تابوت بلورین در حصار آجرهای طلایی
شهرستان گنبدکاووس از شرق به مینودشت و از شمال به مرز ترکمنستان ، از غرب به گرگان و از جنوب به استان سمنان محدود است.
این برج از مهمترین بناهای تاریخی سده 4هجری و بلندترین بنای آجری جهان به شمار می آید. برج قابوس در مرکز شهر و بر فراز یک تپه مصنوعی که قریب 15متر از زمینهای اطراف بلندی داشته ، به دستور شمس المعالی قابوس بن وشمگیر در سال 397هجری قمری ساخته شد.
بنابر روایات تاریخی ، جسد قابوس را در تابوتی شیشه ای نهاده و با زنجیر در میان آن آویخته اند تا کسی نتواند دسترسی به جسد و تابوت داشته باشد.
روزنه کوچکی که در سقف بنا روبه شرق ساخته شده ، برای ورود و خروج کارگران و مصالح بوده که در ساختمان سقف آن دست اندرکار بوده اند. البته این روزنه کوچک پس از پایان کار مسدود شده است.
به نظر می رسد باز گذاشتن روزنه بخصوص آن طور که آن را زینت کرده اند، بی ارتباط با عادت چندین هزار ساله چادرنشینان نباشد که همیشه منفذ چادرهایشان را روبه آفتاب قرار می دادند تا نخستین پرتو آفتاب در هر بامداد به جسد قابوس بتابد.
برج قابوس استوانه ای شکل بوده و بر روی صفحه ای دایره ای قرار دارد. بدنه برج از خارج با 10بریدگی یا پشت بند زینت داده شده است.
در روی این بدنه ها به بلندی 3متر از طرف پایین هر رشته کتیبه آجری به خط کوفی ساده در میان قابهای آجری به درازای 2متر و پهنای 80سانتی متر نصب شده است. این 2رشته کتیبه از نظر متن و کلمات مانند یکدیگرند.
سادگی این کتیبه بیانگر آن است که بانی بنا توجهی به تزیین و آرایش آن نداشته است. خطوط کتیبه با آجر ساده قرمز که روی آن ساییده شده اند و بدون هیچ گونه روکشی در درون قابهای آجری که با آجر نیمگرد ساخته اند، جای گرفته است.
بلندی این برج از روی تپه 51متر بوده که ارتفاع حقیقی آن نیست ، زیرا ارتفاع واقعی آن را باید از سطح زمینی که روی آن ساخته شده ، اندازه گرفت. حفریاتی که روسها در سال 1899میلادی انجام داده اند، مشخص کرده که تا 10متر کف محوطه داخل برج را آجر چینی کرده اند.
با این حال ، هنوز به سطح پی بندی نرسیده و به طور حتم قسمت فوقانی این پی بندی باید مجاور سطح حقیقی زمین باشد. از این قرار چون سطح زمین داخل محوطه یک متر بالاتر از سطح زمین خارج محوطه است ، حداقل 9متر دیگر باید به 51متر افزوده و بدین قرار این برج 60متر ارتفاع خواهد داشت.
در این برج از کاشیکاری اثری نیست. آجرهای آن بر اثر تابش آفتاب به رنگ زرد طلایی درآمده است. اندازه این آجرها بیشتر 6*25*25 سانتی متر است.
پایه بنا، اطراف سر در ورودی ، صفحه و خروجی های آجری آن را کنده و برده بودند. علاوه بر آن ، گنبد مخروطی آن بخصوص در قسمت شرقی و غربی لطمه های فراوانی دیده و نزدیک 1500عدد از آجرهای آن شکسته و از جای خود در اثر اصابت گلوله درآمده است.
اطراف روزنه شرقی به کلی تخریب و قسمتی از بنا و بخصوص خطوط کتیبه بند آسیب دیده بود. این وضعیت ادامه داشت تا این که در سال 1304 هجری شمسی برای اولین بار تعمیر پایه طبق اسلوب قدیمی آن انجام گرفت.
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
