گفتگوی مفصل رویترز با هاشمی رفسنجانی

هاشمی رفسنجانی گفت: هیچ دولتی نمی تواند از حق ملت خود برای دانش هسته ای بگذرد و ریسک ارجاع پرونده هسته ای به سازمان ملل یا حمله نظامی دو طرفه است و طرفهای دیگر هم در این راه سودی نمی برند.

کد خبر: ۶۵۷۳۳

به گزارش خبرگزاری فارس به نقل از دفتر هاشمی رفسنجانی متن کامل مصاحبه خبرگزاری رویترز با هاشمی رفسنجانی بدین شرح است:

ممنویم که ما را به حضور پذیرفتید.
شما زحمت سفر را کشیدید
جناب آقای رفسنجانی، سوالاتم را با این موضوع شروع می کنم که چرا مدت زیادی طول کشید تا نامزدی خود را برای شرکت در انتخابات ریاست جمهوری اعلام کنید؛
این مسئله را بارها توضیح دادم. حقیقتا مایل بودم که نیروهای جدیدی عهده دار این مسئولیت شوند و ما با تجربیات خود کمک کنیم.
اکنون که تصمیم به حضور در انتخابات گرفتید فکر می کنید رأی کافی برای پیروزی در مرحله اول را دارید؛
نظرسنجی ها به انسان امید می دهد ولی نتیجه نهایی بستگی به آرای مردم دارد.
جناب عالی برای دو نوبت رئیس جمهور بودید و دستاوردهایی داشتید چه دستاوردهایی را آن دوره نداشتید و قصد دارید این بار به آنها مشغول شوید؛
ایران استعداد این را دارد که جزو کشورهای پیشرفته دنیا باشد و هنوز فاصله داریم.
بعد از جنگ برای توسعه فرهنگی ، اقتصادی ، سیاسی ، اجتماعی ، علمی و صنعتی کارهایی انجام شد ولی در راه هستیم ؛ ما هم در مجمع تشخیص مصلحت نظام چشم اندازی را برای 20 سال آینده تصویب کردیم.
اهدافی را در چشم انداز 20 ساله دیدیم که فکر می کنم باید در 4 برنامه 5 ساله به آن اهداف برسیم. در آن فرض ، ما مقام اول را در کشورهای منطقه خواهیم داشت. من این اهداف را دنبال میکنم.
نظر شما درباره جوانان و خواسته های آنان چیست؛
با شرایطی که امروز به خاطر انفجار اطلاعات و سرعت انتقال آنها به وجود آمد ، افکار و خواسته های جوانان جدید است و طبعا باید آنها را درک کنیم و به فکر امروز و آینده آنها باشیم.
در درجه اول تحصیل برای جوانان مهم است و در درجه بعد مایل هستند در فضایی آزاد آموخته ها و افکار خود را مطرح کنند.
از لحاظ اجتماعی تمایل به امنیت خاطر دارند که بتوانند در فضایی امن باعلاقههای خود سرگرم باشند. جوانانی که ازدواج کردند ، نیاز جدی به مسکن و مایحتاج زندگی دارند. این ها هم در برنامه های من دیده شد. الان اشتغال مناسب ، خواسته جدی جوانان ماست و نگرانی دارند و باید برنامه هایی برای این مسئله داشته باشیم.
جناب آقای هاشمی رفسنجانی ، حضرتعالی در زمانی برای ریاست جمهوری نامزد شدید که شرایط دشوار است چون در خصوص مسائل هسته ای با اتحادیه اروپا مشغول مذاکره هستید؛ دیدگاه حضرتعالی برای حل این بحران چگونه است و چه راهکاری را ارائه می کنید؛
یکی از انگیزههایم برای نامزدی این بود که به خاطر آشنایی از فضای دیپلماسی دنیا ، بتوانم این مسئله را برای ما و دنیا حل کنم. فکر می کنم باید اعتماد اروپا و حتی آمریکا را جلب کنم که نگرانی آنها از استفاده نظامی ما از سلاح های هسته ای بیجاست و آنها را مطمئن کنیم در آن مسیر نیستیم.
این اعتماد را چگونه می سازید؛
باید منطق بین ما حاکم باشد. آنها ادله نگرانی ها را بگویند و ما آن ادله را رد و ادله راهکارهای اشراف آنها را از آنچه که در ایران می گذرد تأمین کنیم تا مطمئن شوند خبری در ایران نیست البته فرض ما بر این است که کسانیکه می گویند دنبال اعتماد هستیم صادق باشند. در این فرض میتوانم کار کنم.
آیا فکر می کنید چیزی وجود دارد که شما را تشویق کند برنامه های هسته ای خود را متوقف کنید؛
نه ، مثل این است که قطعه ای از خاک ایران را به بیگانگان بدهیم. چگونه می توانیم از حق عمومی که ملت ها برای دانش هسته ای دارند صرف نظر کنیم؛
پس بحث حاکمیت است.
بحث حق این ملت است. فکر می کنم هیچ دولتی به خود حق نمی دهد که از این حق ملت خود بگذرد و از آنها سلب کند. ان هم حقی که مطابق مقررات بین المللی است.
آیا می فرمایید با هر هزینه ای انجام می شود؛ ریسک آن را در نظر نمی گیرید که به سازمان ملل ارجاع یا حمله نظامی شود؛
تلاش می کنیم که به این خطرها نرسد ولی اگر طرف ما چنین افکاری داشته باشد ، این ریسک برای هر دو طرف است و طرف های دیگر هم در این راه سودی نمی برند. نمی شود یک طرف عاقل باشد و طرف دیگر حق را در نظر نگیرد. فکر می کنیم داریم با عقلا مذاکره می کنیم.
اشاره کردید که با توجه به آشنایی به دیپلماسی جهانی نامزد شدید و احتمالا ایرانیها هم به شما رأی خواهند داد برای حل مشکلات، مخصوصا با آمریکا چه راهکاری دارید؛ آیا بحث آمریکا برای شما اولویت دارد؛
نمی توانیم آمریکا را نادیده بگیریم. واقعیت این است که قدرت برتر جهان است. اتفاقا جای تدبیر همین جاست که به گونه ای رفتار شود تا آنها را از ماجراجویی باز دارد. باید به آمریکا بفهمانیم که ماجراجویی در خاورمیانه در مسائلی این گونه نمی تواند منافع آنها را تأمین کند ؛ از راه منطق و حقوق بین المللی بهتر می توان به هدف رسید.
چگونه واشنگتن را تشویق می کنید که روابطش را با شما بهبود بخشد؛
این بحث دیگری است. آمریکا هم در این مسائل منافعی دارد و ما هم منافعی داریم. گاهی منافع مشترکی در منطقه داریم که باید تفهیم و تبیین شود. برخوردهای خصمانه آمریکا با ما هم ضررهایی برای هر دو کشور و دنیا دارد. فرض ما این است که عقلا بر دنیا حاکم هستند.
آیا خوشبین هستید که می توانید روابط با آمریکا را بهبود ببخشید؛
این موضوع یک مسئله جدی و با سابقه طولانی است. قبلا که رئیس جمهور بودم بارها در مباحث گفتم که اگر آمریکا مایل به همکاری با ایران است باید حسن نیت نشان دهد و ثابت کند.
در دوران انقلاب و حتی پیش از انقلاب معمولا آمریکاییها در بد کردن با ایران پیشقدم بودند و کارهای ما همیشه عکس العمل بود.
الان هم اگر مایل است با ایران رابطه داشته باشد و همکاری کند باید قدم اول را بردارد.
برای پیشقدم بودن چه انتظاری از آمریکایی ها دارید؛
فکر می کنم آمریکاییها باید به تدریج به جای بدرفتاری با ایران اقدامات مثبت کنند. نباید منتظر باشند برای هر اقدام کوچک یک عکس العمل بزرگ ببینند. باید مردم و مسئولین ایران احساس کنند که آمریکا دست از خصومت قدیمی برداشته است.
اگر بهبود روابط با قدرت برتر دنیا برای ایران مهم است فکر نمی کنید که این قدم باید از طرف ایران برداشته شود؛
ما که در اقدامات پیشقدم نبودیم. آنها جلو افتادند. در حالتی که برنامه اقدام خصمانه و تهاجم را علیه ما دارند طبیعی است که چنین اقدامی از طرف کسی که مورد تهاجم است اعلام ترس و ضعف است. اگر مایل هستید کمی به تاریخچه بدرفتاری آمریکا اشاره کنم البته در فایل خودتان هم پیدا می کنید. اگر برایتان مهم است بگویم.
ما متوجه شدیم و میدانیم. در صورتی که جناب عالی در ریاست جمهوری پیروز شوید ، بهبود روابط با دیگران در سیاست خارجی اولویت دارد؛
بله
به نظرم، شما منتظر هستید که آنها شروع کنند که زمان زیادی خواهد کشید.
راه را نشان دادم که اگر آمریکا میخواهد روابطش را بهبود بخشد ، راهش این است.
به جز زبان بد آیا اقدامات دیگری مثل آزاد کردن سرمایههای بلوکه شده ایران هم مد نظر شماست؛
این را در دوره مسئولیتم گفتم که یک علامت حسن نیت این است که سرمایههای بلوکه شده ما را آزاد کند که هزینهای برای آنها ندارد. بله ، این نشان میدهد که آمریکا در تمایل همکاری با ما جدی است.
شاید آنها هم بخواهند که ابتکار عمل از سوی ایران باشد. به عنوان نمونه این حسن نیت خلع سلاح حزب الله لبنان توسط ایران انجام شود.
مسایل لبنان به ما مربوط نیست و به خودشان مربوط است. اگر لبنانیها مایل باشند ، حزب الله را خلع سلاح میکنند و اگر نباشند ، نگه میدارند. چه ارتباطی به ما دارد که حسن نیت نشان دهیم؛
به خاطر این که مردم اعتقاد دارند ایران در حزب الله نفوذ دارد و این میتواند برای صلح در منطقه یک حرکت روشن باشد.
هیچ وقت به آنها نگفتیم مسلح شوند و الان هم درست نیست که بگوییم خلع سلاح شوید. اگر ملت لبنان تشخیص میدهد که در مقابل تجاوز اسرائیل به مقاومت نیاز دارد، خودش باید تصمیم بگیرد.
واقعیت صحنه لبنان این است که بعد از این که اسرائیل سالها جنوب لبنان را اشغال کرده بود، حزب الله توانست آنها را وادار به فرار کند که افتخاری برای حزب الله و لبنان شد.
این حماسه هنوز در لبنان فراموش نشده. در این مورد اعمال فشار و زور عواقب بدی خواهد داشت.
در رابطه با اسرائیل صحبت فرمودید. الان فلسطین و اسرائیل درباره پروسه صلح در حال مذاکره هستند. اگر رئیس جمهور شوید ، موضع ایران تغییر خواهد کرد؛
فرقی ندارد. چه رئیس جمهور باشم یا نباشم، یک منطق انسانی واسلامی درباره مسئله فلسطین داریم. ظلم بسیار فاحش و زشتی در منطقه ما علیه مردم فلسطین اتفاق افتاد.
آثارش را میبینید که 5 میلیون آواره در شرایط بسیار بد زندگی میکنند. زندگی فلسطینیها هم حتی در خاک خودشان معلوم است.
راهحلهایی که آمریکاییها و دیگران مطرح میکنند ، حقیقتا از پایههای عقلانی و قابل اجرا برخوردار نیست.
در نقشه راه که الان مطرح است، سرنوشت آوارگان جدی گرفته نشده است. از مسئله بیت المقدس که بسیار جدی است، خیلی ساده گذشتند. از کنار شهرکهای مهاجر نشین در کرانه غربی خیلی ساده گذشتند.
مطمئنم اگر در برههای از زمان مسئله مورد قبول فلسطینیها قرار بگیرد، دوباره خیلی زود شعلههای آتش زیر خاکستر سر برون میآورند.
نمیتوانید همیشه از حقوق بشر بگویید و حقوق 9 میلیون فلسطینی را ندیده بگیرید. هر چه دنیا به طرف جلو میرود ، عواطف انسانی به نفع مظلومان تقویت میشود.
آن چه که الان است، نتایج دوران استعمار رسمی تاریخ معاصر ماست. این شیوه عمل با تفکر حقوق بشر فعلی که خیلی از مردم آن را جدی گرفتهاند ، نمیسازد.
البته ما دخالت فیزیکی در فلسطین نداریم و حرفهایی که میگویند، درست نیست، ما قضاوت انسانی و اسلامی داریم و موضع میگیریم که موضع خود را بر حق میدانیم و فکر میکنیم درست است.
اگر رهبری فعلی فلسطین را مردم فلسطین انتخاب کرده باشند و آنها راه صلح با اسرائیل را بروند ، چرا شما مخالف هستید؛
چون حق نمیدانیم ولی دخالت نمیکنیم. ولی این اتفاق نمیافتد و بعد از آن ، مظلومان صفحه جدیدی در تاریخ خواهند نوشت. شما به عنوان یک انسان آگاه فکر میکنید بعد از این 5 میلیون انسان آواره در اردگاهها چه خواهند کرد؛
نمیخواهم وارد این بحث شوم اما اگر فلسطین بخواهد صلح مسالمت آمیز را قبول کند ایران هم میتواند در این مسئله نفوذ داشته باشد.
(خطاب به دو خبرنگار مسن) شما بگویید که سن ما بیشتر است.
با بسیاری از فلسطینیهای آواره صحبت کردم، خیلیها هرگز به خانههایشان برنمیگردند و بعضیها خسارت خود را میخواهند و خیلیها میخواهند در کشروهای دیگر باشند.
همه؛
با 5 میلیون آنها صحبت نکردم. اما بسیاری از فلسطینیها که اهل تحقیق هستند، به این نتیجه رسیدند که اکثر فلسطینیها که در کرانه باختری و غزه هستند، به خانههای خود برنمیگردند.
این راه را عادلانه میدانید؛
در موضع تصمیم گیری نیستم. ظاهرا ، ما داریم مصاحبه میشویم. سؤال دیگری را مطرح میکنم.
پس میخواهید فرار کنید. این سئوالات را از دیگران بپرسید و جواب بگیرید.
چارهای نداریم ، فکر میکنید اگر رای آورید ، تفاوت اصلی زمان ریاست جمهوری شما با دوره خاتمی چه خواهد بود؛
در گذشته چندان فرق نکرد. آقای خاتمی بسیاری از سیاستهای دوران مرا دنبال کردند. اگر در دوره بعد بیایم ، برای معیشت اقشار نیازمند و امنیت فردی و اجتماعی مردم و امنیت شغلی و سرمایه و توسعه ایران اهتمام بیشتری خواهم داشت.
در 4 سال آینده هر رئیس جمهوری با برنامه 5 سالهای که در دولت و مجلس تصویب شده، سر و کار دارد.البته برنامه چهارم براساس سیاستهای کلی مصوب مجمع و رهبری است و طبعا تغییراتی پیش میآید.
در خصوص سیاست های اجتماعی چه برنامهای دارید؛ فکر میکنید آزادیهای اجتماعی را بیشتر یا کمتر میکنید؛ فکر کنید ایرانیها به اندازه کافی آزادی دارند؛
فکر میکنم به آزادیها و امنیتهای فردی و اجتماعی بیشتری در جامعه نیاز داریم.
این آزادیها و امنیتهای اجتماعی یعنی چه؛ به پوشش خانمها و اختلاط پسران و دختران هم مربوط میشود؛
ما قانون اساسی داریم که باید زندگی خود را براساس قوانین اسلامی اداره کنیم ولی نباید با سلیقههای افراد تندرو رفتار کنیم که گاهی زندگی دیگران را تنگ میکند.
راجع به زندانیان سیاسی و روزنامه نگاران چه نظری دارید؛
چون مدتهای طولانی با شرایط بسیار بد در زندان بودیم ، متنفر میشویم که بشنویم کسی در زندان است. طبعا قانون کشور هم باید مراعات شود. حکومت نباید بیش از قانون با مردم برخورد کند و مردم هم باید قانون را رعایت کنند. اگر قانون اشکال دارد، باید اقدام و تلاش کرد تا اصلاح شود.
از وقتی که به ما دادید و از سؤالاتی که مطرح کردید ، متشکریم.
موفق باشید.