در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
سناریویی که زمان،آن رامی نویسد
از مقطعی که موضوع فعالیت هسته ای جمهوری اسلامی ایران در خرداد 1382 -ژوئن 2003- در دستورکار شورای حکام آژانس بین المللی انرژی اتمی قرار گرفت، خیلی ها برای توصیف فراز و فرودهای نحوه برخورد شورای حکام
در 2سال و نیم گذشته بارها از دیپلمات های هسته ای کشورمان یا به عبارتی تیم مذاکره هسته ای که اکنون شاهد تغییراتی در اعضای خود بوده است، شنیده شد که با عبور از این پیچ خطرناک ، وضعیت مساعدتر خواهد شد.
واقعیت این است که جمهوری اسلامی ایران با وجود سنگ اندازی های امریکا و دولتهای اروپایی توانسته از چند پیچ خطرناک هسته ای با موفقیت یا حداقل با پرداخت هزینه هایی عبور کند.
اولین پیچ خطرناک بر سر راه فعالیت هسته ای ایران ، فصلنامه 21شهریور 12 1382 (سپتامبر 2003) بود که طی آن در اولتیماتومی 50 روزه از ایران خواسته شده بود یا فعالیت غنی سازی خود را به حالت تعلیق در آورد یا گزینه ارجاع پرونده به شورای امنیت را بپذیرد.
برای عبور از این پیچ خطرناک ، ایران با ابتکاری دیپلماتیک یعنی دعوت از وزرای خارجه 3کشور آلمان ، فرانسه و انگلیس به تهران در مهر 1382که به صدور بیانیه تهران منجر شد، موفق شد از این پیچ عبور کند و اولتیماتوم 50روزه را به تعامل هسته ای منتهی با مشمولیت زمانی گسترده بدل کند.
از آن مقطع چندین قطعنامه و بیانیه تاکنون از جانب شورای حکام درباره فعالیت هسته ای ایران صادر شده است که در آنها از ایران خواسته شده اصلاحاتی تکمیلی در مورد سانتریفوژهای P1 و P2 و همچنین قطعات اورانیوم دارای آلودگی بالا در اختیار آژانس قرار دهد.
هر چند در ادامه بازرسی از تاسیسات هسته ای ایران مشخص شد که قطعات اورانیوم آلوده به رادیواکتیو با غنای 36 و 54 درصد دارای منشا خارجی بوده ، عملیات غنی سازی در ایران صورت نپذیرفته است.
اما مقامات آژانس تحت فشارهای امریکا و جبهه انگلوساکسون متشکل از کانادا، استرالیا و انگلیس در کنار 2 عضو کلیدی اتحادیه اروپا یعنی آلمان و فرانسه معتقدند ابهامات درخصوص فعالیت غنی سازی اورانیوم از جانب ایران کاملا مرتفع شده است.
استمرار این مباحث در حالی است که براساس توافق بین ایران و 3کشور اروپایی در بروکسل ، در فوریه 2004و به دنبال آن توافقنامه پاریس در نوامبر 2004ایران به صورت داوطلبانه فعالیت غنی سازی خود را در سطح گسترده به حالت تعلیق درآورده است ؛ اما حرکات رو به جلوی ایران در شفاف سازی با آژانس و پیش کشیدن بحث تضمین های عینی در مذاکره با 3کشور اروپایی مانع از این نشد که فعالیت هسته ای ایران با پیچهای خطرناک بعدی روبه رو نشود؛ چرا که به دنبال بی نتیجه ماندن مذاکرات گروه های کاری تشکیل شده براساس توافقنامه پاریس یعنی کار گروههای هسته ای ، سیاسی ، امنیتی و اقتصادی و به دنبال آن مذاکرات فشرده طرفین در نشستهای پاریس ، لندن و ژنو، ایران در واکنش به سیاست وقت کشی اروپا اعلام کرد که فعالیت ucfاصفهان را در اردیبهشت امسال از سر خواهد گرفت.
هر چند این تصمیم در آن مقطع بنا به ملاحظاتی همچون در پیش بودن انتخابات ریاست جمهوری و قول مساعد طرف اروپایی به دادن مهلتی 2ماهه برای تهیه پیشنهاد جامع به منظور ارائه به تهران عملیاتی نشد و در حد بلوف باقی ماند؛ اما با وجود این، اعلام چنین موضعی از جانب ایران نشان می داد که حوصله تهران از سیاست وقت کشی آلمان ، انگلیس و فرانسه به سر آمده.
این نگرانی برای طرف ایرانی پدیدار شده که اروپا به دنبال دایمی کردن تعلیق غنی سازی اورانیوم است. درواقع باوجود اعلام مکرر طرف ایرانی مبنی بر داوطلبانه بودن تعلیق غنی سازی اورانیوم و این که ادامه آن نبایستی مشروط به روند مذاکرات بشود طرف اروپایی زیرکانه در صدد مشمول مرور زمان کردن این تعلیق بوده تا با طولانی شدن آن عملا حلقه های سخت افزاری و نرم افزاری آن از هم بگسلد.
صرف نظر از قضاوت درباره درستی یا نادرستی این نگرش یا آن نگرش به نظر می رسد فعالیت هسته ای ایران پس از قطعنامه سپتامبر گذشته یعنی آخرین قطعنامه شورای حکام در خصوص فعالیت هسته ای ایران که در آن به واژگان کلیدی همچون عدم پای بندی به NPT، سوالات بی پاسخ در حیطه صلاحیت شورای امنیت و بند Cماده 12اساسنامه آژانس اشاره شده ، وارد مرحله پیچیده تری شده است که از آن می توان با عنوان پیچ خطرناک یاد کرد.
برای عبور از این پیچ خطرناک که لزوما نیز ممکن است ارجاع پرونده به شورای امنیت را در نشست شورای حکام در اوایل آذر را در پی نداشته باشد، جمهوری اسلامی ایران تحرکات گسترده ای را آغاز کرده است که براساس آن به سناریوهای ذیل می توان اشاره کرد.
سناریوی 1
در قالب این سناریو با استناد به مواضع ایران به فاصله اندکی پس از رد قطعنامه سپتامبر شورای حکام از جانب مسوولان پرونده هسته ای از جمله اشاره دبیر شورای عالی امنیت ملی مبنی بر اجرایی بودن بخشهایی از قطعنامه شورای حکام ، اجازه بازرسی از تاسیسات پایگاه نظامی پارچین و همکاری شفاف تر با بازرسان و همچنین نامه آقای لاریجانی ، وزیران خارجه 3کشور اروپایی چنین استنباط می شود که ایران با این علایم دیپلماتیک در صدد است به اروپا توجه دهد که پاسخ اروپا و امریکا به از سرگیری UCFاصفهان یعنی قطعنامه شورای حکام را به مفهوم یک یک شدن بازی دانسته معتقد است ایران و طرف اروپایی می توانند بازی دوم خود را برگزار کنند.
در صورت نرمش بدون قید و شرط اروپا به این علایم دیپلماتیک احتمال حل و فصل موضوع فعالیت هسته ای ایران در چارچوب آژانس بین المللی انرژی اتمی همچنان زیاد است و به این ترتیب بحث ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت فعلا به تاخیر انداخته خواهد شد.
سناریوی 2
براساس این سناریو، اروپا اقدام جمهوری اسلامی ایران به از سرگیری فعالیت ucf و سپس مواضع مقامات ایرانی در مجمع عمومی سازمان ملل متحد و سایر موارد را به مفهوم عدم عقب نشینی ایران از موضع خود تلقی کرده است.
از این رو تلاش خواهد کرد با اتخاذ مواضع محکم و یکپارچه به ایران توجه دهد که در صورت عدم تمکین از خواست اروپا که در بیانیه وزیران خارجه اتحادیه اروپایی نیز انعکاس یافته است ، از جمله بحث تعلیق کامل غنی سازی اورانیوم منجمله ucf احتمال ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت جدی است.
خصوصا این که براساس بند 4اجرایی قطعنامه سپتامبر شورای حکام چنان که البرادعی در گزارش خود به شورای حکام اعلام کند ایران در دسترسی کامل بازرسان آژانس به تاسیسات هسته ای خود همکاری کامل نکرده است زمینه اجرای بندهای 1، 2و 3قطعنامه یعنی بحثهای عدم پای بندی ایران به NPT، پاسخ به سوالاتی که در حیطه صلاحیت شورای امنیت بوده و بند C ماده 12اساسنامه به شکل شبکه ای فراهم خواهد شد و به این ترتیب ، ضریب ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت بالا خواهد بود.
سناریوی3
براساس این سناریو همان گونه که اتحادیه اروپایی نیز در بیانیه وزیران خارجه آن پس از بکارگیری زبان تهدید اشاره کرده یعنی تمایل به مذاکره با ایران به نظر می رسد حتی در صورت پذیرفته نشدن خواست اروپا و امریکا از جانب ایران یعنی ادامه فعالیت ucfو حتی مانور ایران بر بحث نطنز، طرف غربی تمایلی به کشاندن موضوع به شورای امنیت ندارد و شاید برای هشدار به ایران صرفا از شورای حکام بخواهد گزارش را به شورای امنیت و مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه کند که البته در این سناریو از نقش آفرینی روسیه و چین ، 2عضو قدرتمند و دایمی شورای حکام از زاویه مقاومت در برابر خواست دول غربی عضو شورای حکام نبایستی غافل ماند که در آن صورت مشخص خواهد شد که اداره بازی و تعیین قواعد آن به طور کامل در اختیار امریکا و 3کشور اروپایی عضو شورای حکام نیست.
سناریوی 4
احتمال توافق ایران و روسیه بر سر غنی سازی مشترک و یا ابراز تمایل ایران به پیشنهاد البرادعی مبنی بر دریافت سوخت هسته ای خود براساس قول همکاری امریکا و روسیه از بانک بین المللی سوخت هسته ای است که در این صورت بحثهای مربوط به شورای امنیت منتفی است و چانه زنی ها بر سر چگونگی اجرای این توافق خواهد بود تا امریکا و اروپا و حتی روسیه مطمئن شوند که ایران از خواست اصلی خود یعنی چرخه کامل سوخت هسته ای دست کشیده است و از طرف دیگر ایران نیز باید مطمئن شود که این توافق به مفهوم محروم کردن ایران از چرخه سوخت هسته ای نخواهد بود.
البته بحث آفریقای جنوبی نیز در قالب این سناریو مطرح است که هنوز هیچیک از این موارد یعنی غنی سازی مشترک به نتیجه مشخص نرسیده است.
سناریوی 5
براساس این سناریو، در نشست آینده شورای حکام در آذر نیز قطعنامه ای علیه ایران صادر خواهد شد که در آن تاریخ زمانی خاصی dendline برای ایران در نظر گرفته خواهد شد تا در صورت عدم اجرای کامل قطعنامه های شورای حکام پرونده هسته ای ایران به طور خودکار به شورای امنیت ارجاع شود.
به این ترتیب در نشست نوامبر احتمال ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت منتفی خواهد شد و اعضای شورای حکام منتظر خواهند شد تا ببینند اقدامات بعدی ایران در همکاری با آژانس چگونه خواهد بود.
نکته آخر این که ، نگارنده بر این باور است که اراده کلی شورای حکام در مقطع کنونی ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت نیست ؛ چرا که با توجه به تقویت رویکرد چندجانبه گرایی در سیاست خارجی امریکا که مصداق آن را حتی در اظهارات شخصیتی تندرو نظیر جان بولتون نماینده امریکا در سازمان ملل متحد می توان شاهد بود و همچنین مواضع مقامات اروپایی ازجمله جک استراو، وزیر خارجه انگلیس و خاویر سولانا، رئیس سیاست خارجی اتحادیه اروپایی و در کنار اینها اظهارات البرادعی ، مدیرکل آژانس ، به نظر می رسد گزینه اول همه این بازیگران حل و فصل بحث هسته ای ایران در چارچوب دیپلماسی است و همگی آنها با وجود به کارگیری ادبیات خشن ترجیح می دهند از قطبی تر شدن مواضع طرفین بکاهند.
هرچند تهدید ارجاع پرونده ایران به شورای امنیت همچون شمشیر راموکلس بر سر میز مذاکرات باقی خواهد ماند تا براساس توصیه سونتز و استراتژیست نظامی چین باستان بتوان حریق را بدون جنگیدن مهار کرد؛ چرا که از نگاه سونتز و مهار حریق بدون جنگیدن حد اعلای مهارت است ؛ اما با وجود چنین نیتی از جانب امریکا و اروپا ایران از مواضع خود کوتاه خواهد آمد؛
مهرداد عنادی 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
