53 میلیون رای‌دهنده ترک پای صندوق

برای پیروزی در این انتخابات، یک نامزد باید اکثریت مطلق آرا یعنی بیش از 50 درصد آرا را کسب کند. اگر هیچ نامزدی موفق نشود، دور دوم انتخابات دو هفته بعد و در دوم شهریور میان دو نامزد با بالاترین آرا برگزار می‌شود. دوران ریاست جمهوری ترکیه پنج ساله است و هر فرد می‌تواند فقط دو دوره این مقام را بر عهده داشته باشد. حدود 53 میلیون نفر از شهروندان ترکیه واجد شرایط رای دادن در بیش از 160 هزار حوزه در سراسر این کشور هستند. روند رای‌گیری از 8‌/2 میلیون نفر از ترک‌های مهاجر در 54 کشور بین سی و یکم جولای تا سوم آگوست (نهم تا دوازدهم مرداد) در دفاتر دیپلماتیک ترکیه در خارج کشور برگزار شد اما کمتر از 250 هزار نفر ثبت‌نام کردند.

از جمله قوانین مربوط به این انتخابات این بود که رسانه‌های خبری ترکیه از ده روز پیش از رای‌گیری نمی‌توانستند نظرسنجی جدیدی منتشر کنند، زیرا این اقدام می‌تواند روی رای شرکت‌کنندگان تاثیر بگذارد. همچنین هیچ گونه نظرسنجی رسمی از رای‌دهندگان در روز انتخابات وجود ندارد و نتایج انتخابات نیز تا زمان رفع ممنوعیت از سوی هیات عالی انتخابات که معمولا چند ساعت پس از بسته شدن حوزه‌های رای‌گیری است، اعلام نمی‌شود.

نامزدهای انتخابات

بر اساس اعلام رسمی شورای عالی انتخابات ترکیه، سه نامزد انتخابات ریاست جمهوری برای رسیدن به کاخ ریاست جمهوری چانکایا به رقابت می‌پردازند.

رجب طیب‌ اردوغان، نخست‌وزیر کنونی ترکیه و رئیس حزب عدالت و توسعه، صلاح‌الدین دمیرتاش رئیس حزب دموکراتیک خلق‌ (حزب صلح و دموکراسی سابق وابسته به کردها) و اکمل‌الدین احسان‌اوغلو نامزد مستقل، سه نامزدی هستند که در انتخابات به رقابت خواهند پرداخت.

اردوغان شصت ساله بیش از یک دهه است که بر سیاست ترکیه سلطه دارد و نتایج بسیاری از نظرسنجی‌ها از پیروزی او در این انتخابات حکایت دارد. وی در جریان کمپین انتخاباتی‌اش با انتقاد از مخالفانش وجهه خود را به عنوان مردی نشان داد که مهندسی شکوفایی اقتصاد ترکیه را برعهده دارد. وی از تقویت موضع ریاست جمهوری سخن گفت و متعهد شد از اختیاراتی استفاده کند که تحت قانون اساسی کنونی ترکیه به رئیس‌جمهور اعطا شده است. حق برگزاری نشست‌های کابینه از جمله این اختیارات است.

هواداران اردوغان مدعی هستند اردوغان در صورت پیروزی با اجرای سیاست‌های مردمی و اعطای حقوق و آزادی بیشتر به محافظه‌کاران و حمایت از بخش‌های خصوصی و سیاست مستقل در مقابل قدرت‌های بزرگ، ترکیه را در میان ده کشور بزرگ جهان قرار خواهد داد. در مقابل مخالفان اردوغان بر این عقیده هستند که سیاست‌های دولت اردوغان در 12 سال گذشته موجب بی‌اعتباری ترکیه نزد کشورهای منطقه بویژه در سوریه و عراق و مصر شده و اختلافات میان اقشار مردم این کشور تعمیق و جامعه به دو قطب سنی، محافظه‌کار و دست راستی در مقابل علوی، کرد، لائیک و دست چپی تبدیل شده است. حوادث و اعتراضات پارک گزی و اتهامات مربوط به فساد نزدیکان اردوغان باعث به وجود آمدن چالش‌هایی برای دولت او طی دو سال گذشته شده است. اردوغان و نزدیکانش، فتح‌الله گولن رهبر مذهبی و کاریزماتیک ترکیه را پشت صحنه این اتفاقات اعلام کردند.

مهم‌ترین رقیب اردوغان در این انتخابات، اکمل‌الدین احسان‌اوغلو است که از سوی حزب جمهوری خلق، حزب حرکت ملی، حزب ترکیه مستقل، حزب دموکرات، حزب دموکراتیک چپ، حزب اتحاد بزرگ و حزب لیبرال دموکرات حمایت می‌شود. انتخاب اکمل‌الدین احسان‌اوغلو به‌عنوان نامزد حزب سکولار جمهوری خلق باعث بروز انشقاق در داخل حزب شد، به طوری که برخی از نمایندگان این حزب به دنبال کسب امضا برای معرفی نفری دیگر بودند. این افراد اعتقاد داشتند که احسان‌اوغلو با سابقه دینی و محافظه‌کارانه‌ خود با سیاست‌های حزبی‌شان سازگار نیست. اما اکثریت نمایندگان این حزب از نامزدی احسان‌اوغلو حمایت کردند و کمال قلیچ‌داراوغلو رهبر حزب نیز تاکید کرد منافع ملی برای آنها از منافع حزبی بالاتر است و باید شرایط جامعه را هم در نظر گرفت. حداقل ۲۲ دانشگاه به احسان اوغلو مدرک دکترا و پروفسوری افتخاری اعطا کرده‌اند. وی از سال ۲۰۰۴ تا سال ۲۰۱۴ به مدت ده سال رئیس سازمان همکاری اسلامی بود.

کردها نیز نامزد خود را در این انتخابات دارند و صلاح‌الدین دمیرتاش با دفاع از حقوق اقلیت‌ها پا به عرصه انتخابات ریاست جمهوری گذاشته است. صلاح‌الدین دمیرتاش نامزد مشترک احزاب دموکراتیک خلق‌ها، حزب اِمِک (تلاش) و حزب حرکت اِمِکچی است. دمیرتاش فارغ‌التحصیل دانشکده حقوق دانشگاه آنکاراست و مدتی را نیز به وکالت گذرانده است.

بیم و امیدهای انتخابات

با توجه به شانس بالای اردوغان برای پیروزی در این انتخابات، تحلیلگران بر این عقیده هستند که اردوغان درصدد تغییر فضای سیاسی ترکیه است و تلاش دارد با افزایش سلطه خود بر جامعه ترکیه به عنوان آتاتورک دوم مطرح و سیاست‌های داخلی و خارجی خود را همچنان که در مقام نخست‌وزیری بود در پست ریاست جمهوری نیز ادامه دهد.

اردوغان پس از اعلام نامزدی خود برای انتخابات ریاست جمهوری، همواره بر این نکته تاکید کرده که می‌خواهد یک رئیس‌جمهور فعال در صحنه سیاسی باشد و افزایش قدرت ریاست جمهوری و گذر به نظام ریاستی در ترکیه آرزوی اوست. اردوغان می‌گوید که به نظر وی تغییر رژیم پارلمانی در ترکیه و گذر به نظام ریاستی، اداره امور در کشور را راحت‌تر و نتایج حاصله از فعالیت‌های سیاسی و خدماتی را مفیدتر خواهد کرد.

این در حالی است که مخالفان وی با عنوان این‌که اردوغان قصد دارد همه ارکان دولتی را تحت تسلط خود درآورد از وی به عنوان شخصی یاد می‌کنند که قصد دارد اساس جمهوری نوین ترکیه را تغییر داده و امکانات دولتی و مالی کشور را به نزدیکانش پیشکش کرده و مستبدانه حکومت کند.