شاید اکثر مردم با شنیدن نام هوش مصنوعی صحنه های فیلم آینده نگر استیون اسپیلبرگ را در ذهن تداعی کنند، فیلمی که براساس طرحی از استنلی کوبریک به بیان روابط عاطفی یک ربات هوشمند با انسان می پرداخت ، اما نکته مهم در این داستان کاربرد مفهوم هوش مصنوعی به معنی واقعی آن در ابزارهای ارائه شده در آن زمان و فضاست.
اگر چه در محاورات روزمره نیازی به تعریف دقیق مفهوم هوش نیست ، اما زمانی که بخواهیم این توانایی را به موجودات ساخته دست خودمان انتقال دهیم ، ناچار خواهیم بود تعریف دقیق و مشخص از آن ارائه دهیم و اینک هوش مصنوعی به عنوان دانش میان رشته ای جایگاهی ویژه در علوم رایانه ای باز کرده است.
هوش مصنوعی طبق تعریف شاخه ای از دانش به حساب می آید که به ماشینها و ابزارهای ساخت دست بشر توانایی پیدا کردن راه حل های مناسب برای حل مسائل پیچیده مطرح شده برای آنها را می دهد و البته این ویژگی باید براساس روشهای مورد استفاده ذهن انسان باشند و براساس الگوهای رفتاری هوش انسان بنیانگذار شده باشد.
به این دلیل هوش مصنوعی از هوش انسان الهام می گیرد و آن را تبدیل به الگوریتم ها و روشهای قابل درک و عمل توسط ابزارهای الکترونیک بنظر رایانه ها می کند. ویژگی خاص که الگوریتم های هوش مصنوعی از آن سود می برند انعطاف پذیری در قبال مسائلی است که مقابل آنها به وجود می آیند و به عبارت دیگر باید از این خصوصیت اصلی بهره مند باشند که بتوانند هنگام تغییر شرایط مساله ، شرایط خود را نیز اصلاح کنند.
بدین ترتیب اگر چه هوش مصنوعی شاخه ای از علوم رایانه ای به حساب می آید، ارتباطی ناگسستنی با علومی نظیر ریاضیات ، روان شناسی ، علوم معرفتی ، زیست شناسی و فلسفه دارد.
محققان هوش مصنوعی از سویی نیازمند دانشمندان این رشته ها هستند تا رفتارهای هوشمندانه انسان را تحلیل کنند و از سوی دیگر آنها را با کمک روشهای پیچیده رباتی تبدیل به اصول قابل فهم ماشین کنند. پیچیدگی هایی که در طراحی روشها و برنامه های هوشمند وجود دارد، باعث شده است تا تمرکز اصلی دانشمندان در حال حاضر به بررسی های موضعی این شاخه معطوف شود.
در واقع محدودیت هایی که انسان از درک خود از هوش دارد، باعث شده است نتواند تا قابلیت های خود را به طور کامل درک و به ماشینهای خود منتقل کند.
از سوی دیگر سرعت پردازشگرهایی که بتوانند الگوریتم های پیچیده و غیرمعمول مورد استفاده در هوش مصنوعی و در زمان مناسب که برای واکنش ها لازم و ضروری است هنوز بسیار پایین است شاید با افزایش سرعت این پردازشگرها و همین طور افزایش آگاهی ما از نحوه عملکرد خود بتوانیم در دهه آینده به مرزهای متصور این رشته برسیم.
ما شاخه های فراوانی از فناوری از فناوری هوش مصنوعی بهره می برند؛ از بازی های رایانه ای گرفته تا کارخانه های صنایع سنگین و از آن مهمتر کارخانه هایی که با مواد رادیواکتیو با سموم مختلف آلوده شده اند.
در چنین محیطها فعالیت انسان بشدت خطرناک است و استفاده از رباتهای برنامه ریزی شده به دلیل انعطاف ناپذیری در برابر شرایط گوناگون به درد کار در چنین محیط هایی نمی خورند؛ اما ابزارهای هوشمند می توانند در این محیطها به فعالیت بپردازند و عملیات انسان را برعهده بگیرند.