دودوتا چهارتای تورگردانی

محاسبه هزینه تورهای خارجی

اگرچه یکی دو سال است که به دلیل نوسانات نرخ ارز و البته مشکل نقل و انتقال پول، شاهد تغییراتی در شیوه محاسبه قیمت تورهای گردشگری بوده‌ایم، اما اصول کار یکی است؛ به این صورت که یک دفتر خدمات گردشگری که مجاز به برگزاری تورهای خارجی است، با توجه به بازاریابی خود برای تورهای خارجی (اعزام تورهای خارجی) ابتدا با بررسی مقصد توسط کادر فنی خود، میزان هزینه‌های روزانه یک گردشگر را که شامل بلیت رفت و برگشت، هزینه اقامت، هزینه خورد و خوراک (در صورت داران بودن تور)، هزینه ترانسفر فرودگاهی، هزینه تورلیدرهای مقیم و موارد احتمالی دیگر قیمت پایه را محاسبه می‌کند. این هزینه معمولا به نرخ دلار یا یکی از ارزهای معتبر بین‌المللی تعیین می‌شود و پس از تخمین آن، تورگردان با توجه به نیاز و توان مشتریان داخلی خود در دو یا سه بخش تورهای معمولی، لوکس و اکونومی به عقد قراردادهایی بلندمدت یا کوتاه‌مدت با کشور میزبان (هتل، شرکت هواپیمایی، شرکت حمل‌ونقل و گاهی مراکز خرید و تفریحی) اقدام می‌کند. پس از آن با محاسبه درصدی سود که متناسب با تقاضای مشتری و کشش بازار است، رقمی را به عنوان هزینه تور برای دریافت از مشتری تعیین می‌کند. سود مورد نظر گاهی به یکصد درصد هم می‌رسد. تور موردنظر با قیمت برآوردشده در نهایت در قالب یک پکیج به مشتریان یا همکاران معرفی می‌شود. لازم به یادآوری است که این پیشنهاد اگر برای همکاران خود آژانس باشد و آنها به صورت نماینده وی اقدام به فروش تور کنند، مقداری پورسانت با توافق قبلی به آنها پرداخت خواهد شد، اما گاهی اوقات ما شاهد دست به دست شدن این پیشنهاد و واسطه‌گری در آن هستیم که در نهایت قیمت سفر را برای گردشگران افزایش می‌دهد و بحث درباره آن از حوصله ما خارج است. لازم به یادآوری است که در برخی موارد خود گردشگر برنامه‌ای خاص را به آژانس می‌دهد و می‌گوید برای این برنامه هزینه تعیین کنید که بازهم روش همین است و تفاوتی نخواهد بود.

اما پدیده‌ای جالب به واسطه نوسانات نرخ ارز هم‌اکنون در تورهای خروجی کشورمان مشاهده شده است و آن دریافت بخشی از هزینه تور به صورت یکی از ارزهای معتبر جهان و بقیه به صورت ریالی است که سیاستی هوشمندانه از سوی مدیران آژانس‌ها برای حفظ حاشیه امن قراردادهای خود با کشورهای خارجی است؛ به این صورت که گردشگران با پرداخت مبلغ ارزی تور درواقع هزینه خارجی خود را بدون افت و خیز به برگزارکننده پرداخته و بخش ریالی معمولا حاشیه سود آژانس است که قرار نیست به خارج از مرزها انتقال یابد.

محاسبه هزینه تورهای داخلی

هرچند مبنای کار تقریبا یکی است و سیاست‌های مشابهی در کار است، اما عطش ورود گردشگران با توجه به رویکرد تازه دولت یازدهم و البته برخی سیاست‌های تشویقی دولت باعث شده تا مدیران آژانس‌های کشور گاهی اوقات بسیار انعطاف‌پذیرتر در این بخش عمل کنند. در این بخش هم آژانس دار با توجه به ارتباطاتی که با کشور بازار هدف خود دارد، ابتدا از توان مالی گردشگران آن منطقه مطلع شده به عنوان مثال گردشگران هندی کاملا متفاوت از دیگر گردشگران هزینه می‌کنند و آمریکایی‌ها معروف به ولخرجی هستند، بنابراین با توجه به رفتار و توان و فرهنگ گردشگری در آن کشور به ارائه پیشنهادهایی به همکاران خود در زمینه ارسال مسافر اقدام می‌کند. لازم به یادآوری است که طبق قوانین بسیاری از کشورها، آژانس‌های خارجی به صورت مستقیم نمی‌توانند برای فروش تور در بازار هدفشان اقدام کنند و باید این کار صرفا از طریق آژانس‌های معتبر محلی صورت گیرد. در این مورد هم بحث ایجاد حاشیه امن در سرمایه‌گذاری آژانس‌ها مطرح است و آنها سعی می‌کنند با عقد قراردادهای بلندمدت با مراکز اقامتی داخلی، حمل و نقل و دیگر موارد از اصل هزینه بکاهند تا با توجه به نوسانات نرخ ارز در حاشیه امن‌‌تری قرار گیرند، اما در این زمینه معامله پایاپای یکی از راهکارهای جالب و مطمئنی است که برخی از آژانس‌ها به آن پرداخته‌اند. این گونه که دو آژانس گردشگری با عقد قراردادی معمولا یک‌ساله متعهد می‌شود تعداد مشخصی گردشگر را برای یکدیگر با شرایطی مشخص و در کلاسی مشخص شده از نظر نوع خدمات و اقامتی که از قبل به تاکید دو طرف رسیده، بفروشند و هیچ پولی رد و بدل نکنند که این موضوع به جذابیت کشور میزبان برای هر یک از طرفین بستگی دارد که چه تعداد گردشگر در مقابل چه تعداد گردشگر ورودی بین آنها رد و بدل شود.

معضلات محاسبه تورها برای آژانس‌داران

همان طور که قبلا اشاره شد با توجه به کنترل نکردن دقیق سازمان میراث فرهنگی به عنوان متولی اصلی در این زمینه هم اکنون تعداد بی‌شماری ازآژانس‌های غیرمجاز مشغول برگزاری تورهای گردشگری در زمینه‌های مختلف هستند که متاسفانه هیچ تخصصی در این زمینه ندارند و صرفا همانند دیگر حرفه‌های بازاری به موضوع محاسبه و برگزاری تورهای گردشگری می‌نگرند. در این زمینه بارها شاهد ورشکستگی این گونه آژانس‌ها بوده‌ایم، چون این آژانس‌ها برای برگزاری تورهای مورد نظرشان به عقد قراردادهای غیرکارشناسانه بدون در نظر گرفتن کشش و توان بازار هدف و البته مقصدشان اقدام می‌کنند که متاسفانه به همین دلیل نمی‌توانند از عهده تعهدات خود به دلیل نبود مسافر برآیند و اعلام ورشکستگی می‌کنند و بسیاری را درگیر مسائل مختلف مالی همراه خود به زیر می‌کشند.

شاهد مثال این موضوع را می‌توان تورهای ارزانقیمت با قیمت‌های غیرقابل تصور دانست که با توجه به این که صاحب آژانس نتوانسته تعداد مسافر تعهدی خود را برای پرکردن اتاق‌های هتل یا صندلی‌های هواپیمایی که اجاره کرده پر کنند مجبور به فروش تورها با قیمت تمام شده است که صرفا بتواند از عهده قرارداد خود مقابل شریک تجاری خود برآید و به همین دلیل متاسفانه مبحث دریافت پول‌های بهره‌ای در این حرفه بسیار رونق گرفته است.

عماد عزتی / جام‌جم