اهل نبش قبر در بسکتبال نیستم

من مصطفی هاشمی هستم. بسکتبال بازی کردم و افتخار می‌کنم که در این ورزش هستم و دوستان خیلی خوبی در بسکتبال پیدا کردم. از لحظاتش چه خوب و چه بد لذت بردم. بازیکن و بعد مربی بسکتبال شدم که مربیگری هم برای خودش لذت دیگری دارد. بسکتبال را از سال 1356 نزد عمو حسن ذوالفقاری در باشگاه شاهین شروع کردم. بعد پیش رضا شجاع‌پور پیشرفت کردم. نمی‌خواهم خیلی غلو کنم چون اهل این کارها نیستم، اما خودم را مدیون این دو بزرگوار بسکتبال می‌دانم و خیلی خوش‌شانس هستم که توسط این دو مربی در بسکتبال شناسانده شدم. در 25 سال عمر بازیگری یک دانشگاه خیلی ارزنده را پشت‌سر گذاشتم و توانستم خیلی چیزها را در این سال‌ها یاد بگیرم. دیدگاهم در بسکتبال براساس واقعیات تغییر کرد نه کلیشه‌ای و فقط کتابی.

از سال 1380 دوره سوم بسکتبال ایران مصادف شد با افتخارآفرینی نسل طلایی. می‌توانم این دوره را به ماشین پورشه تشبیه کنم که به یکباره شتاب و در صدر بسکتبال آسیا قرار گرفت. با احترام به همه کسانی که در این دهه‌ها زحمت کشیدند تا بسکتبال به چنین جایگاهی برسد، اما من فکر می‌کنم عامل مهم برای همه این موفقیت‌ها باشگاه‌ها و مربیان و بازیکنان علاقه‌مند و مستعد بودند. نسل قدیم بسکتبال هم خوب بودند، اما موقعیت‌های اقتصادی یا فنی امروزی‌ها را نداشتند. بسیاری از بازیکنان گذشته را وقتی با جوانان امروز مقایسه می‌کنم واقعا می‌بینم با وجود این همه پیشرفت و رشد ورزش در این چند سال، بازیکنان قدیمی از نظر تکنیکی و هوشی از بسیاری بازیکنان امروز سرتر بودند‌ تا جایی که اصلا نمی‌توانید آنها را با نسل کنونی قیاس ‌کنید.‌ در ادبیات بسکتبال ما صفت «بزرگ» مختص بازیکنان است.

چرا شما می‌آیید؟

خب، من هم بسکتبال را دوست دارم. اگر شما تیم نداشته باشید یا خبرنگار نباشید باز هم می‌آیید تا بسکتبال تماشا کنید، چون این ورزش را دوست دارید. من از روزی که چشم باز کردم سالن و بازی کردن را دیدم. من در دوران بازی خودم بدون اغراق بگویم تمام بازی‌های جوانان را هم می‌رفتم نگاه می‌کردم. الان هم دوست دارم. چون حالا مربی نیستم پس دلیل نمی‌شود پایم را در سالن نگذارم. شاید هفت یا هشت سال دیگر هم مربی نباشم، آیا باید خودم را از تماشای ورزشی که دوست دارم محروم کنم. ارتباطم با دوستان بسکتبالی است و روز و شب به بسکتبال فکر می‌کنم. من از بسکتبال پول گرفتم و قرارداد بستم، اما باور کنید برای خودم کیسه ندوختم.

ما بعد از همه این سال‌ها یکدیگر را خوب شناختیم و دستمان برای همدیگر رو شده است. چه دور، چه نزدیک با هم در ارتباط بوده‌ایم وچیزی برای پنهان ماندن نمانده است. اگر برخی اوقات از یکدیگر تعریف نمی‌کنیم نمی‌خواهیم چاپلوسی کرده باشیم و اگر انتقادی به برخی کمبودها نیست به علت نجابت خانواده بسکتبال است. من الان در بسکتبال چه چیزی را باید ثابت کنم؟ آمدنم به سالن به خاطر عشق من است و اگر روزی پیشنهاد داشتم باید اطلاعاتی از تیم‌ها داشته باشم. باز این دومی انگیزه حضورم در سالن نیست، بلکه من به عشقم در بسکتبال پایبندم.

پنج تیم. این پتانسیل را همه این پنج تیم دارند منتهی با یک علامت سوال بزرگ و آن نوع بازیکنان خارجی است که این تیم‌ها استخدام می‌کنند. اگر این تیم‌ها بازیکنان خارجی نداشته باشند آن وقت چه اتفاقی می‌افتد؟ به نظر من در آن صورت اولویت اول مهرام است. مهدی کامرانی، فرید اصلانی و محمد صمد نیکخواه بهرامی به عنوان سه بازیکن ملی، شانس مهرام را بدون حضور بازیکن خارجی در این تیم برای قهرمانی افزایش می‌دهند. همیاری زنجان و دانشگاه آزاد نیز دو تیم خوب لیگ هستند مشروط به این که هیچ تیمی بازیکن خارجی نداشته باشد. اگر همیاری زنجان سعید داورپناه را در اختیار بگیرد و پویا تاجیک به شرایط خوب گذشته بازگردد با افزودن دو یار خارجی و حمایت 6000 تماشاگر و با مربی خوبش می‌تواند یک پای فینال امسال باشد. همه اینها در آینده مشخص می‌شود.

من اهل نبش قبر کردن نیستم. یاد گرفتم باید جلو را نگاه کرد و اشتباهاتم را کمتر کنم. حتی به نسبت هفت، هشت سال پیش تجربه خودم را در برقراری ارتباط با دیگران بیشتر کردم و در حل حاضر تحملم بیشتر شده است. جدایی آن سال من از مهرام همان طور که در این فصل نخواستم دلایل جدایی‌ام را باز کنم، نزد خودم می‌ماند. اجازه بدهید به گذشته بازنگردم و دلایلم در سینه‌ام بماند.

نه نمی‌شود حلش کرد. من می‌گویم در دینمان هم به ما سفارش شده که قبح برخی مسائل را نباید کنار زد. اگر بخواهیم قبح مسائل را بشکنیم سنگ روی سنگ بند نمی‌شود. نمی‌شود هر چیزی را عیان کرد. خدا را شاهد می‌گیرم نه دفعه قبل و نه این بار هیچ وقت خلاف اصول مربیگری کار نکردم که کنارم بگذارند. ما باید یاد بگیریم به یکدیگر احترام بگذاریم. هر دقیقه یک تصمیم، هر دقیقه یک فکر. به نظر من اینها به نفع بسکتبال و اصلا زندگی اجتماعی افراد نیست.

این حرف بی‌انصافی است. نمی‌دانم چه بگویم چون ممکن است برای خواننده روزنامه جام‌جم این حس ایجاد شود که خیلی از خود متشکرم. دوست دارم پول داشته باشم و در رفاه زندگی کنم، اما همه چیز زندگی من پول نیست. ما مربیان از این راه ارتزاق می‌کنیم، اما من سر سفره پدر و مادرم بزرگ شدم. پول را دوست دارم، اما پول اولویت اولم نیست و گدا‌صفت نیستم. این کم‌لطفی در حق هاشمی است که بخواهند به مردم القا کنند هاشمی به خاطر پول نخواست بماند. برای روشن شدن بیشتر این موضوع جمعی از افراد صالح تشکیل شود و قرآن را بگذارند جلو و بگویند چه اتفاقی افتاد. با حرف نمی‌شود این موضوع را ثابت کرد. من این طرف و آنها در آن سو، هر چه می‌خواهیم می‌توانیم بگوییم، اما درستش این است که یک روزی در یک جا جمع شویم و واقعیات را برای مردم بازگو کنیم.

آیا بزرگ تنها باید به بازیکن اطلاق شود؟ آیا مربی بزرگ نیست و چنین صفتی ندارد؟ در ادبیات بسکتبال ما بزرگ فقط مختص بازیکن است؟ من پای قرارداد با هر تیمی اول از هر چیزی فکر می‌کنم که در شان من و مجموعه‌ای که با آن کار می‌کنم باشد. ممکن است با تیمی کوچک‌تر از مهرام، جواب دیگری در قبال پیشنهاد کار داشته باشم. نمی‌خواهم به این حوزه زیاد وارد شوم، چون مطمئنم حرفی زدم که در آن شاخص‌های مدنظرم را در آن رعایت کردم. من حداقل پیشنهاد مالی را با مهرام داشتم.

من اگر وارد ریز این مساله شوم باید خیلی چیزها را عنوان کنم. روی اعتقاداتی که دارم در این حوزه ورود نمی‌کنم و اما اگر رسانه‌ها می‌خواهند بیشتر از این ماجرا بدانند، پیشنهاد می‌کنم دو طرف داستان را پشت یک میز بنشانند و آنچه واقعیت مساله است از زبان دو گروه بشنوند. دست روی قرآن بگذارند و هر چه اتفاق افتاده را بگویند.

من نمی‌دانم این حرف‌ها را چه کسانی زدند و هدفشان چیست؟ اگر به حرف‌های خودشان واقعا اعتقاد دارند بیایند و رسانه‌ای کنند تا من طرف مقابلم را بشناسم. نشستن از دور و ابهام و شائبه درست کردن برای کار یک مربی، درست نیست.

صمد این را خطاب به من نگفت.صمد از خیلی چیزها خبر ندارد و هیچ موقع درباره من چنین قضاوتی نمی‌کند. ما بهترین یارگیری که می‌توانستیم با توجه به بودجه و زمان انجام بدهیم، انجام دادیم. ما یک کاری کردیم که اول شویم. مگر ما سال قبلش این کار را نکرده بودیم؟ مگر ما خیلی یار گرفتیم؟ آیا غیر از این است که تعدادی از جوانان را وارد چرخه لیگ برتر کردیم؟ این جوانان از کجا آمدند؟ از دل مهرام ساخته شدند و در تیم بزرگسالان در لیگ برتر مطرح شدند. مگر در فینال غرب آسیا امیر صدیقی و سجاد مشایخی هر کدام 24 یا 25 دقیقه بازی نکردند؟

این سوال را از افرادی که کارشناسی لیگ را بر عهده دارند بپرسید.

نه. ما 30 بازی را نباختیم. من اگر روند بردهای مهرام را برایتان بگویم ممکن است به خواننده این گونه القا شود که هاشمی فقط خودش را می‌بیند، اما از آنها که در کنار تیم بودند بپرسید مهرام چگونه می‌برد. آنها می‌توانند شهادت بدهند. ما از چه زمانی صمد نیکخواه بهرامی را نداشتیم؟ و از چه زمان بازیکن خارجی نداشتیم؟ چند هفته با بازیکنان آسیب‌دیده بازی کردیم؟ اگر دوستان خیلی کنجکاو هستند به آمار و ارقام بازی‌های فصل پیش مهرام مراجعه کنند.

یک روز صمد را بیاورید و با او صحبت کنید. همین طور مهدی کامرانی و حامد آفاق را. خیلی بهتر است چون من چه چیزی را باید ثابت کنم. آفاق یک بازی‌هایی در تیم ما نبود. اصلا کار کردن با بازیکنان بزرگ یک مقوله دیگری است. این که بازیکن بزرگ تو را به عنوان مربی بپذیرد و تمکین کند کار ساده‌ای نیست. مربی‌ای که بتواند از بازیکن بزرگ بازی قابل قبولی بگیرد مربی بزرگی است. شما باید دل آنها را بشکافید و ببینید آنها چه می‌گویند. ورزش گروهی این نیست. صمد بازیکن بزرگ ایران است، حالا من او را نگیرم خب یک تیم دیگری او را استخدام می‌کند. مثل این می‌ماند که بگوییم چرا گواردیولا مسی را دارد. آیا ضعف گواردیولاست؟ ما چرا مدام می‌خواهیم همدیگر را کوچک کنیم و چرا به فکر بزرگ کردن همدیگر نباشیم؟ باید ببینیم صمد اصلا دوست دارد با چه مربی‌ای بازی کند. کسانی که وارد این جریان می‌شوند اهداف دیگری دارند و آدم‌های کوچکی هستند.

من به این باور رسیدم. بسکتبال ما توسط مربیان ایرانی به این مرحله از رشد و بالندگی رسیده است و این مساله ثابت شده است. این آدم‌ها توانایی‌های زیادی دارند تا در خارج از ایران هم مربیگری کنند، منتهی این ضعف ارتباطات ورزش ماست که بسکتبال ایران نمی‌تواند ارتباط بین‌المللی ایجاد کند. نادیده گرفتن مربیان به نظر من خیانت به یک شهروند و یک هموطن ایرانی است. در این بسکتبال هر مربی خارجی می‌آید می‌برد. یعنی چه؟ یعنی این بستر آماده است، اما فقط مربی خارجی باید ببرد؟ آیا مربی ایرانی بیاید ببازد؟ این یک اتفاق بدی است که افتاده و ما هم تمکین می‌کنیم و وظیفه‌ای که داریم انجام می‌دهیم، هر چند موفقیت‌ها در آخر به نام افراد دیگری نوشته می‌شود.

اگر قرار بود عزت نفس مربیان از بین برود در این هفت، هشت سال چنین می‌شد، اما مربیان خودشان را به همه نامهربانی‌ها عادت دادند. به قدری جاه‌طلب هستند که با این جریان مبارزه کنند و وجود داشته باشند و خودشان را ثابت کنند. شاید یک جریانی می‌خواست این مربیان نباشند، اما تا کجا می‌شود خلاف جریان آب شنا کرد. من همیشه گفتم به مربیان خارجی احترام می‌گذارم چون آنها هم زحمت می‌کشند، اما این افراد اگر در هند و سریلانکا هم می‌رفتند قهرمان آسیا می‌شدند؟ چرا با آنها نه اما با ایران آری. آیا غیر از این است که در ایران زیرساخت‌ها آماده در اختیار مربیان خارجی قرار می‌گیرد؟ این اتفاق برای من نمی‌افتد که روزی فرد اول ورزش ایران باشم، اما اگر می‌شدم در هیچ رشته ورزشی سرمربی خارجی نمی‌آوردم. ممکن است خیلی‌ها این دیدگاه مرا علمی تلقی نکنند، اما من دلایلی دارم. الان مثل زمان بازی من نیست. الان علم پیشرفت کرده و دسترسی به منابع آسان و سریع شده. شاید مربیان 10 درصد در این زمینه‌ها با هم تفاوت داشته باشند و فاصله بین آنها زیاد نیست. آیا ما همه چیز را باید قربانی همان ده درصد بکنیم یا این که تلاش کنیم آن 10 درصد را هم به دست بیاوریم و همه چیز را خودمان داشته باشیم. آیا برای مربیان برتر این مملکت نمی‌توان مدرس آورد یا آنها را به دوره‌های تخصصی اعزام کرد و با تحت پوشش قراردادن آنها، مربیانی با کلاس بسکتبال روز دنیا بسازیم؟

بسکتبال مرا نناد متحول کرد. او خیلی چیزها به من یاد داد، شاید من هم هوش و علاقه‌اش را داشتم که بتوانم یاد بگیرم، اما نناد شش ماه هر چه داشت خرج کرد و بعد از آن دیگر من نتوانستم کار جدیدی از او یاد بگیرم. روی این اصل است که مربیان خارجی عمر مفید کارکردشان در ایران شش ماه است. بعد از این مدت آنها تخلیه اطلاعاتی می‌شوند. بسکتبال ما همه موارد تکنیکی و تاکتیکی بهترین تیم‌های دنیا را دارد و ما فقط جثه کشورهای مطرح را نداریم و بازیکنان ما یا کوتاه‌ترند یا باریک‌تر از آنها، اما در بقیه قسمت‌ها ضعفی دیده نمی‌شود. نناد در کار تمرین دادن به من و همکارانم خیلی چیزها یاد داد، اما در کوچینگ خیلی ضعیف بود. تصمیم‌گیری نامناسب و ارتباط فردی بسیار بدی با بازیکنان داشت. او در کنار خط می‌ایستاد و مربیگری می‌کرد. معتقدم امثال این مربیان را باید به داخل کشور بیاوریم تا مربیان جوان را شش ماه تحت پوشش داشته باشند و از بین مربیان ایرانی برای آینده بسکتبال مربی ساخته شود.

نه، اصلا چنین اتفاقی نیفتاده. خودم می‌خواستم این کار را بکنم، اما مشحون گفت نکن.

این افتخار من است که مربی تیم ملی شوم و آرزوی من است. چطور می‌توانم چنین پیشنهادی را که آرزویش را دارم، رد کنم. اگر می‌گفتند مجانی بیا، می‌رفتم.

خیلی بی‌انصافی است. اصلا نه چنین پیشنهادی داده شد و نه انکاری از سوی من صورت گرفت. آنچه می‌دانم این است که مربیان جوانی که در دوره‌های قبل بازیکن بودند و محمود مشحون را دوست داشتند، رفته رفته از فدراسیون بسکتبال دور شده‌اند و دیگر آن تعامل وجود ندارد. ما زمانی که بازی می‌کردیم مشحون را خیلی دوست داشتیم. چرا باید الان چنین اتفاقی بیفتد؟ من حتی در ابتدای کار مربیگری‌ام، مشحون برایم بزرگ بود و همیشه احترامش را داشتم. چرا فاصله افتاد؟ چرا مدام از هم دور شدیم؟ آیا فقط ما مربیان مقصریم؟

نمی‌توانم در جلسات بنشینم و دروغ بگویم. من این مساله را برای بسکتبال و حتی به نفع مشحون گفتم. مگر یک آدمی که 25 سال بازی می‌کند و 20 سال هم مربیگری، حق کارشناسی یا اظهارنظر ندارد؟ حالا ممکن است برخلاف میل یک عده باشد. هنوز هم به آن حرفم اعتقاد دارم، اصلا هر رشته‌ای از بحث تضادها و انتقادها رشد می‌کند، نه این که هر کس بگوید به‌به. این اعتقاد من است و هر حرفی بزنم از روی خیرخواهی است.