ماه؛ جوان‌تر از قبل

از آنجا که ماه نزدیک‌ترین جرم آسمانی به زمین است‌، فضانوردان چند بار بر سطح آن فرود آمده‌ و در نواحی مختلفی از آن به کاوش پرداخته‌ و در نتیجه اطلاعات زیادی درباره آن به‌دست آورده‌اند. پژوهشی جدید حاکی از آن است که عمر ماه از آنچه پیش از این دانشمندان تصور می‌کردند، کمتر است. البته این که ماه ، قبل یا بعد از سیاره زمین به وجود آمده یا همزمان با آن شکل گرفته، هنوز معلوم نیست، اما نظریه اصلی در خصوص شکل‌گیری ماه این است که ماه حدود 4.56 میلیارد سال پیش، درست پس از شکل‌گیری منظومه شمسی، بر اثر برخورد یک سیاره هم اندازه یا بزرگ‌تر از مریخ به زمین شکل گرفته است، اما تجزیه و تحلیل سنگ‌های ماه نشان می‌دهد عمر ماه (که احتمالا با آمیختن بقایای پخش‌شده در فضا پس از این ضربه سنگین شکل گرفته) بین 4.4  و 4.45 میلیارد سال است. این کشف علمی‌ که عمر ماه را 100 میلیون سال کمتر کرده است، می‌تواند درک دانشمندان را درخصوص زمین تغییر دهد.

نظریه‌های بسیاری در خصوص شکل اخیر ماه وجود دارد که هنوز به نتیجه نرسیده است. برای مثال اگر کره زمین پیش از این برخورد عظیم وجود داشته، آیا این برخورد، فضای اصلی تشکیل شده در زمان‌های اولیه تاریخ کره زمین را تخلیه کرده است؟

دانشمندان، عمر منظومه شمسی (4.568 میلیارد سال) را بخوبی می‌دانند. آنها می‌توانند با توجه به زمان ذوب گسترده اجرام نسبتا کوچک، مانند سیارک‌ها ـ پیامدی که تا حدی به واسطه برخورد و ترکیب این اجرام اتفاق می افتد ـ دقیقا زمان تغییرشکل آنها را مشخص کنند. تجزیه و تحلیل شهابسنگ‌هایی که از سیارک وستا پرتاب می‌شوند و در نهایت روی زمین می بارند، نشان می‌دهد عمر این سنگ فضایی با عرض350 کیلومتر، 4.565 میلیارد سال است.

کارلسون توضیح می‌دهد سیارک وستا با سرعتی نسبی سرد شده و آنقدر کوچک است که نمی‌تواند گرمای کافی برای ذوب بیشتر و ایجاد آتشفشان را در خود حفظ کند. همچنین او می‌افزاید: «تشخیص عمر اجرام بزرگ‌تر منظومه شمسی به مراتب سخت‌تر است.»

شما برای سوالاتی مشابه در خصوص کره زمین یا ماه به هیچ جواب دقیقی نخواهید رسید. به نظر می‌رسد برای تغییر و تکامل زمین در مقایسه با اجرام کوچک مانند سیارک‌ها زمان بیشتری صرف می‌شود و در هر مرحله رویدادهای قبلی از ذهن محو یا حداقل تیره و تار می‌شود.

برخی دانشمندان معتقدند ماه اندکی پس از شکل‌گیری به اقیانوسی از سنگ مذاب تبدیل‌شده و در ابتدا پوسته آن حالتی مذاب داشته است. طبق گفته محققان هم اکنون عمر دقیق و قطعی سنگ‌های ماه که از این اقیانوس مذاب پرتاب شده‌اند، 4.360 میلیارد سال است. دانشمندان در نقاط مختلف کره زمین نشانه‌هایی از فرآیند ذوب که به حدود 4.45 میلیارد سال پیش برمی‌گردد نیز پیدا کرده‌اند. این شواهد نشان می‌دهد برخوردی که عامل شکل‌گیری ماه و تغییرشکل کره زمین بوده در همان زمان اتفاق افتاده است. دانشمندان امیدوارند با مطالعات و کاوش‌های گسترده‌تر بتوانند به نظریه‌ای قوی‌تر و منسجم‌تر در این باره دست‌یابند.

مطالعه ماه از آن جهت بااهمیت است که زمین و ماه تاریخ پیدایش و سرگذشت مشابهی دارند، اما چون ماه فاقد اتمسفر و حیات است ، تخریب عوامل طبیعی در سطح آن تغییری ایجاد نکرده و آثار برخورد شهابسنگ ها بر سطح آن محفوظ مانده است . بنابراین مثل موزه ای باستانی تمام اتفاقات محدوده سیاره زمین را در طول عمر این مجموعه در خود نهفته دارد و مطالعه آن به شناخت بهتر زمین کمک می‌کند.

spacedaily / مترجم: ندا ابوطالبی‌راد