بست‌نشینی هوایی!

این تغییر از آنجا ناشی می‌شود که مسافران به طور دسته جمعی تصمیم می‌گیرند قبل یا بعد از انجام پرواز، هواپیما را ترک نکنند و آن‌قدر در آنجا بمانند که مسئولان مربوط حاضر به پاسخگویی و عذرخواهی شوند. در طول دو ماه اخیر نمونه‌های این اعتراضات در پروازهای داخلی و خارجی گسترش یافته و در مواردی به برخوردهای تنش‌آلود نیز منجر شده است. به عنوان مثال دو روز پیش پرواز هواپیمایی آسمان در مسیر استانبول ـ تهران با تاخیر حدود هفت ساعته مواجه شد و مسافرینی که قرار بود ساعت 3 و 15 دقیقه بامداد به تهران پرواز کنند، حدود ساعت 9 صبح پرواز کردند. آنان پس از رسیدن به فرودگاه امام(ره) حتی با خاموش شدن تهویه‌های هواپیما، باز هم حاضر به ترک هواپیما نشدند و سرانجام ماجرا با ورود نماینده شرکت هواپیمایی و بازرس سازمان هواپیمایی کشوری پایان یافت و آسمان نیز تذکر کتبی به همراه بررسی مجوز پروازهای خارجی را دریافت کرد. در مثال دوم که دیروز اتفاق افتاد نیز یک پرواز داخلی در مسیر تهران ـ شیراز پس از چهار ساعت تاخیر به شیراز نرسید و در اصفهان به زمین نشست اما بازهم مسافرین در اعتراض، حاضر به ترک هواپیما نشدند و شش ساعت در داخل هواپیما بست نشستند و به گزارش ایرنا، سرانجام به اجبار هواپیما را ترک کردند.

روشن است که بروز تاخیر در پروازها در گرو عوامل مختلفی است. از بدی آب و هوای مبدا و مقصد گرفته تا بروز نقص فنی در هواپیما و نبود قطعه یا هواپیمای جایگزین و سرانجام بی‌برنامگی برخی شرکت‌های هواپیمایی. به‌این ترتیب اگر انصاف بدهیم، بروز تاخیر در پروازها همیشه تقصیر شرکت‌های هوایی نیست. اما آنچه آنان را در راس مقصرین قرار می‌دهد، بعضا رعایت نکردن حقوق مسافرین است. این حقوق، دامنه وسیعی از وظایف را دربر می‌گیرد؛ با این قید که برآورده کردن این حقوق «وظیفه» شرکت‌های هوایی است و کاری نیست که آنان بخواهند با انجام آن بر سر مسافرین منت بگذارند. از احترام گذاشتن، عذرخواهی کردن و آرام‌سازی مسافران عصبی و خسته که بعضا در میان آنان زنان و کودکان هم وجود دارند، گرفته تا اطلاع‌رسانی شفاف و تا حدامکان تعیین تکلیف کردن مسافرین برای انجام ساعت دقیق پرواز، پذیرایی مناسب و فراهم کردن امکانات آسایشی و استراحتی بخصوص برای بانوان وکودکان. اما ظاهرا عدم رعایت حداقلی این ضوابط اخلاقی ـ قانونی از سوی برخی شرکت‌های هواپیمایی باعث شده تا مسافرین رنجیده و خسته و عصبی به بست‌نشینی در هواپیما روی آورده و با این اقدام صدای اعتراض خود را به گوش مسئولان و رسانه‌ها برسانند.

تجربه‌های شخصی متعددی درباره قصور برخی شرکت‌های هوایی در رعایت حقوق مسافران درحین تاخیر وجود دارد. مردم می‌گویند شرکت‌های هوایی با این‌که از همان ابتدا می‌دانند مثلا به خاطر نقص فنی یا شرایط بد آب و هوایی پرواز با تاخیر قابل توجهی انجام می‌شود، به خاطر متقبل نشدن پول هتل و سایر هزینه‌های وارده، آن قدر مردم را یک ساعت یک ساعت سر کار می‌گذارند و حرف شفاف و درست و حسابی نمی‌زنند تا زمان را بگذرانند و در نتیجه مثلا شش یا هفت ساعت تاخیر بر سر مردم آوار می‌شود. برخورد گاها بد، تند یا خارج از ادب برخی پرسنل شرکت‌های هوایی، از پرسنل زمینی گرفته تا پرسنل داخل پرواز که بعضا علاوه بر این‌که حاضر به عذرخواهی نیستند، بلکه بعضا احساس طلبکاری هم دارند و نسبت به پرسش‌های مردم با بی‌اعتنایی اعصاب خردکنی برخورد می‌کنند، خالی یا بسته بودن دفاتر شرکت هوایی در محل فرودگاه یا پاسخگو نبودن پرسنل اندک حاضر در آن و رد و رفع هرگونه تکلیف و مسئولیت از سوی سازمان اداری فرودگاه یا سازمان هواپیمایی کشوری ازجمله رایج‌ترین تجربه‌ها و گلایه‌های مردم است.

لذا به نظر می‌رسد برای جلوگیری از تکرار چنین بست‌نشینی‌هایی اولا شرکت‌های هوایی حتی در مواردی هم که در بروز تاخیر مقصر نیستند، باید به رعایت حقوق حداقلی مسافر که کرامت و احترام اوست مقید بوده و پرسنل خود را توجیه کنند که شرایط خاص مسافرین را هنگام پاسخگویی درک کنند. ثانیا بر سازمان هواپیمایی کشوری است که برای فرهنگ شدن رعایت حقوق مسافرین هواپیما اقداماتی بیش از آنچه انجام شده را در دستور کار قرار دهد و به طور جدی ارائه برخی تسهیلات به این شرکت‌ها را منوط به رعایت این حقوق کند. در غیر این صورت برای مسافرین ناامید از همه‌جا بست‌نشینی گاه جای آخرین چاره را می‌گیرد و این پدیده ناجالب رو به گسترش خواهدگذاشت.