نقش مذهب در پیشگیری از جرم

بنابراین عمل کردن به دین و مذهب یک نوع پیشگیری و واکسینه شدن انسان نسبت به گناه‌ها و جرم‌هایی است که در اطرافش وجود دارد. انبیا و امامان معصوم برای همین آمده‌اند که مردم را نسبت به این موضوع آگاه و ارتباط خالق و مخلوق را میان انسان و خالقش محکم کنند تا هم سعادت دنیوی برای انسان تامین شود و هم سعادت اخروی. عقل انسان به تنهایی قدرت تشخیص همه جزئیات را ندارد، گرچه عقل انسانی می‌تواند مصالح و محاسن کلی را تشخیص بدهد، اما وقتی وارد جزئیات می‌شود، ناتوان می‌ماند. دین آمده است تا عقل انسان را در تشخیص مصالح و مفاسد فعال کند. به همین دلیل از عقل در روایات اسلامی ما به عنوان «رسول حق» تعبیر شده است. می‌توان گفت عقل یک پیغمبر درونی است که از درون انسان را هدایت می‌کند، بنابراین مذهب و دین برای تعالی بخشیدن به نیازهای انسانی هم در دنیا و هم در آخرت و هم برای پیشگیری از افساد و سقوط انسان است و اگر انسان به احکام دین عمل کند قطعا از گناه مصونیت پیدا می‌کند.

وقتی ‌که انسان دینی را پذیرفت، باید لوازم دین را هم بپذیرد و اگر لوازم دین را نپذیرد، دین پذیرش پیدا نکرده است. خداوند متعال بعضی از احکام مثل روزه را اجباری کرده است، چون طبیعت بشر می‌خواهد زود فرار کند. بعضی از احکام نیز هست که جامعه باید خودش را ملزم به انجام دادن آن کند، در غیر این صورت همه متضرر می‌شوند. اگر در جامعه قبح گناه شکسته شود، این‌طور نیست که فقط گناه‌کننده متضرر شود؛ بلکه همه ضرر می‌کنند، به همین علت است که امر به معروف و نهی از منکر واجب شده است. برای این‌که فضا و حاشیه امنیتی برای گناه کردن فراهم نشود. بنابراین مصالح همه انسان‌هایی که در یک جامعه زندگی می‌کنند، اقتضا می‌کند به قوانین دینی خودشان ملزم شوند، چون اگر این‌طور نباشد، آتش گناه همه را می‌گیرد.

حال سوال این است چرا ما باید جامعه را به سمتی سوق بدهیم که اگر بخواهند جلوی گناهی را بگیرند، نیروی انتظامی لازم است. در حالی‌ که خود مردم باید امر به معروف کنند، البته با زبان. در پاسخ باید یاد‌آوری کرد ما موظف هستیم مردم را به دین آگاه کنیم، چون آنها زمانی گناه می‌کنند که معرفت دینی نداشته باشند. تمام کسانی که گناه می‌کنند، به این دلیل است که علم و دانش لازم را در اطراف خودشان ندارند، اما وقتی آگاهی باشد، فرد خود را آزاد نمی‌بیند که به هر چیزی دست بزند و اگر هم خواست به چیزی دست بزند، با احتیاط لازم این کار را انجام می‌دهد. بنابراین هرچه انسان آگاهی‌اش نسبت به دین بیشتر باشد، دایره عمل و آزادی‌اش محدودتر است و البته اگر آگاهی مردم را بالا ببریم، قطعا نسبت به انجام گناه واکنش نشان می‌دهند.

محمدعلی مطلبی فشارکی، کارشناس مذهبی و استاد حوزه