طرحهای کارشناسی نشده برای مبارزه با اعتیاد
تاریخچه پیدایش مواد مخدر در کشور ما حداقل به نیم قرن پیش باز می گردد.
بر اساس آمار سازمان بهداشت جهانی 4.2 درصد جمعیت ایران معتادند که حدود 2.5 تا 3 میلیون نفر را دربر می گیرد و مسوولان وزارت بهداشت و درمان کشور نیز این آمار را تایید کرده اند. بر اساس شاخص های شناسایی جرم در جهان به میزان آمار رسمی ارائه شده در حوزه آسیبهای اجتماعی آمار مخفی نیز وجود دارد. بنابراین شاخص ، حدود 4 میلیون نفر در کشور ما معتاد هستند و اگر فرض کنیم جمعیت هر خانواده 4 نفر باشد ، 16 میلیون نفر در کشور به طور مستقیم و غیرمستقیم درگیر مساله موادمخدر هستند که از این تعداد حدود 8 میلیون کودک هستند که در مدارس هم حضور دارند. چنین شرایطی موجب شده است هر کس به هر نحو از روند رشد اعتیاد در کشور نگران باشد و این نگرانی و حساسیت ، مقامات دولتی را نیز بشدت درگیر کرده است . اعتیاد یک مساله اجتماعی است که در کوتاه مدت پدید نیامده و یک شبه نیز از میان نمی رود. در زمان پیش از انقلاب ، طرحی اجرا شد که به موجب آن افراد معتاد با ارائه کوپن مواد مخدر رایگان دریافت می کردند، اما این طرح به عللی پس از پیروزی انقلاب ممنوع شد. اینک نیز در شرایطی که آمار معتادان افزایش چشمگیری دارد و مشکل چندبرابر گذشته شده است و هزاران قاچاقچی از این راه زندگی می کنند ، طرحی از سوی ستاد مبارزه با مواد مخدر ارائه شده که به موجب آن کشت شقایق الیفرا در کشور به منظور مصارف دارویی مجاز شود. براساس آمار از هر 150هزار زندانی ، 60 هزار نفر به جرم ارتباط با موادمخدر دستگیر شده اند و هر زندانی ماهانه 250 هزار تومان هزینه بر دولت تحمیل می کند. حال باید دید آیا چنین آماری با طرحهایی چون کاشت شقایق الیفرا و یا تبدیل ستاد مبارزه با موادمخدر به سازمان کاهش می یابد؛ آیا با کاشت شقایق ، علتهایی که موجب گرایش به موادمخدر می شود ، از میان می رود و آیا برای کاشتن این گیاه دلیل قانع کننده ای وجود دارد؛ یک اصل روانشناسی می گوید: انسان وقتی تحت فشار قرار می گیرد ، به دنبال آرام بخشی می گردد که خود را از آن فشار خلاص کند. تا دولت و مسوولان نخواهند علتهای شناخته شده گرایش افراد به مصرف موادمخدر را از میان بردارند ، اجرای چنین طرحهایی حکم مسکنی را دارد که به محض پایان یافتن اثربخشی آن ، دوباره درد به سراغ بیمار می آید. در کشور ما هزاران تحقیق درباره اعتیاد انجام شده و همه می دانند تا مساله فقر ، بیکاری و تورم افسارگسیخته به طور ریشه ای حل نشود ، گرایش به مصرف موادمخدر هم وجود دارد. مبارزه با موادمخدر با صرف هزینه و پول ره به جایی نمی برد. کسانی که تصور می کنند با تبدیل ستاد مبارزه با موادمخدر به سازمان می توانند مشکل اعتیاد را در کشور حل کنند، به بیراهه می روند؛ چرا که متاسفانه در کشور ما برنامه ای برای جلوگیری از اعتیاد وجود نداشته و برنامه ها همیشه فردی و تک بعدی بوده است و مسائل اجتماعی با یک بعدی نگری حل نمی شوند و چنانچه ستاد مبارزه با موادمخدر به سازمان که نه ، به وزارتخانه هم تبدیل شود، جز تحمیل هزینه ای گزاف به دولت و هدر دادن بودجه ، کار سامان نمی یابد و در واقع برای مبارزه با اعتیاد باید ریشه های گرایش به موادمخدر را از میان برد و به جای دیدن جرم ، علل وقوع جرم را کشف و نابود کرد وگرنه با کاشتن شقایق الیفرا شاید وضعیت به گونه ای رقم بخورد که حتی موادمخدر راحت تر از نان در دسترس مردم قرار گیرد، گرچه هم اکنون نیز وضعیت بهتر از این نیست.
دکتر مصطفی اقلیما
رئیس انجمن مددکاری ایران
رئیس انجمن مددکاری ایران
