تیغ جراحی با ترس تیزتر می‌شود

چون این احساس از سوی بیماری که با آن درگیر است، آنقدر غیر قابل اجتناب است که اگر برطرف نشود، اتاق عمل برایش دیگر حکم یک مکان مجهز و امن را ندارد، بلکه در حکم مکانی پر از تشویش و ترس خواهد بود.

این مقدمه‌چینی به این خاطر بود که بگوییم اگر شرایط تنش زا را به سه دسته تقسیم کنیم، اعمال جراحی در نوع شدید آن قرار می‌گیرد.

به طوری که استرس جراحی و ترس بیمار گاهی حتی آنقدر زیاد است که موجب بروز علائم جسمی مثل تپش قلب، حالت تهوع و درد سینه می‌شود و خیلی از پزشکان را ناچار می‌کند قبل از جراحی، داروهای ضد افسردگی برای بیمار تجویز کنند.

در این میان در نظر بگیرید بیماری مستعد ابتلا به اختلال اضطرابی یا حتی مبتلا به آن هم باشد. مسلما این بیماران بیشتر مستعد ترس و اضطراب جراحی هستند. این ترس گاهی تا آنجا پیش می‌رود که بسیاری از بیماران از انجام جراحی سرباز می‌زنند یا آن را به تاخیر می‌‌اندازند، حتی اگر برای سلامت آنها مضر باشد.

به گفته کارشناسان، یک گام مهم در کنار آمدن با اضطراب ناشی از جراحی این است که بخوبی درمورد بیماری، درمان‌های مربوط به آن و جراحی آن اطلاعات لازم را به دست آورید. درک کامل و جامع از عمل، علت و نحوه انجام آن می‌تواند تا حد زیادی از نگرانی‌های شما کم کند.

دکتر فرزانه گلفام، متخصص و جراح عمومی در این باره به جام‌جم می‌گوید: آمادگی قبل از عمل یعنی این که بهتر است بیمار همراه خانواده‌اش با پزشک گفت‌وگوی مفصلی داشته باشد و بیمار در مورد لزوم جراحی توجیه شود. احیانا اگر جایگزینی به غیر جراحی وجود دارد، به بیمار پیشنهاد شود و این که هرکدام از این جایگزین‌ها چه عواقبی ممکن است داشته باشند.

دکتر گلفام با تاکید بر این که البته به خواسته‌های بیمار هم باید توجه شود، می‌افزاید: بعد ازآن باید در مورد عوارض احتمالی جراحی و عوارض قابل پیش‌بینی توضیح داده شود. طی دوران بستری یا حتی بعد از روزهای ترخیص هم بیمار باید در مورد روش کلی عمل توجیه شود؛ البته به شکل عامیانه و کاملا قابل فهم.

این جراح عمومی خاطر نشان می‌کند: در مورد تغییراتی که در ظاهر بیمار ممکن است اتفاق بیفتد، جراح حتما باید توضیحات لازم را بدهد و حتما رضایت بیمار گرفته شود. علاوه بر این، نوع بیهوشی یا بی‌حسی که ممکن است اتفاق بیفتد و عوارض هرکدام از آنها، دوره نقاهت بعد از جراحی و معاینات بعد از ترخیص باید کاملا برای بیمار روشن شود. به عقیده دکتر گلفام، در مواردی که امکان جراحی مجدد وجود دارد، باید به بیمار آمادگی داده شود. چون بر اساس جراحی‌های اول ممکن است بیمار نیاز به جراحی دوباره داشته باشد.

«اگر توافق پزشک و بیمار در همه این موارد حاصل شد، در این صورت زمان عمل و آماده‌سازی‌های قبل از جراحی مشخص می‌شود.»

این متخصص و جراح عمومی با اشاره به این مطلب توضیح می‌دهد: متاسفانه در کشور ما بیمار نمی‌تواند قبل از جراحی اتاق عمل را ببیند تا ترسش کاهش یابد، ولی برایش شرایط فیزیکی اتاق عمل توضیح داده می‌شود. پزشک هم با صحبت با بیمار و استقبال از او در اتاق عمل قبل از بیهوشی باید اضطراب او را کاهش دهد. علاوه بر این در مورد شرایط اتاق عمل که بسیار امن است، باید با بیمار حرف زد. این که پزشک همان پزشک است فقط لباسش عوض می‌شود. رنگ اتاق عمل باید برای بیمار توضیح داده شود. همه این حرف‌ها هم باید با لحنی آرامش‌بخش باشد.

اما همه این موارد گفته شد تا دکتر گلفام به این نکته هم اشاره کند که متاسفانه روان‌شناسی برای هیچ‌کدام از این اقدامات در بیمارستان‌های ایران در نظر گرفته نشده است، مگر در موارد بیماری‌های بسیار خاص مثل سرطان. به گفته وی، برای این بیماران یک روان‌شناس قبل از عمل بر بالین آنها آماده می‌شود. همچنین این موضوع برای کسانی که بعد از عمل تغییر عمده‌ای در ظاهرشان ایجاد خواهد شد هم اتفاق می‌افتد.

به عقیده این جراح عمومی، در کشورهای پیشرفته البته آماده‌سازی بیمار از خیلی پیش‌تر از جراحی اتفاق می‌افتد، ولی با این حال در کشور ما در مورد سرطان‌هایی مثل روده بزرگ چون مریض بعد از جراحی کیسه‌ای را باید در سطح شکمش تحمل کند که داخل آن مدفوع جمع شود، در مورد محل این کیسه و این که اصلا باشد یا نباشد، بسیار مهم است که با بیمار مشورت شود.

هر چند هر کدام از جراحی‌ها آمادگی‌های خاص خود را برای بیمار می‌طلبد، مثلا سرطان تیروئید یا سرطان سینه هرکدام خط‌کشی‌های لازم قبل از جراحی را نیاز دارند و آمادگی‌های روانی بیمار برای تک‌تک این جراحی‌ها کاملا ویژه و اختصاصی است.