غفلت از توسعه گردشگری کشاورزی

البته گردشگری کشاورزی و طبیعت‌گردی در برخی نقاط کشور مانند شهرستان کاشان و کوهدشت در چهارمحال و بختیاری، طی سال‌های اخیر از توجه و رونق خوبی برخوردار بوده است، به طوری که در کاشان هر ساله در نیمه‌های اردیبهشت جشن بزرگ گلابگیری برگزار شده و گردشگران زیادی را از سراسر کشور به سوی خود می‌کشاند یا دشت شقایق‌های واژگون کوهدشت از نیمه‌های اردیبهشت تا نیمه‌های خرداد جلوه‌ای بهشت گونه را به چشمان ناظرانش هدیه می‌کند.

این ظرفیت در بسیاری از دیگر نقاط کشور وجود دارد مانند جشن خرمن‌کوبی که مختص برداشت برنج در استان‌های شمالی است و هر ساله با آداب و رسوم خاصی اوایل پاییز اجرا می‌شود، اما به دلیل اطلاع‌رسانی ناکافی و بی‌توجهی تاکنون بدرستی به همگان معرفی نشده و نتوانسته گردشگران را به سوی خود جذب کرده و عایداتی را نصیب کشاورزان کند.

همین طور جشن برداشت گندم که همه‌ساله بدون گردشگر برگزار می‌شود. غیر از این دو ، دیگر محصولات کشاورزی مثل چای و زیتون نیز از این امکان محروم مانده‌اند.

طبق تعریف کارشناسان حوزه گردشگری، «گردشگری کشاورزی» گونه‌ای از گردشگری روستایی است که در ارتباط مستقیم با کشاورزی در نواحی روستایی قرار دارد و در زمینه ایجاد فرصت‌های اقتصادی از طریق گردشگری در مزارع قدم برمی‌دارد. به این ترتیب که گردشگر با حضور در مزارع با نحوه کشت و برداشت محصول و حتی فرآیند صنایع جانبی آن آشنا می‌شود. این حوزه ارتباط تنگاتنگی هم با «گردشگری روستایی» دارد. به‌طور کلی، گردشگری روستایی را می‌توان تمام فعالیت‌های تفریحی و گردشگری در مناطق روستایی که بر پایه کشاورزی، دامداری، ماهیگیری، هنرها و صنایع دستی، آداب و رسوم محلی، بافت سنتی، معماری بومی، شکار و... انجام می‌گیرد، نامید.

فرصت‌های از دست رفته در گیلان

استان گیلان را باید در شمار استان‌هایی قرار داد که کشاورزی رکن اصلی معیشت و اقتصاد مردم این منطقه قرار دارد و به سبب موقعیت اقلیمی و جغرافیایی، کشاورزی به عنوان قطب اقتصادی این استان تلقی می‌شود. چای، برنج، مرکبات، بادام زمینی و انواع محصولات دیگر در تبادل فعالیت‌های تجاری و بازرگانی مردم این سامان، همواره مقوله‌ای تعیین‌کننده برای معیشت مردم است و در عین حال، جریان مناسبات اقتصادی داخلی و خارجی را تحت تأثیر خود قرار می‌دهد. اما متاسفانه در سال‌های اخیر کشاورزی گیلان در پاره‌ای محصولات همچون چای شرایط سخت و دشواری را سپری می‌کند؛ چنان‌که باغدار، کارخانه‌دار و تاجر چای، از شرایط موجود ابراز نارضایتی می‌کنند. این در حالی است که با بهره جستن از گردشگری به نفع محصولات کشاورزی، از جمله چای می‌توان فرصت توانمندسازی کشاورزی همسو با توسعه گردشگری برای فعالان این دو بخش را فراهم کرد.

یک کارشناس مسئول سازمان میراث فرهنگی گردشگری استان گیلان با بیان این‌که توسعه گردشگری کشاورزی و اکوتوریسم از جمله برنامه‌ها و اهداف اولیه سازمان میراث فرهنگی استان گیلان است، به مناطق مستعد توسعه گردشگری کشاورزی در استان اشاره می‌کند و می‌گوید: منطقه املش به واسطه کشت چای، اشکور رودسر به دلیل کشت گل گاوزبان، لنگرود یا چابکسر به دلیل وجود شکوفه‌های بهار نارنج، رودبار به دلیل کشت زیتون و رودسر به دلیل تولید فندق از جاذبه‌های استان در زمینه کشاورزی هستند، ضمن این‌که جشن خرمن برنج نیز تقریبا اوایل پاییز و هنگام برداشت برنج در تمام نقاطی که برنج کشت می‌شود، برگزار می‌شود.

طالب بزرگی‌نژاد، جلوگیری از پدیده مهاجرت روستاییان به شهرها را از دیگر مزایای گردشگری کشاورزی عنوان و خاطرنشان می‌کند: از آنجا که بیشتر جمعیت گیلان را روستاییان تشکیل می‌دهند و در سال‌های اخیر بخش کشاورزی بویژه چایکاری و شالیکاری کم‌رونق شده است، با حمایت از گردشگری کشاورزی و درآمدزایی برای کشاورزان می‌توان به افزایش توان اقتصادی و ماندگاری آنها در روستاها کمک کرد.

وی با بیان این‌که در جهت رسیدن به این هدف و تقویت این نوع گردشگری، تاکنون برنامه‌های متعددی در استان برگزار شده است، به اجرای جشنواره‌های منطقه‌ای، استانی، ملی و بین‌المللی اشاره می‌کند و می‌افزاید: جشنواره سوسن چلچراغ داماش، گلابگیری منطقه شفت،‌ جشن خرمن برنج، جشنواره‌های گلگاوزبان،‌ فندق و توت‌فرنگی از جمله جشنواره‌هایی است که تاکنون از سوی سازمان میراث فرهنگی، محیط زیست و جهاد کشاورزی در استان اجرا شده است.

کارشناس مسئول سازمان میراث فرهنگی با اشاره به برنامه‌های آینده این سازمان تصریح می‌کند: جشنواره بهار نارنج از جمله این برنامه‌هاست که بزودی در استان اجرا می‌شود.

وی معتقد است برگزاری این جشنواره‌ها اگرچه با استقبال کشاورزان مواجه و موجب اشتغالزایی آنها شده است، اما بیشتر بازدیدکنندگان،‌ محلی و استانی بوده‌اند و از سایر نقاط کشور کمتر گردشگری در این جشنواره‌ها حضور داشته‌اند.

بزرگی‌نژاد علت این امر را ، شناخت مردم از این جشنواره‌ها و تبلیغات ناکافی عنوان می‌کند و می‌گوید: بی‌شک تبلیغات و اطلاع‌رسانی مناسب برنامه‌ریزی علمی و فنی و کارشناسی شده و همکاری همه دستگاه‌های اجرایی تاثیر بسزایی در جذب گردشگران و توسعه گردشگری کشاورزی خواهد داشت.

مزارع خوزستان در انتظار توجه مسئولان گردشگری

کشاورزی و دامپروری نه تنها در استان‌های شمالی، بلکه تقریبا در تمام مناطق کشور جمعیت زیادی را به خود مشغول داشته است که از جمله این استان‌ها می‌توان به استان خوزستان اشاره کرد که با وجود رودخانه‌های پرآب و مزارع مستعد، سهم بسزایی در تولید محصولات کشاورزی دارد، اما از ظرفیت بی‌نظیر گردشگری کشاورزی بی‌بهره‌ است.

نماینده مردم شوش در مجلس شورای اسلامی در این‌باره به مهر می‌گوید: گردشگری در سطح شهرستان شوش امری فراموش شده است و نیازمند توجه بیشتری است.

سیدراضی نوری می‌افزاید: میراث فرهنگی شهرستان شوش می‌تواند عامل توسعه این شهرستان شود، ولی در شرایط کنونی به دلیل وجود نداشتن زیرساخت‌های گردشگری این عامل توسعه به عامل عقب‌افتادگی شهرستان مبدل شده است و باید تلاش کرد تا مشکلات موجود برطرف شود.