در تپش این هفته، ماجرای فریب و تعرض در پوشش عرفانهای دروغین و رمالی را بررسی کردیم
با علی صالحآبادی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار
حمایت از سرمایه ایرانی با تقویت بورس
اشاره: پس از نامگذاری سال 91 به نام سال تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی، تحلیلها و برنامهریزیهای متعدد و متنوعی از سوی مسوولان برای تحقق اهداف و موضوعات این نامگذاری بیان شد. با این حال نگاهی اجمالی به اهم برنامههای اعلامشده نشان میدهد محور تاکیدات بیشتر بر حمایت از تولید و ایجاد اشتغال متمرکز بوده و کمتر برنامه یا تحلیلی را میتوان سراغ گرفت که به موضوع حمایت از سرمایه ایرانی پرداخته باشد.
در واقع در روزهای نهچندان متعددی که از سال 91 میگذرد هنوز هیچ برنامه تئوری یا عملی و اجرایی برای حمایت از سرمایه ایرانی ـ چه سرمایههای داخل کشور و چه سرمایههای ایرانیان خارج کشور ـ که بارها علاقهمندی خود برای ورود سرمایههایشان به داخل کشور در صورت فراهم بودن بسترهای لازم را اعلام کردهاند، وجود ندارد. از اینرو میتوان موضوع حمایت از سرمایه ایرانی را حلقه مفقوده اهداف سال 91 نامید و آن را مورد پرسش قرار داد. شاید برای پاسخگویی به این موضوع کسی صالحتر از علی صالحآبادی، رئیس سازمان بورس و اوراق بهادار نباشد که ریاست بازار سرمایه کشور را بر عهده داشته و مستقیما در جهت تحقق این بخش از اهداف اقتصادی سال 91 مسوول است. صالحآبادی در پاسخ به این موضوع تقویت بورس را بهترین راه جذب و حمایت از سرمایه ایرانی دانسته و بر رشد کمی و کیفی آن به عنوان راهی چند جانبه اشاره میکند. وی تصریح میکند که راه حمایت از تولید ملی و ایجاد اشتغال از حمایت از سرمایه ایرانی میگذرد و لذا غفلت از آن میتواند باعث به چالش کشیدن کل اهداف این سال شود. این گفتوگو از نظرتان میگذرد.
اگر به موضوع نامگذاری امسال توسط رهبر معظم انقلاب و واکنشهای آن نگاه کنیم خواهیم دید پرداختن به موضوع حمایت از سرمایه ایرانی و برنامهریزی برای آن به نسبت سایر مسایل همچون تولید و اشتغال مغفول مانده است. لذا به عقیده شما که رئیس بزرگترین سازمان مدیریتکننده سرمایه ایرانی هستید چگونه باید از سرمایه ایرانی حمایت کرد؟
هم اکنون در بازار سرمایه قریب به 40 صنعت فعال داریم به طوری که امروز تقریبا عمده تولیدات پایهای کشورمان در بورس حضور دارند. صنعت سیمان، فلزات، دارو، غذا، ارتباطات، پالایشگاه، پتروشیمی و... ازجمله صنایع پایهای هستند که در بورس حضور و عضویت دارند. نگاهی به وضعیت سایر بورسهای منطقه با بورس تهران به روشنی نشان میدهدکه شما هیچ بورسی را در خاورمیانه سراغ ندارید که این تعداد صنعت در بورسشان عضو باشند و بورسشان چنین گستردگی و تنوعی را در اقتصاد ملیشان داشته باشد، اما در ایران اینگونه نیست. بورس ما یک بورس متنوع است و صنایع مختلف که عمده تولید کشور ما در بخش خصوصی را انجام میدهند در بورس حضور دارند. بنابراین اگر میخواهیم از تولید ملی حمایت کنیم عمده تولید ملی به صورت سهام شرکتها در بورس حضور دارند. پس برای حمایت از تولید ملی باید از تولید این شرکتها حمایت شود. بهترین راه حمایت کردن از تولیدات نیز کمک به ارتقای کیفیت تولید شرکتها و رشد حجم تولیدات آنهاست تا در نهایت این فرآیند باعث جذب سرمایه به بورس و کل اقتصاد شود. لذا میبینید که راه حمایت از تولید ملی و اشتغال از حمایت از سرمایه ایرانی میگذرد که بورس کانون آن است. در واقع بورس راه و طریق جذب سرمایه و تجهیز سرمایه است. پس حمایت از بورس و سودده کردن شرکتها در بستر آن بهترین راه حمایت از سرمایه ایرانی است.
راه اجرایی حمایت از سرمایه ایرانی در چارچوب بورس چیست؟
روشن است که کشور ما مشکل کمبود سرمایه ندارد. یعنی ما جامعه فقیری نیستیم که آدم سرمایهدار درآن کم باشد. اتفاقا نگاهی به ارقام رشد نقدینگی و چرخش آن نشان میدهد که ما از نظر تامین سرمایه اصلا مشکل نداریم. مشکل ما در تجهیز منابع و سرمایههاست. چون سرمایه تا تجهیز نشود، سرمایه نیست. حتما میبینید که سرمایههای خرد در جامعه ما زیاد است منتها این سرمایهها پراکنده و سرگردان است و باید تجهیز شود تا بتواند به نیازمندان واقعی آن در بخش تولید کمک کند. نقش بورس دقیقا در همین بسترسازی در تجهیز سرمایهها و هدایت آن به سوی تولید و صنعت خلاصه میشود. یعنی هنر بورس در این است که با نوینسازی و کارآمدسازی ابزارهای مالی موجود و تدارک ابزارهای مالی جدید به شرکتها که طیف وسیع و متنوعی از اقتصاد ایران را در بورس گردآوردهاند، فرصت بدهد سرمایههای مورد نیاز خود را از سرمایههای خرد مردم تجهیز کنند. قطعا این فرآیند یک نفع دوجانبه هم برای سرمایهگذار دارد که از سوددهی سرمایهاش حداقل اطمینان را بدست میآورد و هم به نفع سرمایهخواه است که چرخ کارش راحت و روان میچرخد. لذا بورس با ایجاد یک بازی برد برد برای سرمایهگذار ـ سرمایهخواه هم به تولید و اشتغال ملی کمک کرده و هم از سرمایه ایرانی حمایت میکند. لذا میبینید که از طریق بورس چه کارهای مهمی در حمایت از سرمایه ایرانی میتوان انجام داد.
اقداماتی که در این باره باید انجام شود چیست؟
چون بازار سرمایه در تجهیز سرمایههای خرد نقش مهمی دارد، برنامههای بورس در حمایت از سرمایه ایرانی باید برپایه تجهیز سرمایههای خرد طراحی شود. یعنی ناچاریم ابزارهای نوین مالی برای جذب این سرمایهها به بورس را طراحی کنیم. به این معنا که مثلا ما به شرکتها اجازه ورود به بازار برای فروش سهام جدید و اوراق مشارکت یا هر اوراق بهادار دیگری که بتوانند از آن برای جذب سرمایه استفاده کنند، میدهیم. آنها میتوانند با انتشار این اوراق سرمایههای خرد و سرگردان مردم را جذب کنند و با استفاده از آن کمیت و کیفیت تولیدات خود را افزایش دهند. روشن است تحقق رشد کمی و کیفی تولید به سوددهی بیشتر بنگاه و جذب سرمایه بیشتر به بورس منتهی خواهد شد. یعنی این موضوع یک چرخه به هم پیوسته است. بنابراین برای حمایت از تولید ملی راهی جز حمایت از سرمایه سراغ نداریم. البته این نکته را نیز باید گفت که حمایت از سرمایه ایرانی دارای ابعاد مختلفی است که عمده آن را میتوان در دو بُعد خلاصه کرد. یک بخش و بعد اینکه برای افزایش کیفیت و توان تولیدی بنگاههای داخلی به اندازه کافی تلاش کنیم و دیگر اینکه مردم کالای ایرانی بخرند. در نتیجه سرمایه ایرانی به سوی بورس سودده خواهدآمد و روشن است که بزرگترین حمایت از سرمایه ایرانی در این فرآیند شکل گرفته است؛ حمایت از سرمایهگذار با توزیع مناسب سود و ایجاد امنیت و برای تولید ملی تولید سرمایه لازم و جلوگیری از معادله معکوس نقدینگی سرگردان.
چون بازار سرمایه در تجهیز سرمایههای خرد نقش مهمی دارد، برنامههای بورس در حمایت از سرمایه ایرانی باید بر پایه تجهیز سرمایههای خرد طراحی شود. یعنی ناچاریم ابزارهای نوین مالی برای جذب این سرمایهها به بورس را طراحی کنیم
در بستر اقتصاد ایران گروههای مختلف سرمایهگذار وجود دارد. آیا بورس برای پوشش تمامی این گروهها و حمایت از آنها برنامههایی دارد؟
ما براساس فرهنگ بورسی سرمایهگذاران را به 2 دسته کلی تقسیم میکنیم؛ یک دسته سرمایهگذار بالفعل و دسته دیگر سرمایهگذار بالقوه هستند. سرمایهگذاران بالفعل کسانی هستند که قبلا در بورس سرمایهگذاری کرده، تجربه دارند و سهام شرکتهای حاضر را خریدهاند. لذا بخش مهمی از برنامههای بورس بر این پایه بنا شده که باید از سرمایههای کسانی که قبلا پولشان را به بورس آوردهاند، حفاظت کنیم. ما به عنوان سازمان بورس این وظیفه را داریم که اطلاعات لازم و شفاف را در اختیار این دسته از سرمایهگذاران قرار دهیم و آنان را از هرگونه آفت یا خدای ناکرده سوءاستفادهای که به هر حال ممکن است در هر بازاری وجود داشته باشد، محافظت کنیم. با انجام صحیح و دقیق این اقدامات ما در واقع از این بخش از سرمایههای مردم حمایت کردهایم. با این حال دسته دومی هم وجود دارد که ما به آنان سرمایهگذاران بالقوه میگوییم. این سرمایهگذاران کسانی هستند که این پتانسیل را دارند که برای انجام هرگونه سرمایهگذاری به بورس وارد شوند. یعنی قرار است در آینده به بورس بیایند، اما هنوز سرمایهشان را وارد این چرخه نکردهاند. یکی از مهمترین وظایف ما این است که راهها و استراتژیهایی را برای جذب این سرمایهها طراحی کنیم. این بخش از کار ما به عنوان بورس بسیار مهم است. چون ممکن است این افراد اصولا با بورس آشنایی نداشته یا از مکانیسمهای آن بیاطلاع باشند و این بیاطلاعی نیز خود به خود باعث کم اعتمادی به بورس شده باشد. لذا این ما هستیم که باید با آمادهسازی هر چه بهتر بستر بورس و بویژه فرهنگسازی به جلب این دسته سرمایهگذاران تازهوارد کمک کرده و کاری کنیم که حتی پس از یکبار ورود و معامله در بورس در آن ماندگار شوند.
راه عملی برای تحقق این برنامهها چیست؟ این یک واقعیت است که بسیاری از مردم حضور در بازارهای واسطهای کاذب نظیر بازار سکه و ارز را به بورس ترجیح میدهند. به طور روشن بورس چه باید بکند که این دسته از سرمایهگذاران رغبت حضور در بورس را پیدا کنند؟
ببینید این سوال شما چندین بخش دارد. عرض کردم که بورس بستر را برای جذب سرمایه فراهم میکند و به سرمایهخواه این ابزار و امکان را میدهد که برای جذب سرمایههای اضافی سرمایهگذاران و مردم اقدام کند. مثلا از طریق انتشار اوراق مشارکت و سایر اوراق بهادار این سرمایهها را جذب و وارد چرخه تولید کنند. از سوی دیگر برای سرمایهگذار نیز بستر امن و مطمئنی فراهم میکند که سرمایهاش در امان باشد و خدای ناکرده مشکلی برایش پیش نیاید. از این جهت بورس یک پل میان دو طرف است و کسی است که بازار سرمایه در بستر او شکل گرفته است، اما نکته این است که متولی بازار سرمایه نقشی در تعیین قیمت و میزان سوددهی یا ضرردهی بازیگران ندارد و لذا نمیتوان با ابزارهای بورسی به سوددهی یک شرکت کمک چندانی کرد. خود این شرکتها و دولت هستند که باید با استراتژی صحیح راه سودآوری بیشتر را فراهم کنند. پس اصلیترین راهکارهایی که برای جذب سرمایههایی که تاکنون تمایلی برای سرمایهگذاری در بورس نداشته یا الان هم ندارند این است که به هر طریق از خود بنگاههای تولیدی حاضر در بورس حمایت شود و در پرتو این حمایت، سود بنگاهها افزایش پیدا میکند و در نهایت رغبت برای خرید سهام در بورس افزایش پیدا میکند و به هر حال سرمایهگذاران تازه کار یا غریبه به پرسوجو میآیند و به هر حال شروع به حضور در بازار میکنند. لذا برای حمایت از بنگاهها تمام قوا باید همکاری جدیدی را شروع کنند. مثلا مجلس از طریق سیاستگذاریهای مختلف و وضع قوانین مناسب میتواند قانونگذاری جدید را انجام دهد تا شرکتهای تولیدی راهی برای کسب سود بیشتر پیدا کنند. از سوی دیگر دولت نیز با وضع آییننامهها و برقراری ضوابط و سیاستگذاریهای مناسب میتواند به رشد سوددهی شرکتها و در نتیجه حضور سرمایهگذاران جدید در بورس کمک کند. بهعنوان مثال یکی از حوزههای سیاستگذاری و ورود مناسب دولت در این زمینه حوزه تعرفهگذاری است. یعنی دولت تعرفههای واردات کالا را به گونهای تعیین کند که رغبت برای واردات کمتر و برای استفاده از تولیدات داخلی بیشتر شود. یا موضوع دیگری که در حیطه کار دولت است، تعیین نرخ ارز در جهت حمایت از تولید و تشویق صادرات و کاهش واردات است. همین موضوعات اخیری که در بازار ارز کشور اتفاق افتاد و قیمتها را بالا برد میرفت که برای بازار بورس نیز چالشساز باشد که البته با اقدامات به موقع صورت گرفته تا حد زیادی مهار شد. موضوع دیگر این است که بانکها برای تسهیلات دادن، بنگاههای تولیدی را در اولویت قرار دهند. لذا سیاستگذاری بانک مرکزی و دولت در این عرصه برای حمایت از بورس و انواع سرمایههای ایرانی میتواند تاثیرگذار باشد. سیاستگذاریهای شفاف در بخش معدن خیلی میتواند در وضعیت بورس تاثیرگذار باشد. میدانید که یکی از مهمترین سرمایههای کشور ذخایر معدنی ماست. هم اکنون طیف وسیعی از شرکتهای معدنی در بورس حضور دارند و با توجه به موقعیت بسیار مناسب کشور در این عرصه و رغبت سرمایهگذاران خصوصی برای حضور در آن که مزیت اشتغالزایی بالایی هم دارد زمان خوبی است که بستر مناسبی برای بخش خصوصی در آن فراهم و آن را گسترش دهیم. بخش نفت و گاز نیز مخصوصا با کشفیات جدید که سرمایه عظیمی را وارد مملکت میکند، فرصت مناسبی برای سرمایهگذاری است و هر دو نوع سرمایههای مورد نظر بورس یعنی هم سرمایههای بالفعل و هم سرمایههای بالقوه را در برمیگیرد. لذا میتوان با استفاده از این سرمایهها تولید را افزایش داد و برای کشور درآمد ایجاد کنیم.
سازمان بورس در چارچوب همان وظایف و تاثیرگذاریهای خود تاکنون چه گامهای عملی برای حمایت از سرمایه ایرانی برداشته است؟ مثلا در زمینه فراهمسازی امکان جذب سرمایههای جدید با طراحی ابزارهای نوین مالی چه کردهاید؟
سازمان بورس از طریق ابزارهای مالی نوینی که طراحی کرده، توانسته است سال گذشته 10 هزار و500 میلیارد تومان سرمایه از طرق مختلفی چون صدور مجوز افزایش سرمایه، انتشار اوراق مشارکت و اوراق اجاره جذب بازار بورس کند. همچنین توانستیم این منابع را تجهیز کنیم و در اختیار شرکتها بگذاریم که بتوانند طرحهای توسعهای مورد نظر خودشان را انجام دهند. در سایه همین تلاشها بود که موفق شدیم در حوزههایی چون فولاد، سنگ آهن، مس و همچنین در شرکتهای سیمانی به وضعیت خوبی از نظر تولید در کشور و در نتیجه بازدهی خوبی رسیدیم.
آیا این برنامهها در سال جدید که باید حمایت از سرمایه ایرانی در اولویت قرار گیرد تداوم خواهد داشت؟
حتما. ما امسال همچنان بحث افزایش سرمایهها را در هر صنعتی که تقاضا داشته باشد دنبال میکنیم. به تمام شرکتها اعلام کردهایم متناسب با توجیه اقتصادی طرح و برنامه کسب و کاری که دارند درخواستهای خود را به سازمان بورس اعلام کنند و ما مجوز صادر میکنیم. البته عرض کردم کار بورس علاوه بر جذب سرمایههای جدید از همین طریق افزایش سرمایه، حفاظت از سرمایه مردم نیز هست لذا شرط اصلی این است که اطلاعات پروژههای ارائهشده برای افزایش سرمایه باید شفاف باشد، اما ما برای تحقق عملی حمایت از سرمایه ایرانی مرتب ما درخواستهای این گونهای را که داریم به طور مستمر دنبال میکنیم تا فرآیند ورود سرمایه به بورس یک کار مستمر و همیشگی باشد نه یک فرآیند مقطعی.
برای این منظور هدف کمی هم تعیین کردهاید؟
بله. امیدواریم امسال افزایش سرمایهای خوبی در شرکتهای عضو بورس نسبت به سال گذشته داشته باشیم، به طوری که سرمایههای جذب شده حداقل 30 الی 40 درصد سال 91 افزایش پیدا کند.
این هدف تا چه میزان قابل دسترسی است؟ صریح بپرسم آیا خوشبینانه نیست؟
خیر. به نظر من تحقق آن، کار چندان دشوار و پیچیدهای نیست. به نظر من امسال به چنین رشد سرمایهای خواهیم رسید.
بورس برای حفاظت و حمایت از سرمایههای کنونی مردم و همچنین جذب سرمایههای جدید تا چه حد قدرت دارد و چطور این قدرت بیشتر میشود؟
راهکار موثر برای افزایش قدرت بورس برای حمایت از سرمایههای موجود و افزایش امنیت این سرمایهها تقویت و بازنگری در زیرساختهای قانونی و مقرارتی است. مثلا اگر کسی که در بورس سرمایهگذاری میکند به هر نحو دچار اختلاف شود ما ساز و کار قانونی بعنوان هیات داوری داریم که با استفاده از آن میتوانیم از سرمایهاش حمایت کنیم. در دستگاه قضایی نیز برای جرایم بورسی دادگاه ویژه تشکیل شده که به طور تخصصی و حرفهای به جرایم بورسی رسیدگی میکند. دستورالعملهای مجزایی برای شفافیت اطلاعات نیز صادر کردهایم که روز به روز در حال گسترش و توسعه است. کسانی که در بورس سرمایهگذاری میکنند هر زمانی میتوانند سهمشان را به قیمت روز بهفروش برسانند. ساز و کار معاملاتی را نیز طراحی کردیم و در طول این سالها هم برنامههایی پیاده کردیم که نقد شوندگی سهام در بورس افزایش پیدا کند.
با این حال یکی از چالشهایی که وجود دارد بحث قانون تجارت است. این قانون یک قانون قدیمی است که آخرین اصلاحاتش مربوط به سال 1346 است که باید متناسب با پیشرفتهایی که در حوزه تجارت اتفاق افتاده، بازنگری شود. در واقع بایستی قانون تجارت برای حمایت بیشتر از بنگاههای اقتصادی اصلاح شود و امکان استفاده از ظرفیتهای قانون تجارت الکترونیک که چندین سال است تصویب شده یا استفاده از امضای دیجیتال و الکترونیک که میتواند بسترهای توسعه در بخش تولید را فراهم کند، در متن آن مهیا شود.
یکی از مهمترین سیاستهای حمایت از سرمایه ایرانی فراهم کردن زمینههای ورود سرمایه خارجی به بورس است. حالا چه سرمایه خارجی و چه سرمایه ایرانیان مقیم خارج. شما در این باره چه کردهاید؟
سرمایهگذاران خارجی همان گونه که اشاره کردید 2 دسته هستند: یکی ایرانیان مقیم خارج و دیگری خارجیها. ما در سال گذشته مقرراتی را در هیات وزیران تصویب کردهایم که به موجب این مقررات، سرمایهگذار خارجی حاضر در بورس میتواند از مزایای قانون تشویق و جلب سرمایهگذار خارجی استفاده کند و زیر چتر آن قرار گیرد. به علاوه چنانچه با مشکلاتی دیگرکه در متن این قانون به صراحت ذکر نشده، مواجه شود سرمایه اینها محافظت شده است. مثلا این سرمایهگذاران هر وقت خواستند پولشان را از کشور خارج کنند و اگر نتوانستند ارز مورد نظر خود را در بازار آزاد تأمین کنند، دولت و بانک مرکزی متعهد است که ارز مورد نیاز این افراد را بر اساس نرخ رایج بازار تأمین کند و در اختیار آنان قرار دهد. همچنین تمام مزایایی که سرمایهگذار داخلی ازآن برخوردار است سرمایهگذار خارجی حاضر در بورس نیز از آن برخوردار باشد. به همین ترتیب سرمایهگذار ایرانی مقیم خارج نیز اگر بخواهد از مزیت نرخ ارز و سایر مزایای قانون حمایت و تشویق از سرمایهگذاری خارجی استفاده کند میتواند مجوزشان را در آن چارچوب بگیرد و علاوه بر مزایایی که برای سرمایهگذاران ایرانی داخلی وجود دارد از مزیتهای موجود برای سرمایهگذاران خارجی نیز برخوردار شود. در واقع سرمایهگذاری آنها هم حاوی مزیتهای سرمایهگذاران داخلی است و هم مزیتهای سرمایهگذاران خارجی را داراست و از این جهت ایرانیان مقیم خارج موقعیت بسیار مناسبی برای انتقال سرمایههایشان به بورس دارند. در مدتی که این مقررات جدید در دولت تصویبشده استقبال خوبی از سوی سرمایهگذاران ایرانی مقیم خارج صورت گرفته است.
تفاوت نرخ ارز و نوسانات آن در طول مدت سرمایهگذاری مشکلاتی برای این گونه سرمایهگذاران ایجاد نمیکند؟
در صنایعی که صادراتی هستند وقتی نرخ ارز بالا میرود سودآوری آنها نیز افزایش مییابد. لذا قیمت سهام آنها هم افزایش دارد و به تناسب رشد میکند. البته افرادی که نگران تفاوتهای نرخ ارز هستند میتوانند در بازار بینالمللی خودشان را تحت پوشش هج یا پوشش ریسک بکارز قرار بدهند. متاسفانه الان ما در زمینه هج کردن ابزار لازم را نداریم. البته بهدنبال آن هستیم که اوراق آتی ارزی (یعنی اوراقی که خریدار و فروشنده روی نرخ ارز مشخصی برای آینده با هم توافق میکنند که در آینده ارز را به آن نرخ مبادله کنند) را در دستور کار قرار داده و منتشر کنیم. مذاکراتی با بانک مرکزی نیز در این زمینه داشتهایم و امیدواریم بزودی به نتیجه برسیم.
افزایش فرهنگ بورسی سرمایهگذاران و جاانداختن مزیتهای سرمایهگذاری در بورس برای سرمایهگذاران غیرحرفهای و خرد بویژه در شهرهای کوچک یکی از اولویتهای بورس در جهت حمایت از سرمایه ایرانی به شمار میرود. شما در این باره چه کردهاید؟
ما در جهت حمایت از سرمایهگذاری علاوه بر تکمیل بسترهای مقرراتی تلاش میکنیم آگاهیهای عمومی را نیز بالا ببریم تا مردم به حقوق خودشان در بازار سرمایه بیشتر واقف شوند.
روشن است سرمایههای سرگردان در جامعه ما زیاد است و اگر پروژههای سودآور با برنامههای خوب ارائه دهیم از آن استقبال میشود. البته بازار سرمایه هم ریسکهای خاص خودش را دارد و طبیعتا افراد نیز با این ریسکها آشنا هستند و آن را درک میکنند و ما هم به این افزایش درک حتما کمک خواهیم کرد. با این حال نقطه مثبتی که بورس از نظر جذب سرمایه با آن مواجه است توجه بسیاری از سرمایهگذاران خرد را جلب خواهد کرد. توجه داشته باشید که قیمت ارز دیگر روند صعودی ندارد و از ابتدای سال 91 روند آن نزولی بوده است. قیمت طلا نیز روند نزولی دارد و قیمت مسکن هم به ثبات رسیده است. لذا در مجموع و با این اتفاقات بازار سرمایه میتواند بازاری باشد که امسال توجه جامعه بزرگتری از سرمایهگذاران جدید را به سوی خود جلب کند.
برنامههای اصلی شما برای امسال چیست؟
گسترش آموزش، فرهنگسازی و اطلاعرسانی از اولویتهای اصلی سال 91 ماست. میخواهیم با متنوعسازی ابزارهای تامین مالی نقش بازار سرمایه را در افزایش سرمایهگذاریها و رونق تولید ملی بیشتر کنیم.
همچنین تلاش میکنیم سهم بازار سرمایه در تامین مالی بنگاهها و صنایع بیشتر شود تا منابع مالی داخلی برای تولید تجهیز و از سرمایه ایرانیان برای افزایش تولید و توسعه بنگاهی استفاده شود.
تامین مالی از طریق بازار سرمایه نیز باید تسهیل شود و امسال جزو برنامههای اصلی خود میدانیم که برنامههای تأمین مالی بنگاهها و شرکتها از منابع داخل تقویت شود تا به رونق تولید ملی کمک کنیم.
به صراحت عرض میکنم بازار سرمایه با رشد شاخصها در سال جاری همراه است و حجم معاملات هم خوب بوده، نقد شوندگی بازار و اقبال به بازار سرمایه هم خوب است.
روزانه حدود 50 درصد معاملات خرد در بازار سرمایه را اشخاص حقیقی و افراد انجام میدهند که قابل توجه است و این امر نقش بورس در اقتصاد کشور را بخوبی نشان میدهد. هدف ما به عنوان بازار سرمایه برای حمایت از سرمایه ایرانی این خواهد بود که شعار تولید ملی، حمایت از کار و سرمایه ایرانی در بازار سرمایه تجلی یابد و در این زمینه هر کاری لازم باشد انجام میدهیم. مثلا از این پس، هر شرکتی که شرایط لازم برای ماندن روی تابلوهای اصلی بورس اوراق بهادار را نداشته باشد، معاملاتش به بازار پایه فرابورس منتقل خواهد شد. یا برخی از شرکتهایی که در گذشته از بورس خارج شدهاند و خواستار بازگشت به بازار سرمایه هستند، شرایطی برایشان فراهم خواهد شد که معاملاتشان در بازار پایه انجام شود تا مشکلات سهامداران این گونه شرکتها بر طرف شود. در مجموع معتقدم نقش بازار سرمایه در شعار امسال بسیار پر رنگ است زیرا اگر به تولید ملی نگاه کنیم، امروز عمده تولید ملی کشور در بورس است. پس حمایت از تولید ملی، کمک به شرکتهای حاضر در بورس است.
اهداف کمی هم تعیین شده است؟
بله. یکی از برنامههای مهم سازمان بورس در سال 91، ادامه پذیرش شرکتهای بزرگ در بورس اوراق بهادار است. در همین خصوص، امیدوارم سهام هلدینگ خلیج فارس در نیمه نخست سال در بورس تهران عرضه شود. تقویت جذب منابع داخلی برای تامین مالی بنگاههای اقتصادی از دیگر برنامههای مهم این سازمان در سال جاری است تا این بازار بتواند به رونق تولید کمک کند.
راهاندازی بورس انرژی، ارتقای سیستمهای الکترونیکی بازار سرمایه در جهت افزایش شفافیت و اطلاعرسانی و عرضه ابزارهای مالی جدید از دیگر برنامههای مهم و مشخص و برنامهریزی شده ماست. توجه داشته باشید که ما در سال 90 دستاوردهای خوبی داشتیم. مثلا حجم معاملات بورس تهران در سال گذشته به حدود 22 هزار و 600 میلیارد تومان و فرابورس به 8 هزار و 400 میلیارد تومان رسید. همچنین تعداد دفعات معاملات در بورس تهران و فرابورس به ترتیب 4 میلیون و 400 هزار و یک میلیون و 500 هزار دفعه بود. در این شاخص شاهد رشد 100 درصدی تعداد دفعات معاملات نسبت به سال 89 بودیم. از سوی دیگر ارزش بازار سال 90 در بورس تهران به حدود 127 هزار میلیارد تومان و در فرابورس به 30 هزار میلیارد تومان رسید. حجم معاملات بورس کالا نیز با 5/2 برابر افزایش از مرز 30 هزار میلیارد تومان گذشت. توجه داشته باشید که حجم کل معاملات بازار سرمایه سال 89، 40000 میلیارد تومان اعلام شده بود که این رقم در سال گذشته رشدی 50 درصدی را تجربه کرد به طوری که حجم معاملات از 60 هزار میلیارد تومان عبور کرد. نکته دیگری که میتوان به آن اشاره کرد راهاندازی دفتر ثبتنام گواهی الکترونیکی (RA) درسال ۸۹ است که امسال مرکز میانی امضای الکترونیک بر پایه آن در این بازار ایجاد میشود. راهاندازی درگاه جامع اطلاعرسانی بازار سرمایه، هوشمندسازی سامانهها و معاملات الگوریتمیک نیز از دیگر برنامههای حوزه فناوری اطلاعات ما درسال جدید است.
معاملات الگوریتمیک دقیقا چیست؟
بر پایه این سیستم، سهامدارانی که فرصت کافی برای تصمیمگیری روزانه سهام خود را در بازار ندارند، میتوانند با بهرهگیری از معاملات الگوریتمیک، سقف و کف قیمتی برای سهام خود انتخاب کنند تا سهامشان به صورت الکترونیکی به فروش برسد. در واقع یک امکان الکترونیکی جدید است که نقش بسزایی در جذب سرمایه و آرامش بخشی به سرمایهگذاران دارد. توجه داشته باشید که بورس سال گذشته اقدامات خوبی در زمینه الکترونیک کردن امور انجام داد. به همین خاطر تعداد معاملهگران برخط (آنلاین) بورس در پایان سال ۹۰ به بیش از ۱۰۰ هزار نفر رسید. همچنین نسبت تعداد دفعات معاملات برخط بر کل معاملات بورس در سال گذشته ۵۰ درصد بود. لذا بر این پایه برنامهریزیهای لازم برای افزایش تعداد معاملهگران آنلاین در بازار سرمایه انجام شده است تا این رقم امسال افزایش یابد. جالب است بدانید تعداد اطلاعیههای سامانه مکانیزه ناشران بورس در سال ۸۷ فقط ۸۲۲ اطلاعیه بود که با توسعه زیرساختهای فناوری اطلاعات در بازار سرمایه، این تعداد در سال گذشته به ۱۱ هزار و ۶۲۳ اطلاعیه رسید. از سوی دیگر در پایان سال گذشته ۷۵ کارگزار خدمات معاملات برخط را در بازار سرمایه ارائه میدادند، اما امسال تمامی کارگزاران مجوز معاملات برخط را از این سازمان دریافت خواهند کرد. با نگاهی به این برنامهها میبینید که بورس برای حمایت از سرمایه ایرانی رویکردهای سنتی در بازار سرمایه را به مدرن تغییر داده و در همین رابطه، کسب و کار مبتنی بر معاملات به کسب و کار مبتنی بر اطلاعات تغییر یافته، معاملات الکترونیکی جایگزین فضاهای فیزیکی شده و پرداختهای نقدی به پرداختهای الکترونیکی تغییر یافته است. لذا بورس میخواهد با رویکردی جدید و مدرن به انجام وظایف خود در این سال بپردازد.
سیدعلی دوستی موسوی/ گروه اقتصاد
تازه ها
گوناگون
پیشنهاد سردبیر
گزارش «جامجم» درباره دستاوردهای زبان فارسی در گفتوگو با برخی از چهرههای ادب معاصر
فارسی، زبان گفتوگوی جهان
معاون وزیر بهداشت:
