جوان‌های دوبله، سبک خود را پیدا کنند

برخی معتقدند نسل تازه‌ای که وارد این عرصه می‌شود، نوآوری چندانی ندارد و بیشتر تقلید می‌کند. این نقد را قبول دارید؟

من این نقد را کاملا می‌پذیرم و معتقدم متاسفانه نسل امروز چندان در پی خلق نیست و فکر می‌کند با کمک تقلید می‌تواند به جایگاهی که باید دست یابد. غافل از این که آنچه موجب ماندگاری یک هنرمند می‌شود، بکر بودن کارش است و شما در هیچ جای دنیا نمی‌توانید هنرمندی را پیدا کنید که با توسل به کپی‌برداری توانسته باشد به توفیقی دست یابد و ماندگار شود. به هر حال، بهترین راهکار این است که ما بتوانیم جوان‌ها را به سمت پیدا کردن سبک خودشان سوق دهیم.

جدا از این موضوع، دوبله آن روح و طراوت گذشته را ندارد و کمتر صدایی یافت می‌شود که بتواند بازیگرش را به یک کاراکتر ملموس بدل کند. اتفاقی که در گذشته برای بسیاری از گوینده‌ها رخ می‌داد.

من ریشه این مشکل را در تعجیل می‌دانم. متاسفانه دوبله‌ فیلم‌ها و سریال‌های ما دیگر مانند گذشته مشمول زمان نمی‌شود و بیشتر همکاران من به‌نوعی سر‌ی‌کاری دچار شده‌اند و همه می‌خواهند زودتر کار را جمع کنند. دلیلش هم مشخص است. گروهی که در این حرفه فعالیت می‌کنند، به لحاظ مالی در مضیقه هستند و آن‌طور که باید نمی‌توانند برای نزدیک‌شدن به یک نقش وقت بگذارند، چرا که هر کسی می‌خواهد زودتر کارش را در این استودیو تمام کند تا به کار بعدی برسد. شما اگر برای دوبله یک کار، فرصت یک هفته تا ده روزه را در اختیار داشته باشید، طبیعی است روی جزئیات نقشی که قرار است به جای آن حرف بزنید، فکر می‌کنید و در نهایت هم آن کار به یک اثر قابل دفاع تبدیل می‌شود.

به نظر شما تکنیک چه سهمی در ارائه کار خوب یک دوبلور دارد؟

من سهم زیادی برای آن قائل هستم و تصورم این است هر قدر تبحر و تسلط یک گوینده در کارش بیشتر باشد، بهتر می‌تواند از پس کارش برآید و نقش‌هایی که به جای آن حرف می‌زند به ماندگاری بیشتری دست می‌یابد. من بارها در گفت‌وگوهایم با نشریات مختلف به این موضوع اشاره کرده‌ام که یک دوبلور با کمک تکنیک می‌تواند از صددرصد توانایی صدایش بهره ببرد. بیشتر مردم نسبت به این وادی آگاهی زیادی ندارند و فکر می‌کنند ساده‌ترین کار این است که یک نفر به جای بازیگری در فیلم یا سریال حرف بزند. اما در واقعیت این‌گونه نیست و گویندگی تکنیک دارد و تکنیک، زیربنای کار دوبله است. یک صداپیشه زمانی می‌تواند عملکرد موفقی داشته باشد که به همه زوایای این تکنیک اشراف یابد.

شما تجربه دوبله فیلم و سریال را دارید. به نظرتان گویندگی در کدام‌یک از این دو نوع کار دشوارتر است؟

هر کدام دشواری‌های خاص خودش را دارد، اما نکته این است که گوینده باید بر اساس تکنیک و تجربه‌اش، مرز میان این دو کار را دریابد. در دوبله سریال، صداپیشه باید تمام توانش را به کار ببندد تا تداوم نقش خود را در طول کار حفظ کند. متاسفانه برخی دوبلورهای جوان، بدون اعتنا به این مهم گویندگی می‌کنند و همین موضوع هم سبب می‌شود سریال‌های تلویزیونی ما در بعضی موارد افت کند و از اثرگذاری‌شان دور شود.

به بحث تجربه اشاره کردید و آن را به نوعی همتراز تکنیک دانستید. به نظر شما این موضوع باعث نمی‌شود جوان‌ها به این بهانه پشت درهای تجربه‌اندوزی بمانند و فرصت ورود نیابند؟

نه، چون به نظرم وارد شدن به این عرصه‌ چندان مهم نیست. آن چیزی که با ارزش است، نحوه ورود و در نهایت ماندگاری در این حرفه است. متاسفانه برخی جوان‌ها با سودای پولدارشدن و شهرت وارد دوبله می‌شوند و چون برای پرورش استعدادشان دوره‌های لازم را طی نکرده‌اند و آن تجربه‌ای را که باید به دست نیاورده‌اند، در نتیجه کارها دچار افت کیفی محسوس می‌شود.

به نظر شما دوبله در تلویزیون توانسته نمودار موفقیتش را مانند گذشته حفظ کند؟

شاید بتوانم بگویم این نمودار به دلیل نوع فیلم‌ها یا سریال‌های عمدتا خارجی انتخاب شده برای پخش و به تبع آن، تعجیل در زمان دوبله نتوانسته حرکت صعودی داشته باشد و گاه به نوعی در این وادی درجا زده است، اما جای شکرش باقی است حرکت رو به عقب نداشته است. اگر شما برخی سریال‌ها را به لحاظ دوبله مورد آنالیز قرار دهید، می‌بینید از سطح خوبی به لحاظ اجرا برخوردار هستند و اتفاقا با استقبال مخاطبان هم مواجه شده‌اند.

تا به حال پیش آمده در حین اجرا تحت تاثیر نقشی که به جای آن حرف می‌زنید، قرار بگیرید؟

بله، این موضوع برای گوینده‌ای نظیر من که کارهایش را دلی انجام می‌دهد بارها اتفاق افتاده است، چون من هیچ‌وقت کاری را صرفا به خاطر دستمزدش قبول نمی‌کنم و اگر بدانم تحت تاثیر نقشی که ایفا می‌کنم، قرار نگرفته‌ام به جای آن حرف نمی‌زنم. عکس این موضوع هم صدق می‌کند و من اگر با یک نقش ارتباط برقرار کنم، در حین دوبله هیچ وقت بلندی و کوتاهی نقش برایم مهم نمی‌شود.

به همین دلیل، حتی اگر نقشی یک‌خطی داشته‌ام، سعی کرده‌ام به بهترین وجه از پس اجرای آن برآیم. به هر حال، فکر می‌کنم این موضوع یک امتیاز برای گوینده محسوب می‌شود، چون هر قدر او بیشتر تحت‌تأثیر کاراکتری که به‌جای آن حرف می‌زند قراربگیرد، راحت‌تر می‌تواند روی مخاطب اثر بگذارد. شاید به همین دلیل است که همکاران من بارها گریه و خنده واقعی مرا در استودیو دیده‌اند.

نگار حسینی