نمای متحرک

به‌عنوان نمونه، اگر مضمون زیباشناختی مورد نظر ما این باشد که به مرور از تأکید روی یک سوژه‌بخصوص کم شود و همزمان با دور شدن از نمای بسته‌ او عناصر دیگری که در روند داستانگویی نقش ایفا می‌کنند وارد کادر شوند و مثلا دوربین به نمای متوسط رسیده، بازتر شود و سرانجام در نمای اکستریم لانگ شات (نمای خیلی دور) سوژه را نشان بدهد، بهترین تدبیر برای اجرای این ایده، حرکت دوربین به عقب است نه مثلا تعدد چند نمای مختلف به ترتیب از خیلی نزدیک به نزدیک، پس از آن به نمای متوسط نزدیک، سپس متوسط و بعد از آن نمای باز و سپس نمای دور و درنهایت نمای خیلی دور.

این تعدد نماهایی که همه یک سوژه‌ واحد را در قاب دارند به پختگی فیلم لطمه وارد می‌کند و آن را ابتدایی و ناشیانه جلوه می‌دهد و بعلاوه از جذابیت اثر نیز کاسته و باعث آزار مخاطب می‌شود. نمونه‌ دیگر وقتی است که می‌خواهیم شخصیت مورد نظرمان را با حرکت دوربین از پاهای او به بالا تا رسیدن به صورت معرفی کنیم که در این مورد هم تعدد چند نمای ثابت که یکی کفش‌ها را در قاب گرفته، دیگری زانوها را، بعدی شکم و سینه را و بعدی سر و گردن را، اجرای درستی از ایده‌ معرفی تدریجی سوژه از پایین به بالا نخواهد بود.

به‌طور کلی اجرای نمای متحرک، مشکل‌تر و وقتگیرتر از اجرای نمای ثابت بوده و نیازمند آگاهی و شناخت بیشتری از اصول زیبایی‌شناسی تصویر است، اما با وجود این از آنجا که در بسیاری موارد نمای متحرک اثر دراماتیک عمیق‌تری در مقایسه با نمای ثابت دارد، استفاده از آن در فرآیند فیلمسازی کمک به‌سزایی به تصویرسازی بهتر فیلمنامه و مضمون مورد نظر فیلمساز می‌نماید. از این گذشته، اگر فیلم را به یک شخص متکلم که در حال سخن گفتن با ماست تشبیه کنیم، حرکت دوربین این مزیت را دارد که ایده‌های مختلف را به هم پیوند می‌دهد و از این طریق انسجام محتوایی بیشتری به سخن متکلم می‌بخشد و مانع بریده بریده شدن کلام او می‌شود.

در یک تقسیم‌بندی کلی، همه نماهای متحرک را به سه نوع چرخشی، تعقیبی و حرکت جرثقیل طبقه‌بندی کرده‌اند که به ترتیب عبارت است از: حرکت سر دوربین به بالا و پایین و طرفین (نمای چرخشی)، حرکت خود دوربین در محورهای افقی (نمای تعقیبی) و حرکت دوربین در محور عمودی (نمای جرثقیل).

‌آزاد جعفری