از سخنان بی‌ربطی که همسرانشان به زبان می‌آورند، دلخور و غمگین‌اند و حتی گاه ممکن است با سکوت، برخوردهای تند و خشن یا شیوه‌های دیگر اعتراض و شکایت خود را اعلام کنند. گله‌مندی و ابراز ناراحتی برخی از زنان را می‌توان به این تفاوت اساسی جنسیتی ربط داد. معمولا زنان می‌گویند که همسرانشان به صحبت‌های آنها توجهی نمی‌کنند و همیشه حرف خودشان را می‌زنند، در حالی که مردان استفاده از کلمات و جملات بی‌ربط را شیوه‌ای برای گفت‌وگو و ادامه مکالمه قلمداد می‌کنند.

تصمیم‌گیری: معمولا مردان هنگام گوش دادن به صحبت‌های همسرشان، سعی می‌کنند سریعا برای مشکلات یا هیجانات مطرح شده، راه‌حلی بیابند و به گفت‌وگو پایان دهند، این در حالی است که زنان به موشکافی و پرداختن جزء به جزء حل مساله علاقه‌مندی بیشتری داشته و آن را ترجیح می‌دهند و دقیقا به همین دلیل است که زنان مسائل و مشکلات خود را با زنان دیگر در میان می‌گذارند و راجع به آنها ساعت‌ها گفت‌وگو می‌کنند و بعد از بررسی و تحلیل بسیار می‌توانند از تجربیات دیگر زنان نیز استفاده کنند.

دلگرم کردن: زنان هنگام گفت‌وگو با همسرانشان غالبا از کلماتی چون وای بر من، آخه، آه، اوه و... برای نشان دادن توجه، درک متقابل و دلگرم کردن استفاده می‌کنند و مردان نیز معمولا این گونه علائم را به عنوان اعلام رضایت و موافقت همسرشان با آنها در نظر می‌گیرند. اگر چه عده‌ای هم احساس ناراحتی کرده و متوجه این مطلب می‌شوند که همسرشان برای ادامه گفت‌وگو و گرمی و شور آن، از این کلمات استفاده می‌کند. البته همین وضعیت برای زنان به گونه‌ای دیگر تعبیر می‌شود. زنان ممکن است احساس کنند که چون شوهرانشان این عبارت یا الفاظ خاص را به کار نمی‌گیرند، پس آنها دوست‌داشتنی نیستند، صحبت‌هایشان ارزشی ندارد یا این که همسرشان نسبت به آنها هیچ توجهی ندارد و... .

ایجاد برتری در حس یکی شدن: اگر دقت کنید قطعا متوجه خواهید شد که زنان بیش از مردان از الفاظی چون «ما»، «تو» استفاده می‌کنند و غالبا نیز، از لحن اقتداری و خشن مردان در رنجند و آن را دلیلی بر اثبات حاکمیت و منم منم کردن مردان تلقی می‌کنند. درک این تفاوت بسیار مهم است چه‌بسا بسیاری از زوجین از این جهت بسیار دچار سوءتفاهم شده و معناهای کلام یکدیگر را به گونه‌ای بد برداشت و تفسیر می‌کنند.

روش‌هایی برای بهبود ارتباط با همسر

همسران برای ارج نهادن به صحبت‌های یکدیگر و استحکام و پایداری روابط خود لازم است به نکات‌ مهم توجه کافی داشته باشند، که مهم‌ترین این نکات عبارتند از:

با زبان همسرتان با او گفت‌وگو کنید

سعی کنید زبان شریک زندگی‌تان را بشناسید و در گفت‌وگوهایتان بیشتر آن را مورد توجه قرار دهید و بر آن اساس صحبت کنید. اگر گمان می‌کنید که صحبت‌های شما برای همسرتان بوی پند و نصیحت می‌دهد و باعث ناراحتی و تکدر خاطر وی می‌شود، به دنبال روش مناسب دیگری باشید تا به‌آن طریق بتوانید حرف هایتان را به او بزنید. مثلا، اگر زبان همسرتان زبان دریافت عشق و محبت است به جای آن که در قالب یک آدم منطقی حرف‌هایتان را به او بزنید، بهتر است در قالب فردی عاشق باشید که در کمال محبت و صمیمیت فقط سعی می‌کند درخواست خود را به گوش معشوقه‌اش برساند.

به حرف‌های همسرتان توجه کنید

هنگام گفت‌وگو با همسرتان سعی کنید ساکت و آرام باشید و در این زمان از طریق اشاره، تکان دادن سر، حرکت دست و صورت و لحن بیان و تن صدا و... به همسر خود این پیام را انتقال دهید که نسبت به سخنان او بی‌تفاوت نیستید و شش دانگ حواستان کاملا به اوست، در این صورت همسرتان نیز متوجه می‌شود که شما به حرف‌هایش گوش می‌دهید و برای حرف‌ها، احساسات و افکار او احترام قائل هستید و آنها را مهم و بااهمیت می‌دانید. مثلا می‌توانید شادی خود را از شنیدن اتفاقاتی که همسرتان برایتان بازگو می‌کند به این صورت نشان دهید: «با لبخندی از شوق بر لب به او بگویید: من این طور که متوجه شدم این مساله تو را خیلی خوشحال کرده است و من هم بسیار خوشحالم که این اتفاق خوشایند را تجربه کردی.»

هرگز صحبت همسرتان را قطع نکنید

با دل و جان به حرف‌های همسرتان گوش دهید، حتی اگر مطابق میل تان نباشند یا در جهت انتقاد و سرزنش شما بیان شود. هیچ گاه وسط صحبت‌های همسرتان سخن نگویید و او را مجبور به قطع کردن ادامه کلامش نکنید، این رفتار موجب ناامیدی، دلخوری و ناراحتی بیشتر او می‌شود و او را برای مطالبه حق و دفاع بیشتر از خود برانگیخته می‌کند.

به جای قطع کردن کلام همسرتان، می‌توانید تا تمام شدن صحبت‌های همسرتان صبر و سکوت کنید یا با درخواست این که لحظه‌ای اجازه می‌دهد که شما هم سخنی بگویید حرف‌هایتان را به او بزنید، مثلا می‌توانید بگویید: «من اجازه دادم تمامی حرف‌هایت را بزنی، اما اینجا لازم است به نکته‌ای مهم اشاره کنم، به نظر من... .»

از سوی دیگر، یاد بگیرید اگر همسرتان مرتکب چنین رفتاری شد سریع از این مساله تعبیر منفی نکنید و فرض را بر این بگذارید که این روش هر چند اشتباه، شیوه صحبت کردن اوست یا این که کاملا اتفاقی بوده است یا از اثرات حالت هیجانی فعلی اوست و کاملا سهوی بوده و عمدی در کار نبوده است. اگر همسرتان حرفتان را قطع کرد سعی کنید بر خودتان مسلط باشید و عصبی نشوید، اما به او بگویید: «اجازه بده به نوبت حرف‌هایمان را بزنیم، اگر الان شما دوست دارید حرف بزنید من مانعی نمی‌بینم، اما قبل از آن اجازه بده این جمله‌ام را تمام کنم بعد شروع به سخن گفتن کن.»

پرسش‌های نامناسب ممنوع

از مطرح کردن سوالات یا پاسخ‌های نامناسب پرهیز کنید. بهتراست سوالات خود را به شکل ماهرانه‌ای مطرح کنید تا پاسخی درست و مناسب دریافت کنید. از مطرح کردن سوالاتی که ممکن است به جهت گیری، قضاوت عجولانه، خشم، حساسیت و عکس‌العمل‌های شدید در همسرتان منجر شود، شدیدا اجتناب کنید چه‌بسا به این طریق نه‌تنها به جوابی که نیازمندش هستید دست نمی‌یابید بلکه زمینه دعوا و دلخوری با همسرتان را نیز فراهم می‌کنید. با مطرح کردن پرسش‌هایی با موضوعات مناسب و جالب و از همه مهم‌تر به موقع و به‌جا، هم می‌توانید به ادامه‌دار بودن مکالمه‌تان کمک کنید و هم گفت‌وگویتان را مفید و سازنده‌تر سازید. مثلا هرگز نگویید: امشب دیر آمده بودی، حتما باز بی‌خبر رفته بودی خانه مادرت؟ بهتر است به جای آن بگویید: امشب دیر کردی، گفتم حتما رفتی احوالی از مادرت بپرسی؟»

پا رو دم یکدیگر نگذارید

هر کس حساسیتی دارد و ممکن است تحریک آن موجب عکس‌العمل شدید در فرد شود؟ بنابراین حتی همسران صمیمی و با محبت نیز گاه در معرض صدمه دیدن از این حساسیت‌ها هستند، بنابراین بهتر است در ارتباط با همسر با آگاهی و بینش رفتار کنید. توجه داشته باشید که هیچ زوجی به طور صددرصد هم‌کفو و متناسب با هم نیستند، گاهی همین تفاوت‌ها و عدم تناسب‌ها به جذب و علاقه دو فرد به هم منجرمی شود. یاد بگیرید تفاوت‌های فردی‌تان را بپذیرید و یکدیگر را همان گونه که هستید، دوست داشته باشید و حتی‌المقدور از برخوردهای سخت و خشن با یکدیگر پرهیز کنید. یادتان باشد تفاوت‌های شما و همسرتان ناشی از فقدان اعتماد و احترام، بی‌وفایی و عدم درک متقابل نیست، چراکه گاه همین تفاوت‌ها خود عاملی برای کشش می‌شود و هرگز شایسته نیست که به عنوان نشانه‌ای از ناپسند بودن معنا شود. مثلا اگر همسرتان نسبت به نوع ارتباط شما با جنس مخالف حساس است، سعی کنید تا آنجا که می‌توانید از خط قرمزهای او تخطی و عبور نکنید و هرگز آنها را نیز به معنای بددلی یا اعتماد نداشتن به خود نپندارید، چه‌بسا بهتر است این خصیصه همسرتان را تنها حساسیت اخلاقی و تفاوت رفتاری او با خود بدانید و رفتارهای محدودکننده‌اش را به معنای دوست داشتن افراطی او قلمداد کنید.

نسرین صفری‌‌/ ‌‌مشاور خانواده