جلوگیری از «فریب مصرف‌کنندگان»

هیات وزیران با ابلاغ یکی از آئین‌‌نامه‌های قانون حمایت از مصرف‌کنندگان، موارد 17 گانه تبلیغ خلاف واقع و اطلاعات نادرست در فروش کالا به مردم را اعلام و شفاف‌سازی کرد.

به گزارش خبرنگار ما با این که قانون حمایت از مصرف‌کنندگان حدود دو سال پیش تصویب شده، اما هنوز فرآیند تدوین و ابلاغ برخی آئین‌نامه‌های آن انجام نشده است.

این قانون در 22 ماده، 15 تبصره و پنج فصل در بیست و سوم آبان‌ 88 به تائید شورای نگهبان رسید. در این قانون مسائلی چون وظایف عرضه‌‌کنندگان کالا و خدمات در قبال حقوق مصرف‌کنندگان، تشکیل انجمن‌های حمایت از حقوق مصرف‌کنندگان، نحوه رسیدگی به تخلفات و حمایت اجرایی از مصرف‌کنندگان و سرانجام جریمه و مجازات عرضه‌کنندگان کالا و خدمات معیوب شفاف‌سازی شده بود.

با این حال به خاطر تنوع و گستردگی مسائل مطرح شده در این قانون نیاز به تدوین آئین‌نامه‌های متعدد اجرایی برای روشن شدن دقیق مصادیق تخلف و نحوه برخورد اجرایی با آن وجود داشت.

در همین حال هیات وزیران هفته گذشته یکی از این آئین‌نامه‌ها را که مربوط به شفاف‌سازی موارد 17 گانه تبلیغ خلاف واقع و ارائه اطلاعات نادرست درباره کمیت و کیفیت کالاها و خدمات ارائه شده به مردم است برای اجرا ابلاغ کرد.

این آئین‌نامه‌ در واقع ماده هفت، قانون حمایت از مصرف‌کنندگان را اجرایی می‌کند. در این ماده آمده است: تبلیغات خلاف واقع و ارائه اطلاعات نادرست که موجب فریب یا اشتباه مصرف‌کننده از جمله از طریق وسایل ارتباط جمعی، رسانه‌های گروهی و برگه‌های تبلیغاتی شود، ممنوع است.حال این آئین‌نامه مصادیق این فریب‌های تبلیغاتی و نحوه برخورد با آن را مشخص کرده است.

در آئین‌نامه یادشده استفاده از مطالب گمراه کننده و ادعاهای غیرقابل اثبات و کاذب، ارتکاب فعل یا ترک فعل که سبب مشتبه شدن یا فریب مخاطب از نظر کمیت یا کیفیت شود،‌ تبلیغ بیشتر از واقعیت کالا یا خدمات مورد نظر، استفاده از صفات مطلق و اغراق‌آمیز نظیر کاملا بهداشتی و 100 درصد تضمینی،‌ عدم ارائه اطلاعات دقیق، صحیح و روشن کالاها و خدمات،‌ بی‌ارزش یا فاقد اعتبار جلوه دادن خدمات و کالاهای دیگران و استناد به تائیدیه‌هایی که تاریخ اعتبار آنها منقضی یا به هر دلیل معتبر نیست،‌ از جمله مصادیق فریب مصرف‌کنندگان ذکر شده است.

همچنین تقلید از ساختار، متن، شعار، تصاویر، آهنگ و شباهت‌های تبلیغاتی تجاری دیگر محصولات که مصرف‌کننده را فریب دهد و منجر به گمراهی وی شود،‌ استفاده از اسامی، عناوین و نشان افراد و موسساتی که دارای شهرت هستند به نحوی که مصرف‌کننده را فریب دهد،‌ استناد به تقدیرنامه، جایزه و گواهی صادر شده از مراکز رسمی مورد تائید مراجع ذی‌صلاح، فراتر از متن‌ آنها، هرگونه اعلان یا ارائه اطلاعات نادرست در برگه‌های تعهد یا تضمین کالا و خدمات و‌ تبلیغ کالاها یا خدمات فاقد مجوزی که براساس قوانین و مقررات، تولید و عرضه آنها منوط به اخذ مجوز از مراجع قانونی ذی‌ربط می‌باشد،‌ از دیگر مصادیق یادشده است.

این آئین‌نامه می‌افزاید: استناد به منابع و مراجع خارجی در تبلیغ محصولات داخلی بدون تائید مراجع ذی‌صلاح، استفاده از صفات تفضیلی و عالی به صورت صریح یا به‌کارگیری هر شیوه دیگری در نگارش یا قرائت متن به منظور القای مفهوم برتر یا برترین بودن کالا و خدمات بدون تائید مراجع ذی‌صلاح،‌ عدم تصریح هویت شخص یا بنگاهی که تبلیغ به نفع اوست، به استثنای آن بخش از تبلیغ که منتهی به تبلیغ اصلی می‌شود و صرفا برای جلب توجه مخاطب انتشار می‌یابد. (تبلیغ انتظاری) و استفاده ابزاری از زنان، مردان و کودکان که نقش اصلی را در معرفی کالا و خدمات ایفا می‌نماید،‌ از دیگر مصادیق فریب مصرف‌کنندگان و تبلیغ غیرواقعی خواهد بود.

این آئین‌نامه مسوولیت تبلیغ خلاف واقع را بر‌عهده سفارش‌دهنده و سازنده آگهی قرار داده است.

بر این اساس سازنده آگهی موظف است هنگام پذیرش درخواست سفارش‌دهنده، درخصوص اشخاص حقیقی، هویت فرد را احراز و درخصوص اشخاص حقوقی مجوز فعالیت قانونی به انضمام درخواست کتبی ممهور به مهر شخص حقوقی را اخذ کند.

سازنده آگهی همچنین موظف است نام، نشانی، شماره پروانه فعالیت و شماره تلفن خود و نام و نشانی سفارش‌دهنده و مشخصات کالا و خدمات ارائه شده را به طور واضح در برگه‌های تبلیغاتی چاپی درج نماید.

تخلف رسانه‌های موضوع آئین‌نامه و سازنده آ‌گهی حسب مورد توسط سازمان‌های صنعت، معدن و تجارت استان، مجامع امور صنفی،‌ اتحادیه‌ها، ‌انجمن و مراجع نظارتی ذی‌ربط به ادارات کل فرهنگ و ارشاد اسلامی منعکس می‌گردد تا طبق ضوابط مربوط، به تخلف آنها رسیدگی شود.

در صورت صدور رای قطعی (موضوع تبلیغ خلاف واقع و ارائه اطلاعات نادرست)، سازمان تعزیرات حکومتی یک نسخه از رای صادر شده را به وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی ارسال می‌‌کند تا طبق ضوابط نسبت به جلوگیری از انتشار آگهی اقدام لازم را به عمل آورد.

پس از طرح شکایت ناشی از تبلیغ خلاف واقع و ارائه اطلاعات نادرست در انجمن و اتحادیه‌های صنفی، در صورتی که اقدام سفارش‌دهنده به تشخیص مراجع یادشده منجر به بروز خسارت نسبت به سایر مصرف‌کنندگان نیز شود، هریک از مراجع مذکور موظف به انعکاس گزارش تخلف به سازمان صنعت، معدن و تجارت استان می‌باشد.