دزدی در کجای شهر بیشتر است؟

دزدان یقه سفید زر و زور بیشتری دارند و بیشتر بالای شهری هستند، اما این مجرمان حرفه‌ای معمولا هیچ تهدیدی برای همسایگان‌شان نیستند، چون در شان خود نمی‌بینند از دیوار همسایه بالا بروند. آنها دنبال دیوارهای مرتفع‌تری هستند. پس به همین سارقان معمولی که از دیوار خانه مردم بالا می‌روند، می‌پردازیم. این سارقان هم بالای شهری هستند و هم پایین شهری، ولی محل دزدی آنها بیشتر محله‌های نسبتا مرفه شهر است. البته سارقان در هر جای شهر که زندگی کنند، بیشتر از طبقه متوسط یا متوسط رو به پایین جامعه هستند، نه افراد خیلی فقیر. انگیزه بیشتر سارقان سیر کردن شکم و تهیه پوشاک زن و فرزند نیست. مطالعات زیادی که روی این افراد انجام شده، نشان می‌دهد بیشتر آنها از نظر نیازهای اولیه زندگی تامین هستند و بسیاری از آنها در حرفه‌ای که درآمدزایی داشته باشد، مهارت دارند. سارقان با انگیزه‌های دیگری مانند به​دست آوردن مواد مخدر یا ارتقای طبقه اقتصادی در کوتاه‌ترین زمان به دزدی رو می‌آورند. در علم جرم‌شناسی ثابت شده است بیشتر موارد جرم و دزدی از سوی افراد غیرحرفه‌ای و بدون نقشه و طرح قبلی صورت می‌گیرد. به همین سادگی که کسی صبح به قصد رفتن به سر کارش از خانه خارج می‌شود (با توجه به این که بیشتر سارقان شاغل هستند) و به صورت اتفاقی یک طعمه خوب وسوسه‌اش می‌کند. این نوع دزدی در افرادی که در مناطق نسبتا مرفه شهر زندگی می‌کنند، بیشتر دیده می‌شود اما اگر ساکنان مناطق محروم تصمیم به دزدی بگیرند، باید با قصد و نیت دزدی از خانه خارج شوند، مسیری را طی کنند و به محل مورد نظرشان ـ که از پیش جوانب آن سنجیده شده است ـ برسند. یعنی دزدی آنها هدفمندتر و با برنامه‌ریزی قبلی است. از سوی دیگر دزدی باید در منطقه‌ای باشد که سارق آن را کاملا بشناسد. با همین استدلال مرکز شهر و محل‌های تجاری، بیشترین مناطقی هستند که هدف سرقت قرار می‌گیرند. همه افراد شهر از هر طبقه‌ای که باشند کوچه‌پس‌کوچه‌های اطراف میادین اصلی شهر را خوب می‌شناسند و به آن موقعیت‌ها اشراف دارند. لازم هم نیست در آنجا زندگی کنند یا محل کارشان باشد. بنابراین به دلیل اشراف زیاد همه افراد به موقعیت مرکز شهر، این منطقه بیشترین آمار دزدی را در هر شهری دارد. حال بپردازیم به محل‌های مسکونی و غیرتجاری. سارقان حرفه‌ای‌تر که با قصد و نقشه قبلی برای دزدی به این مناطق می‌آیند، لازم است پیش از اقدام به دزدی، موقعیت محله را خوب شناسایی و چند بار به آن محله‌ها سرکشی کرده باشند. معمولا در محله‌های اعیان‌نشین شهر این کار سخت‌تر است؛ زیرا این افراد از روی پوشش و ظاهر متفاوتی که با ساکنان آنجا دارند، زودتر مورد شک و شناسایی قرار می‌گیرند و معمولا خودشان هم رغبتی به محله‌های اعیان‌نشین نشان نمی‌دهند. بهترین مکان برای آنها محله‌های نسبتا مرفه شهر است. البته درست است که آمار دزدی در محله‌های اعیان‌نشین از محله‌های نسبتا مرفه کمتر است ولی در آنجا هم با دزدی‌های قابل توجهی مواجه هستیم و حتی گاهی آمار سرقت در این مناطق چندان کمتر از جاهای دیگر نیست بلکه فقط طبقه اقتصادی سارقان متفاوت است. در دزدی‌هایی که در محله‌های اعیان‌نشین صورت می‌گیرد، به جای جستجو در بین سارقان حرفه‌ای، بهتر است به جستجو در میان همسایگان و آشنایان بپردازیم که هم با موقعیت محله آشنایی کامل دارند و هم شیوه زندگی افراد آن خانه و ساعت‌های معمول ورود و خروج آنها را بخوبی می‌دانند. دزدی جرمی است که در همه طبقه‌های اقتصادی ـ اجتماعی جامعه اتفاق می‌افتد. فقط شیوه و گاهی محل آن متفاوت است. بنابراین تدابیر امنیتی و جستجو برای یافتن سارقان در محله‌های مختلف شهر باید متفاوت باشد. علم جرم شناسی مانند هر علم دیگر بیشتر از آن که تحت تاثیر قوانین کلی و کلیشه‌ای باشد، با موقعیت‌های اختصاصی و جزئی مرتبط است و مانند هر علم دیگر به نکته سنجی‌های خاص خودش نیاز دارد.

حافظ باجُغلی روانپزشک