پخت نان تنوری هم ثبت ملی می‌شود

به گزارش مهر، در سال‌های نه‌چندان دور و زمانی که هنوز نانوایی‌های امروزی رونق چندانی نداشت، وظیفه تامین نان خانواده بر عهده مادران و دخترانی بود که مهارت پختن نان را در تنورهای سنتی و هیزمی آموخته بودند.

آنان این هنر بومی را نه به عنوان هنر، که به صورت نیازی ضروری برای گذران روزگار آموخته و به فوت و فن کار خود نیز کاملا آشنا بودند.

اگر فقط پخت نان معمولی سنتی را در نظر بگیریم؛ توانایی درست کردن خمیر، تشخیص زمان درست ور آمدن آن، تشخیص ترش نشدن خمیر، تنظیم دمای مناسب تنورهایی که با هیزم گرم می‌شد و... از مجموعه کارهایی بود که مادران خراسان شمالی براحتی از عهده آن برمی‌آمدند و نان را درست موقعی که تنور داغ بود می‌چسباندند.

با گذشت زمان بساط تنورهای سنتی کاهگلی برچیده شد، دیوار آنها فروریخت و چندی بعد هم گودال تنور در زیرسازی منازل جدید از بتن و مصالح ساختمانی پر شد، اما آنچه باقی ماند خاطرات سیب‌زمینی پخته و مجالس گرم لب تنوری بود؛ خاطراتی که هنوز در اذهان بسیاری از مردم خراسان شمالی، یادآور روزهای زیبای تعارف واقعی نان گرم است. با وجود همه این تغییرات، هنر نان پختن در میان دختران خراسان شمالی همچنان نهادینه و پابرجا به حیات خود ادامه داد.

این هنر این بار نه در تنورهای کاهگلی و پر از دود و خاکستر، بلکه در تنورهای جدید و سایر دستگاه‌های برقی و گازی متبلور شد؛ دستگاه‌هایی که در آن به مدد علم روز دیگر نه دودی به چشم کسی می‌رفت و نه لازم بود کسی برای فهمیدن داغی تنور دست خود را بسوزاند.

اکنون نانوایان این تنورها مادران سال‌های مه‌آلود گذشته نیستند؛ دخترانی هستند که این کار را به عنوان هنری بومی و منبعی برای کسب درآمد انجام می‌دهند. هر چه که بود هنر نان پختن در خراسان شمالی بالید و رشد کرد؛ انواع نان‌های جدید با اضافه کردن چاشنی و ادویه‌جات مناسب به وجود آمد و ذائقه ایرانیان نیز که نان و نمک هنر گذشتگان خود را خورده بودند با همه آنها سازگار شد و موردپسند قرارگرفت.

در همین ارتباط معاون میراث اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی از تکمیل و تایید پرونده مهارت پخت نان در خراسان شمالی در شورای ثبت استان و ارسال به سازمان مرکزی جهت ثبت در فهرست آثار ملی (میراث معنوی) کشور خبر داد.

علی‌اکبر وحدتی افزود: تهیه نان یکی از نیازهای حیاتی بشر بوده و در فرهنگ بومی مردم خراسان شمالی نیز پخت نان تا پیش از دستیابی به تکنولوژی جدید از تنوع بسیاری برخوردار بوده است.

وی اضافه کرد: زنان خراسانی با الهام از استعداد، ذوق و هنر خانگی خود انواع نان‌های محلی و خوش‌طعم همچون فطیر شیرین، نان قتلمه، فطیر چریشی، نان چلپک، قطاب، کماج، فطیر جزلاغ، نان سَچی و نان بیشمه را برای مصرف خانواده یا به مناسبت‌های مختلف ازجمله نوروز، عروسی و عزا می‌پختند. وحدتی تصریح کرد: در این پرونده چند نمونه از شیوه‌های پخت نان به همراه ظروف مربوط به نگهداری غلات و پخت نان مورد بررسی قرار گرفته است.

معاون میراث اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری خراسان شمالی اظهار کرد: براساس آیین‌نامه‌ها و کنوانسیون‌های حفاظت از میراث معنوی، مهارت پخت نان در شاخه «دانش‌ها و عادت‌ها و رسم‌های مربوط به طبیعت و کیهان» آثار ملی طبقه‌بندی می‌شود.