در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
به کلمات فرصت دهید
نقطه عطف دوران کودکی فرزندتان زمانی است که او اولین کلمه را بر زبان می آورد و این زمان دوست داشتنی در آلبوم کودکتان ثبت شده و جزو یکی از خاطرات فراموش نشدنی زندگی تان به حساب می آید.
گاهی ممکن است حرف نزدن کودکان نوپا باعث نگرانی والدین شود. به عقیده یکی از متخصصان بسیاری از والدین ابراز نگرانی می کنند که آیا پیشرفت زبانی فرزندانشان معمولی به نظر می رسد.
در حالی که بیشتر اوقات ، اضطراب آنها بیهوده و بی اساس است. به طور طبیعی ، زمان زبان باز کردن در کودکان بسیار متفاوت است.
بیشتر کودکان ، حتی آنها که به طور ذاتی ساکت هستند، بالاخره در این محدوده زمانی زبان باز می کنند. در حالی که تعدادی از بچه های 12 ماهه چند کلمه ساده (مانند مامان ، بابا و دد) که کلماتی مشترک میان بیشتر بچه هاست می توانند بگویند؛ اما کودکانی هم هستند که در 15-18ماهگی نمی توانند صحبت کنند.
به نظر دکتر رسکورلا، کودکان بین 13تا 18ماهگی اولین کلمه را می گویند. هنگامی که کودکان به 2سالگی می رسند، در حدود 70درصد آنها 50تا 250کلمه را بر زبان می آورند (که معمولا کلماتی مانند اسمها، فعلها و صفات هستند) و همچنین می توانند کلمات را کنار یکدیگر قرار دهند و جملات 2یا 3کلمه ای بسازند (مانند شیر می خوام. هاپو بازی کنیم).
بندرت هم کودکانی هستند که بتوانند جملات پیچیده تری بگویند مثل بابا کی می یاد به خونه تا باهاش توپ بازی کنم؛
تعداد قابل ملاحظه ای از کودکان در حدود 10تا 12درصد در این سن از لحاظ گفتاری از دیگران عقب تر هستند. اگر کودک شما در 2سالگی کمی بیشتر از 50کلمه می گوید یا نمی تواند جملات دوکلمه ای بسازد، از جمله کودکانی است که دیر به حرف می افتد. به عقیده دکتر رسکورلا دیر به حرف افتادن کودکان زنگ خطری به حساب نمی آید، ولی درباره بچه های 5ساله بهتر است موضوع را با پزشک کودک در میان بگذارید.
نگران کننده تر از همه عقب ماندگی درباره فهمیدن گفتار یا آنچه فرزندتان درک می کند، است. یکی از کارشناسان می گوید: بیشتر کودکان یکساله می توانند دستورهای ساده را عمل کنند.
به عنوان نمونه ، کفشت را پیدا کن. اگر به نظر می رسد فرزند 18ماهه شما بعضی چیزها را نمی فهمد، بهتر است با دکتر او مشورت کنید.
اگر حرفهای کودک شما برای همگان غیر از شما نامفهوم است ، اصلا نگران نشوید. یکی از متخصصان با مطالعه بین بچه های 18ماهه برآورد کرده است که تنها 25درصد از آنچه فرزندتان می گوید، می تواند برای دیگران قابل درک باشد. (در مقابل نیز شما فقط 95درصد از صحبت های او را متوجه می شوید.) این نکته را فراموش نکنید توانایی صحبت کردن میان کودکان متفاوت است. تا 3سالگی نگران حرف زدن فرزند خود نباشید.
بایدها و نبایدها
اگر کودک شما می گوید «آبه» شما نگویید «آبه» می خوای ؛ بلکه بپرسید «آب» می خواهی؛و یا اگر به آبمیوه اشاره می کند.
شما نگویید به تو چیزی نمی دهم مگر اینکه اسمش را بگی ؛خودتان بگویید. آبمیوه ، تو آبمیوه می خواهی. به این ترتیب او تلفظ کامل کلمات را یاد می گیرد.
کمک به شکوفایی گفتار در کودکان
والدین در پیشرفت زبانی کودکانشان نقش کلیدی دارند. دکتر استیو برمن ، متخصص در پیشرفت های زبانی و استاد دانشگاه در امریکا می گوید: تحقیقات نشان داده در پیشرفت زبان ،2 بخش حیاتی حائز اهمیت است ؛ تعداد کلماتی که کودک می شنود و دوم مقدار کمکی که از دیگران می گیرد.
با تشویق و صحبت کردن بیشتر شما با کودکتان ، دایره لغات او گسترش می یابد. در اینجا به برخی روشهایی که نقش اساسی در مکالمه کودک دارد، می پردازیم.
بلند و رسا صحبت کنید: به عقیده یکی از کارشناسان هر کاری که کودک شما انجام می دهد از لباس پوشیدن گرفته تا خوابیدن ، فرصت خوبی برای استفاده از کلمات است.
یک داستان دنباله دار، همراهی کردن با اشاره لباست اینجاست ، سرت را بالا کن لغات جدیدی را در ذهن او می سازد و همچنین نشان می دهد هر چیزی اسمی دارد.
با آهنگ و موزون صحبت کنید: از زمانی که کودکان قبل از حرف زدن با دانش حرکات آشنا می شوند صحبت کردن به صورت آهنگین و با حرکات دست برای آنها بسیار سودمند و مفید است.
یک کارشناس کودکان زیر 3سال می گوید: معمولا بچه ها بیشتر کلماتی را که به آسانی در ترانه ها می شنوند به خاطر می سپارند.
کلمات را یکی یکی اضافه کنید:وقتی فرزند نوپای شما بعضی چیزها را خود به خود می گوید، آن لغت را به کلمات دیگرش اضافه می کند. به عنوان نمونه ، اگر او توپ می گوید به او بگویید توپ قرمز یا توپ بزرگ.
این راهکار نه تنها دامنه لغات او را افزایش می دهد بلکه به او یاد می دهد کلمات را ترکیب کند.
با اسم کلمات بازی کنید: کودک شما باید بداند هر چیزی اسمی دارد و همچنین می تواند با استفاده از همین اسامی ارتباط برقرار کند. کتابهای مصور برای نشان دادن و نامیدن اسامی بسیار مفید است.
کودک از 12تا 15ماهگی ، به اسمهای ساده متکی است. در 15تا 19ماهگی کلماتی مانند دویدن ، خوردن و نشستن یا صفاتی مثل بنفش ، کوچک و سرد به لغات او افزوده می شود.
پیش از درخواست او پاسخ ندهید (مثل تیری که از تفنگ رها شود): به فرزندتان اجازه دهید نیازهایش را پیش از این که شما بپرسید، بیان کند.
اگر اغلب پس از بیدارشدن از خواب تشنه است ، فورا برای او آب نیاورید، بلکه در عوض اجازه دهید او از شما بخواهد، سپس بگویید: تشنه هستی! الان برایت کمی آب می آورم.
تمرین کنید و باز هم تمرین و تمرین: به فرزندتان اجازه دهید در هر فرصت مناسب از مهارت های زبانی اش بخصوص با هم سن وسال هایش استفاده کند.
به عقیده یکی از کارشناسان وقتی کودک شما می بیند بچه های دیگر صحبت می کنند، او نیز برای حرف زدن با دیگران تشویق می شود.
بعضی کارشناسان گفتاری معتقدند استفاده از پستانک ، شیشه شیر و لیوان های دردار که باعث مکیدن به مدت طولانی می شوند، باعث نوک زبانی بچه ها شده و ممکن است حروف «س» و «ز» را ناجور تلفظ کنند.
تحمل کنید و صبور باشید: یکی ازمتخصصان می گوید: زمانی که کودکان دنبال کلماتی هستند که می خواهند بیان کنند، فرصت دهید، اگرچه معمولا برای والدین خسته کننده است.
همچنین از پریدن بین حرفهای کودکان برای کامل کردن جملاتشان خودداری کنید. با این کار به آنها فرصت می دهید از کلمات ذهنی خود استفاده کنند و شما توانایی های آنها را باور خواهید کرد و این راه بهترین تشویق و ترغیب در همه مراحل است.
رزیتا شاهرخ 
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
