در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
اوریون بیماری واگیر
با پیدایش واکسن اوریون میزان وقوع آن کاهش بسیار زیادی یافت. قبل از انجام واکسیناسیون ، اوریون بیشتر در فصل زمستان و بهار رخ می داد و بیشتر بیماری دوران کودکی محسوب می شد، لیکن در حال حاضر 50 درصد بیماران را افراد جوان تشکیل می دهند.
دوره کمون بیماری حدود 14-18روز است ، هرچند در اکثر بیماران نامشخص می ماند. یک بار ابتلا به اوریون ، سبب ایمنی دایمی می شود. واکسیناسیون بدن را در درازمدت علیه این بیماری ایمن می کند.
این ویروس از طریق قطرات بزاق ، ترشحات و اشیای آلوده انتقال می یابد. ویروس اوریون روی سلول های مجاری تنفسی فوقانی تکثیر پیدا می کند و این سبب ورود ویروس به جریان خون می شود و سپس عفونت به بافتهای غددی بدن راه می یابد.
به طور معمول از 4تا 6روز قبل از آغاز نشانه ها تا یک هفته بعد از شیوع علایم ، دوره واگیری بیماری محسوب می شود. بیشترین زمان سرایت پس از تورم غدد بزاقی است و بعد از کاهش تورم غدد بزاقی ، بیماری واگیردار نیست.
دور مقدماتی اوریون با علایمی مانند تب ، ضعف ، درد عضلانی و بی اشتهایی تظاهر می یابد. بزرگ شدن غدد بزاقی معمولا 24 ساعت تا یک هفته بعد از ایجاد علایم مقدماتی ظاهر می شود که بیشتر از همه غدد بزاقی بناگوشی بزرگ می شوند و عموما دو طرفه هستند.
بیماران از درد گوش شاکی هستند و در غذا خوردن و صحبت کردن دچار اشکال می شوند. تورم غدد طی چند روز افزایش یافته و در عرض یک هفته از بین می رود. عموما این حالتها در کودکان گروه سنی 5-15 سال اتفاق می افتد.
متوسط سن بروز بیماری بیش از متوسط سن سرخک ، سیاه سرفه یا آبله مرغان است ؛ ولی اگر از قبل ایمنی در بدن ایجاد نشده باشد، در هر سنی اتفاق می افتد و در بزرگسالان بیماری شدیدتر و با عوارض بیشتری است. از دیگر تظاهرات این بیماری ، بزرگ شدن بیضه هاست که در آن ، بیضه ها دردناک و حساس می شوند.
میزان درگیری دو طرفه بیضه ها خیلی کم و عقیمی بعد از اوریون نادر است. در خانمها ممکن است سبب درد در قسمت تحتانی شکم شود، لیکن موجب نازایی نمی شود.
بعضی از بیماران هم دچار علایم مننژیت می شوند شامل سفتی گردن سردرد و خواب آلودگی است که در اطفال بسیار دیده می شود و عمدتا با علایم بزرگ شدن غدد بزاقی همزمان می شود. این حالت تقریبا همیشه خود به خود خوب می شود اما در حالتهای نادر ممکن است سبب کری دایمی شود.
اگر خانم بارداری دچار اوریون شود، طی 2ماهه اول حاملگی احتمال سقط خود به خودی جنین افزایش می یابد، اما سبب ناهنجاری در جنین یا زایمان زودرس نمی شود. ویروس اوریون را طی چند روز اول بیماری می توان از ترشحات بزاق و گلو و ادرار جدا کرد.
در صورت ایجاد مننژیت می توان از مایع مغزی نخاعی هم ویروس را جدا کرد. ترشح ویروس در ادرار می تواند تا 2هفته ادامه یابد. اما آزمایش خون در تشخیص اوریون نقش خاصی ندارد. جدیدا آزمون پوستی برای تشخیص ویروس نیز به وجود آمده است.
مبارزه با اوریون دشوار است ، زیرا بیماری پیش از شناسایی آلوده کننده است. دوره پنهان طولانی و اشکال بدون علایم بالینی ، مبارزه با آن را مشکل می کند.
با این وجود بهتر است بیمار تا زمان فروکش کردن تورم غدد بزاقی از دیگران جدا شود یا وسایل مورد استفاده بیمار ضدعفونی شود و تماس و نزدیکی با بیمار با احتیاط صورت گیرد.
برای درمان ، راههای گوناگونی وجود دارد و عموما با توجه به علت اولیه آن بیماری را حذف می کنیم ؛ مثلا در سرماخوردگی با دادن آنتی بیوتیک یا در بچه ای که ضعیف است ، با دادن ویتامین بیماری را کاهش می دهیم ، برای کاهش درد از استامینوفن استفاده می کنیم و برای غدد بزاقی متورم هم کمپرس گرم و سرد مفید است.
کمپرس سرد باعث کاهش درد بیضه ها می شود. اما برای پیشگیری از بیماری می توان از واکسیناسیون استفاده کرد. واکسن اوریون یک ویروس زنده ضعیف شده است که بشدت تاثیر دارد و تا 95 درصد مصونیت ایجاد می کند.
اولین دوز آن به صورت MMR که ترکیبی از سرخک ، سرخجه و اوریون است در سن 12-15 ماهگی تزریق می شود.
دوز دوم آن در 4-12سالگی تزریق می شود و تزریق واکسن MMRدر کودکان یا بزرگسالان متعدد و بخصوص پسران نوجوان که به اوریون مبتلا نشدند، توصیه می شود. اما این واکسن را نباید در خانمهای حامله یا کسانی که از کورتون استفاده می کنند یا بیمارانی که نقص سیستم ایمنی دارند استفاده کرد.
با رعایت اصول بهداشتی و پیشگیری از میزان وقوع اوریون 99درصد کاهش یافته و در صورت ابتلا با درمان های حمایتی دوره آن سپری می شود و فرد می تواند بدون مشکل خاصی به زندگی ادامه دهد.
مسعود اصغری 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
