حال ناخوش عکس‌های دفاع مقدس

یکی از مهم‌ترین آثار دفاع مقدس، عکس‌های به‌جا مانده از آن دوران است؛ عکس‌هایی که هرازگاهی یکی از دلسوزان نسبت به شرایط اسفناک نگهداری‌شان هشدار می‌دهد. همزمان با برگزاری جشنواره عکس «قاب‌های بهشتی» و ایام سالگرد آزادسازی خرمشهر با سیدعباس میرهاشمی، مدیرعامل انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس و دبیر چند دوره جشنواره هنرهای تجسمی فجر گفت‌وگوی کوتاهی انجام دادیم.

معمولا در چنین ایامی بحث زیادی درباره شرایط و کیفیت نگهداری عکس‌های دوران دفاع مقدس مطرح می‌شود. همان‌طور که مستحضرید بسیاری از عکاسان، دلسوزانه نسبت به نگهداری و آسیب عکس‌های آن دوران هشدار داده‌اند. نظر شما در این‌باره چیست؟

در دوران هشت سال دفاع مقدس، بسیاری از سازمان‌ها، اشخاص و نهادها از جنگ عکاسی کردند. اینها هم عکاسانی بودند که به صورت آزاد از وقایع جنگ عکس گرفتند و قبل از دوران انقلاب تجربه عکاسی داشتند و هم عکاسانی بودند که دوران دفاع مقدس، شروع عکاسی آنها بود و حتی با دوربین‌های خانگی تصاویر آن دوران را ثبت کردند. اینها یا به صورت شخصی عکاسی می‌کردند یا از طرف سازمان‌هایی مانند مجموعه‌های خبری یا سازمان‌های فرهنگی مامور بودند. وقتی چنین مجموعه‌ای از آن دوران عکاسی کرده‌اند، طبیعتا تعداد عکس‌ها باید خیلی زیاد باشد و سازمان‌های زیادی را درگیر می‌کند. انتظار دوستانی که به آن اشاره کردید، انتظار بحقی است و نگهداری این عکس‌ها به شیوه‌ای که امروز رایج است، کفایت نمی‌کند. در کل این حجم از عکس، با این حجم از دربرگیری نهادهای مختلف هم علم و توجه جدی را می‌طلبد و شیوه‌های نگهداری روزآمدتر، اما همین کم توجهی‌ها باعث شده برخی از این عکس‌ها که می‌تواند جنبه سند هم داشته باشد، در این سال‌ها آسیب ببیند. با این حال ما در انجمن عکاسان انقلاب و دفاع مقدس تلاش کردیم شرایط استانداردی را فراهم و از آن طرف خدماتی را به عکاسان آن دوران ارائه کنیم، اما انجمن به تنهایی توان پاسخگویی ندارد و لازم است سازمان‌های دیگر یا توان انجمن را بالا ببرند یا در خود توانی برای این امر به وجود آورند.

می‌توانید آمار دقیقی از عکس‌هایی که از دوران دفاع مقدس در انجمن نگهداری می‌شود، ارائه کنید؟

در انجمن بیش از یک میلیون فریم نگاتیو نگهداری می‌شود. این جدای از آثاری است که از سوی صاحبان عکس‌ها در اختیار ما قرار گرفته تا آنها را دیجیتال کنیم. در این راستا 350 عکاس آثارشان را به ما دادند و ما نگاتیوهای آنها را امانت می‌گیریم و به فایل‌های دیجیتال تبدیل می‌کنیم. انجمن در دوران جنگ نبوده، پس ناچاریم خیلی از عکس‌ها را از عکاسان به امانت بگیریم و خیلی از عکس‌ها را هم برای مجموعه انجمن گردآوری می‌کنیم.

در این ایام برخی جشنواره‌های عکس هم برگزار می‌شود تا به نوعی تولید عکس با المان‌های دوران دفاع مقدس را افزایش دهد. مثل جشنواره «قاب‌های بهشتی» که هدفش تولید عکس‌هایی با محوریت المان‌های آن دوران است. به نظر شما این جشنواره‌ها چقدر می‌توانند مفید باشند؟

یکی از اهداف جشنواره‌ها می‌تواند ایجاد گرایش برای تولید عکس‌هایی باشد که می‌توانند چنین المان‌هایی را زنده کنند. وقتی با این نگاه به چنین جشنواره‌هایی نگاه شود، راه برای ارائه اثر باز می‌شود و جشنواره‌ها اتفاق خوبی هستند، اما باید این جشنواره‌ها با برنامه عمل کنند. متاسفانه خیلی از این اتفاقات مستمر نیستند. یک سال هستند و سال بعد نیستند. این صرفا هزینه می‌شود. باید برای چنین جشنواه‌ای در تمام مراحل برنامه‌ریزی شود. از فراخوان آن تا مراحل برگزاری، تا انتخاب داوران و برگزاری مستمر آن، تا ایجاد انگیزه برای تولید اثر را بالا ببرد.