هنر قرآنی پیش‌روی جهان

این نمایشگاه هشتم تا هفدهم بهمن و به همت موسسه فرهنگی «آراد» به‌عنوان دبیرخانه اجرایی این پروژه با حمایت شورای توسعه فرهنگ قرآنی شورای عالی انقلاب فرهنگی و همکاری رایزنی فرهنگی جمهوری اسلامی ایران دایر شد. در میان هنرمندانی که آثارشان در این نمایشگاه ارائه شده بود، می‌توان به چهره‌هایی مانند حمید عجمی، سلیمان سعید‌آبادی، امیرهوشنگ آقامیری، اکبر مصری‌پور، خلیل کوییکی، کامیار حکمی، غلامحسین الطافی، شهرام امیری، کیارش یعقوبی آذر، ایوب جوانفکر فومنی، حبیب‌الله برجان، علی تن، سعید شریفی، سعید بخشایش و محسن فولادی اشاره کرد.

در میان آثار متنوع و جذاب این نمایشگاه، چهار جلد قرآن نفیس که به دست هنرمندان ایرانی تهیه شده است، بسیار مورد استقبال حاضران قرار گرفت. قرآنی از جنس طلا و جواهر، قرآن گلدوزی شده توسط بانوی هنرمند اصفهانی، قرآن چوبی با عنوان مصحف زرین بشری و قرآنی که روی چرم نگاشته شده نیز از جمله نسخ منحصر به فردی بود که مورد توجه واقع شد.

حسن بلخاری، استاد فلسفه هنر دانشگاه تهران دبیر علمی پروژه جهانی جایگاه قرآن کریم در هنر ایران است و در این باره می‌گوید: این نمایشگاه تصویری از حکمت، معرفت و ارادت هنرمندان به ساحت مقدس قرآن است و فرصت خوبی است که در کنار ارائه آثار وجه نظری، حکمی و فلسفی هنر اسلامی را برجسته کند.

این پژوهشگر هنر ارائه‌ می‌دهد: این پروژه در ادامه جشنواره‌هایی است که هنرهای وابسته به قرآن در کشورهای مختلف اسلامی به نمایش درمی‌آید. چون در طول تاریخ، ایرانیان در مساله خوش‌نگاری و خوشنویسی قرآن نقش کلیدی و بنیادی داشته‌اند و حتی خطوطی مثل نستعلیق جزو ابداعات ایرانیان است و این پروژه دنبال فرصتی است که سابقه و تجلی هنرهای اسلامی ایرانی را در کشورهای مختلف به نمایش بگذارد.

او می‌افزاید: ما ایرانی‌ها بیشترین نبوغ و ذوق را در هنرهای مقدس ارائه کردیم. مثلا معماری اسلامی ـ ایرانی یکی از مهم‌ترین و زیباترین سبک‌های معماری اسلامی در جهان است و این مساله در حوزه مربوط به قرآن در شاخه‌هایی نظیر تذهیب برجسته‌تر است و شاهدیم که زیباترین خوش‌نگاری‌ها در متن این تمدن صورت گرفته است.

بلخاری با اشاره به برگزاری این نمایشگاه در سایر کشورها می‌گوید: در گام بعدی قرار است مقاله‌های پژوهشی با موضوعات زیبایی‌شناسی هنر اسلامی، مبانی نظری هنر اسلامی، فلسفه و حکمت خوشنویسی در تمدن اسلامی ارائه شود و علاوه بر کشورهای اسلامی در کشورهای اروپایی نیز این اکسپو برگزار شود. بنابراین چنین نمایشگاهی می‌تواند در جهت شناساندن نبوغ و ذوق ایرانیان موثر باشد.

این استاد دانشگاه و محقق در عرصه هنر اسلامی ـ ایرانی تاکید می‌کند: با وجود آثار برجسته هنری متاسفانه ما برخلاف تمدن غربی جزو کشورهایی هستیم که در باب «مبانی نظری هنر» کمتر کار کرده‌ایم. اولین نمایشگاه جایگاه قرآن کریم در هنر ایرانی فرصت خوبی است که در کنار ارائه آثار، وجه نظری، حکمی و فلسفی هنر اسلامی را برجسته کنیم و این یکی از مهم‌ترین اهداف این جشنواره است.

حمید عجمی مبدع خط معلا نیز در این رابطه می‌گوید: جایگاه قرآن کریم درهنر ایران زمین که با پشتوانه هفت هزار ساله و به عنوان کهن‌ترین تمدن‌ها مطرح می‌شود، جایگاه بسیار ویژه‌ای‌ است.

او خط را بخشی از تاریخ گمشده این مردم می‌داند و می‌گوید: گرچه قرآن در عربستان نازل شده است، اما ایرانی‌ها در عرصه خوشنویسی از عرب‌ها پیشرو‌تر بوده‌اند. از ۲۱ خط جهان اسلام، 19 خط از ابداعات ایرانی‌ها بوده است. خط و خوشنویسی همواره با کلامی آغاز می‌شود که مفهومی در جان آن نهفته است و کسانی آن را درک می‌کنند که اهل کلام و مفهوم باشند.

عجمی ادامه می‌دهد: در کشور ما چندان به هنر اهمیت داده نمی‌شود و به عنوان یک مساله فرهنگ‌ساز و استراتژیک به آن نگاه نمی‌شود، بلکه به هنر به عنوان سرگرمی نگاه می‌کنند. در حالی‌که هنر یکی از کوتاه‌ترین راه‌ها برای رسیدن به حقیقت است و من به آن به عنوان یک مقوله انسان پرور و حقیقت‌یاب نگاه می‌کنم.

این هنرمند برجسته با اشاره به برگزاری نمایشگاه جایگاه قرآن کریم در هنر ایران می‌گوید: ابزارهای هنری، یکی از رساترین و بلیغ‎ترین ابزار ابلاغ و تبلیغ پیام است. در واقع، هنر نیز یک شیوه بیان است و ما باید هنرهایی را عرضه کنیم که نشان دهد کسانی با قرآن ارتباط برقرار می‌کنند که عالم را شهود می‌کنند.