هنری به‌نام لنج‌سازی

در جنوب ایران هنوز هم می‌توان کارگاه‌های لنج‌سازی را دید، چراکه این شغل همچون دیگر مشاغل دهه‌های گذشته به نوعی یک شیوه زندگی را مرسوم کرده است که هر کدام از این مشاغل هم فراموش شوند این شیوه زندگی تغییری نمی‌کند. ‌نوع و شیوه لنج‌سازی در ایران هم منحصربه‌فرد است چراکه به عنوان یکی از میراث‌های معنوی در فهرست جهانی یونسکو ثبت شده است.

لنج‌ها بر پایه قایق‌های بادبانی رایج در خلیج فارس ساخته می‌شود با این تفاوت که به جای بادبان با موتور حرکت می‌کند؛ عرشه باز یا نیمه‌باز دارد و از دهه ۵۰ میلادی موتور بنزینی یا دیزل برای پیش‌راندن لنج‌ها به کار رفت و امروز بیشتر لنج‌ها موتور دارند. در جنوب به کسانی که در کار ساخت لنج هستند «جلاف» یا «گلاف»، به اتاق ناخدا «قماره» و به انبار پایینی «خن» گفته می‌شود.

این صنعت در سال‌های اخیر به واسطه افزایش مبادلات دریایی و صید ماهی از رونق زیادی برخوردار شده است.

نیروی شاغل این صنعت منحصر به همان گلافان اکثرا پیر هستند. مصالح اولیه مورد نیاز چوب‌های جنگلی مقاوم در مقابل رطوبت برای اسکلت و تخته‌های مرغوب هندی به نام «سای» برای بدنه آن است.

هنوز وسیله کار گلافان بسیار ابتدایی است که سبب کندی کار و کمی تولید سالانه می‌شود. مهم‌ترین مراکز تولید این صنعت بوشهر، بندر ریگ، بندر گناوه، جزیره شیف و برخی دیگر از بنادر جنوب ایران است. لنج‌سازی همچنین پدیدآورنده یک صنعت دستی معروف در میان مردم جزیره قشم شده است.

این صنعت که «ماکت‌سازی لنج» نام دارد، از قطعات دورریز چوب‌های زبا و مقاوم لنج که کم هم نیستند، توسط جوانان برای ساخت ماکت لنج استفاده می‌شود. این هنر صرفا به عنوان سرگرمی صورت گرفته و تاکنون جنبه خودمصرفی داشته است و در نهایت به بازارهای محلی و مردم جزیره عرضه می‌شود. در بیشتر عروسی‌ها یک لنج کوچک را به عنوان غنچه (خنچه) می‌آرایند و در یکی از شب‌های عروسی (شب سوم) در آن مواد معطر و حنا می‌گذارند و برای مراسم حنابندان به منزل عروس می‌برند.