گفت و گو با کیوان ساکت به بهانه انتشار آلبوم «شهر بیصدا»
هنرمند بدون اخلاق به شکوفایی نمیرسد
در دوران معاصر، زمانی که صحبت از صدا و نوای تار میشود، اکثر افرادی که با موسیقی آشنایی دارند، ناخودآگاه اسم «کیوان ساکت» به ذهنشان میرسد.
کیوان ساکت یکی از استادان و نوازندگان برتر ایرانی در زمینه تار و سهتار است. او متولد شهر مقدس مشهد است و با تشویقهای پدر و مادرش به هنرهایی مانند موسیقی و نقاشی روی آورد.
او با خلاقیت و تکنیکهای متنوع و جذابی که در کارهایش ارائه میکند، همواره گوشهای مخاطبان را به دنبال نوای ساز خود میکشاند. جالب است بدانید یکی از ویژگیهای بخصوص کاری ساکت، اجرا و نواختن موسیقیهای کلاسیک غربی با تار است.
شهرت این نوازنده ایرانی بیش از هر چیز به سبب نوآوریهایی است که در شیوه نواختن تار و سه تار داشته است.
ساکت یکی از موزیسنهایی است که هم موسیقی غربی را خوب میشناسد و هم موسیقی ایرانی را. به واسطه همین آشنایی هم نوآوریهایی در عرصه موسیقی ایرانی دارد که مختص خودش است و تا حدی هم استادانه انجام میشود که هر کسی از عهده انجام آن برنمیآید.
او علاوه بر انتشار آلبومهای موسیقی تاکنون تالیفاتی هم در این عرصه داشته و کتابهایی را درباره تار و سه تار نوشته که در این عرصه به نوعی کتابهایی مرجع محسوب میشوند.
«در سایه سار بید»، «چرخ نیلوفری» و «با موج تا کرانه» نمونهای از این آثار کیوان ساکت اســـت. «میتراود مهتاب»، «جامهدران»، «یادگار خون سرو» و «شبی با خورشید» هم از آلبومهای موفق او محسوب میشود.
در یکی از روزهای فصل پاییز با کیوان ساکت در آموزشگاهی که به اسم استاد وزیری مزین شده، قرار مصاحبه داشتم.
دیوارهای آموزشگاه با رنگ و طرحهای خاصی تزئین شده بودند. این استاد بتازگی آلبوم موسیقی «شهر بیصدا» را هم منتشر کرده است. با او درباره وضع موسیقی سنتی به گفتوگو نشستیم.
شما از چه زمانی به ساز تار و سهتار علاقهمند شدید؟
از دوران کودکی به موسیقی و هنر علاقه داشتم. دایی من منوچهر زمانیان تار مینواخت و به من پیشنهاد داد تا آموختن موسیقی را نزد ایشان آغاز کنم. بعد از چند جلسه حضور در کلاسهای ایشان به ساز و موسیقی علاقهمند شدم.
شما در کشورها و شهرهای مختلفی اجرا داشتهاید. با توجه به این تجربه موسیقی اصیل ایرانی چقدر قابلیت مطرحشدن در سطح جهانی را دارد؟
من معتقدم موسیقی ایرانی قابلیت جهانیشدن دارد اما به یک شرط؛ سدی که در راه رشد موسیقی ایرانی وجود دارد از طرف متولیان موسیقی برداشته شود. این سدها تنها هنرمندان تاثیرگذار و نامآور ایرانی را آزار میدهد و باعث دلسردی آنها میشود.
اگر حمایت واقعی ارگانهای متولی از موسیقی ایرانی انجام شود، مشخصا میتوان امیدوار بود که موسیقی ایرانی جایگاه خود را یافته و میتواند آرامبخش مردم جهان و بخصوص ایرانیان باشد.
این سدها چیست و مسئولان چگونه میتوانند آنها را از مسیر موسیقی کشورمان بردارند؟
افرادی که در مسئولیت دارند به وظایف خود بدرستی عمل نمیکنند و تنها به پست و منصب خود تکیه زدهاند، انجمن و دفتر موسیقی هم باید از این فعالتر باشند. وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی باید هنرمندان را بیشتر مورد حمایت قرار دهد. ممیزی آثار هنرمندان با این شیوه که مبنایش بیشتر سلیقهای است، کار درستی نیست و من به عنوان یک هنرمند دلیل اعمال آن را متوجه نمیشوم. به نظرم باید قانونمند شود.
ساکت: ممیزی باید شرایطی را فراهم کند که آثار بیکیفیت موسیقی و همچنین آثار غیرموجه و سطحی در بین مردم و جامعه انتشار پیدا نکند اما در حال حاضر ممیزی هیچگونه ارتباطی به این موضوع ندارد
ممیزی باید شرایطی را فراهم کند که آثار بیکیفیت موسیقی و همچنین آثار غیرموجه و سطحی در بین مردم و جامعه انتشار پیدا نکند، اما در حال حاضر ممیزی هیچگونه ارتباطی به این موضوع ندارد. چون شما در کنار خیابان انقلاب تهران، پشت چراغ قرمز یا حتی در کنار پمپ بنزین یا هر نقطه دیگر در تمام شهرهای ایران بسادگی میتوانید هر موسیقی را که تمایل دارید تهیه و خریداری کنید، فارغ از ممیزی یا هر چیز دیگر.
متاسفانه در شرایط کنونی، اینگونه ممیزی سلیقگی فقط هنرمندانی که کار سالم هنری انجام میدهند را آزار میدهد و کار آنها را به عقب میاندازد، وگرنه هیچ تاثیری در بهبود کیفیت هنری آثار ندارد.
پس به نظر شما ممیزی به عنوان ابزاری برای جلوگیری از ورود موسیقی ناسالم موفق نبوده است؟
ممیزی باید راه رشد موسیقی سالم را هموار کند و فرصتی برای استعدادهای جوانان باشد. اگر ممیزی به این دلیل وجود دارد که از ورود آثار بیکیفیت و مبتذل به جامعه جلوگیری کند، باید بگویم به هیچوجه کارساز نبوده و برعکس به سدی برای کندکردن فعالیت هنرمندان تبدیل شده است. چون کارهای کسانی که نیاز به ممیزی ندارد در این روند اسیر مراحل طولانی میشود و آنها هم که زیرزمینی کار میکنند آثارشان را بدون کوچکترین دغدغهای منتشر میکنند.
برخی شما را یکی از خلاقترین نوازندگان موسیقی ایران میدانند از طرفی شما در کارنامه هنری خود حوزه نقاشی را هم تجربه کردهاید. چه ارتباطی میان موسیقی، نقاشی و خلاقیت وجود دارد؟
اولا من کار خاصی انجام ندادهام. شاید خلاقیت و تنوعی که میگویید بهخاطر این باشد که من سالها نقاشی کرده و شاگرد استادان برجسته نقاشی ایرانی بودهام. شاید این مساله در دید و نگرش من نسبت به هنر تاثیر گذاشته و به همین دلیل موسیقی را همراه با تصویر میبینم.
میتوان گفت این موضوع باعث خلاقیت من شده است، اما من خودم را کوچکتر از آن میبینم که در محضر استادان بزرگ ایرانی صحبت از خلاقیت و نوآوری داشته باشم چون من تنها شاگردی کوچک در موسیقی اصیل ایرانزمین هستم.
زندهیاد استاد حسین تهرانی جملهای به این مضمون داشتند که در فراگیری موسیقی 99 درصد اخلاق اهمیت دارد و یک درصد تبحر. به نظر شما اخلاق چه تاثیری در فراگیری موسیقی دارد؟
اخلاق یکی از ویژگیهای مهم در فراگیری موسیقی و هر هنر دیگر است. اما به این معنا نیست که اگر یک شخص از لحاظ هنری دارای مهارتهای کمی باشد، اما اخلاق خوبی داشته باشد کافی است، خیر. بلکه به این معناست که اخلاق، خصیصهای مهم برای یک هنرمند است زیرا در مراحل رشد و شکوفایی یک موسیقیدان، خصلتهای انسانی و اخلاقی بسیار مورد توجه قرار میگیرد و میتواند سهمی تاثیرگذار در شنیدن آثار وی داشته باشد.
ندا فراهانی / جامجم
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
پشت پرده اتاقهای دود و طلسـم
