درخت موسیقی ایرانی در همین خاک بار می‌دهد

بخشی از یک اجرای موسیقی شعر است و اغلب این مخاطبان زبان فارسی بلد نیستند، اما با این حال در پایان بسیاری از اجراها حاضران موسیقی ایرانی را یک موسیقی جدی می‌دانند. برخی نیز آمده‌اند و به من گفته‌اند که موسیقی ایرانی برایشان دارای حال و هوایی معنوی است.

در یکی از کنسرت‌هایم یکی از حاضران به من گفت موسیقی ایرانی طوری است که آدم احساس می‌کند، روی ابرها پرواز می‌کند و احساس سبکی به انسان می‌دهد.

وقتی موسیقی ایرانی در داخل ایران بخوبی شناخته نمی‌شود، جهانی شدن سوال اشتباهی است. ما پیش‌پا افتاده‌ترین موانع را در طرح موسیقی در کشور داریم و هنوز در فضای داخل کشور برای تولید، اجرا و ارتباط با مخاطب دچار معضل هستیم. وقتی هنوز در اولین مراحل مانده‌ایم و مشکلاتمان حل نشده است، چگونه می‌خواهیم جهانی شویم؟

ما در رفع اولین نیازهای موسیقی ناتوان هستیم. چارچوب و مسیر مشخصی نداریم که بدانیم چه کاری باید انجام شود و چه کاری انجام نشود. کنسرت لغو می‌شود و کسی جواب نمی‌دهد! این مشکلات سال‌هاست که بر فضای موسیقی کشور حاکم است و تا به امروز راه حل مناسبی برایش به‌وجود نیامده است.

موسیقی به عنوان هنر اول دنیای مدرن شکل گرفته و افراد موفق در این عرصه همه جا مطرح هستند، اما در کشور ما از کار جدی حمایت نمی‌شود و بعضا از کارهای عجیب و غریب و شاید نه چندان با کیفیت حمایت می‌شود.

اگر منظورتان از این ارتباط در تماس بودن با رسانه‌های ایرانی خارج از کشور است باید بگویم نه. وقتی مراجع قانونی کشور این کار را ممنوع اعلام می‌کنند، دلیلی برای انجام آن وجود نخواهد داشت. نه‌تنها به من بلکه به همه هنرمندان بارها گفته شده که برخی از رسانه‌های ایرانی خارج از کشور از نظر مراجع قانونی کشور مقبولیت ندارد، من طبق قوانین ایران زندگی می‌کنم و هر چه به عنوان قانون اعلام شود رعایت می‌کنم، اما در بخش رسانه‌های خارجی یکی از خوانندگان ایرانی هستم که بیشترین میزان ارتباط را با رسانه‌های دیگر کشورها دارم البته دلیل این موضوع شرکت من در جشنواره‌هاست. به تبع همین ارتباطات با روزنامه‌ها و مجله‌های برخی از کشورها ارتباط خوبی دارم.

مثل این‌که شما تا درباره این موضوع پاسخ نگیرید از آن نمی‌گذرید، پس بهتر است از ابتدای مباحثی که درباره بازخوانی‌هایم شده، شروع کنم. عده‌ای این موضوع را مطرح کردند که اصلا نیاز به بازخوانی هست یا نه؟ این حرف کاملا اشتباه است، چرا که باید دید هر چیزی در جای خود چه کاربردی دارد.

آنها که می‌گویند چرا بازخوانی انجام می‌شود؟ یا سواد و دانش موسیقی ندارند یا احاطه کافی به همه جزئیات ندارند. به اعتقاد من هر چیزی باید در جای خود و با کیفیت خوب انجام شود.

مگر امروز در دنیا بهتر از ارکستر سمفونیک لندن و برلین آلمان داریم؟ این گروه‌ها مدام آثار باخ، شوپن، بتهوون و موتزارت را اجرا می‌کنند. هیچ کس هم به آنها نمی‌گوید چرا این آثار را اجرا می‌کنید، چرا که بخوبی می‌دانند آثار کلاسیک نیاز به ساخت و اجرای دوباره دارد تا در میان نسل جوان به حیات خود ادامه دهد.

از قدیم و همین امروز بزرگ‌ترین و نامدارترین اساتید موسیقی آثار عارف و شیدا را خوانده‌اند و مدام هم مورد تشویق قرار گرفته‌اند. همه مخالفت‌ها بر سر این موضوع است که من آثار آهنگسازانی را خوانده‌ام که امروز در قید حیات هستند. متاسفانه فرهنگ مرده پرستی و تنگ نظری در بسیاری از افراد به وضوح دیده می‌شود.

اول باید دید لزومی ‌به بازسازی یک اثر هست یا نه. به طور مثال آثاری چون «ای ایران» و «مرغ سحر» بارها بازخوانی شده است، بنابراین لزومی ‌به اجرای دوباره آنها نیست، اما برخی قطعات هنوز بازخوانی نشده و قطعا بسیاری از جوانان آن قطعات را نشنیده‌اند و به نظرم نیاز به این بازخوانی دارند. بسیاری از کارهای گذشتگان مانند آثار مرحوم محجوبی، خالقی، زرین‌پنجه و تجویدی که جزو آثار ماندگار موسیقی ایرانی است، نیاز به بازخوانی دارد.

تیتراژ سریال تلویزیونی «کیف انگلیسی» هم یک کار بازخوانی است که ملودی‌اش را مرحوم عباس شاپوری ساخته بود و استاد فرهاد فخرالدینی با زیرکی و توانمندی کامل و دانش خود به بهترین نحو از این ملودی استفاده و کار را به شکلی اجرا کرد که هیچ ایرادی بر آن وارد نیست. فکر نمی‌کنم کسی بتواند به آن ایرادی بگیرد. پس بازخوانی می‌تواند یکی از نیازهای موسیقی باشد، به شرط این‌که اجراکنندگان حداقل استانداردها را داشته باشند و کار را در سطح پایین‌تری اجرا نکنند و از نظر ارکسترال و آهنگ منظم پیش بروند.

بسیاری از انتقادات از سوی آدم‌هایی است که خارج از گود هستند و هیچ فعالیتی ندارند، ولی متاسفانه بوی غرض و حسادت از کارهایشان می‌آید و برای هر کاری و در هر کیفیتی، مطلبی برای نکوهش و صرفا انتقاد، آن هم انتقاد غیرکارشناسانه و غیرمنصفانه در آستین دارند.

همیشه رسم کشور ما بر این است کسی که با جدیت کار کند و با عشق در مسیر خود حرکت کند از همه جا بر سرش بلا می‌بارد. وقتی تصمیم به حرکت درست گرفتی خود به خود موانع ایجاد می‌شود، حالا چه با غرض و چه بی‌غرض.

شکی ندارم که همین طور است. البته برخی از رسانه‌ها که معمولا هم غیرحرفه‌ای هستند. برایتان یک مثال می‌زنم. 3 ـ 2 سال پیش در یک جشنواره موسیقی در تونس به نام موسیقات 2 فعال نامدار موسیقی ایرانی دعوت شدند. همین موضوع صبح روز بعد تیتر روزنامه‌ها شد و چه آب و تابی به ماجرا دادند که این جشنواره چنین و چنان است. من 2 بار پیش از این افراد به همان جشنواره دعوت شده بودم، اما هیچ رسانه‌ای حرفی درباره‌اش نزده بود. می‌دانید بسیاری از رسانه‌ها دنبال اصل موضوع نیستند، فقط دنبال خبر و اسامی تیراژ‌ساز هستند!

متاسفانه برخی رسانه‌ها به دنبال چیزهای بی‌محتوایی هستند که بتوانند با آن سر و صدا کنند، مثلا در انعکاس اخبار به آنچه روی می‌دهد توجهی ندارند و بیشتر درگیر این هستند تا به کسانی بپردازند که چهره باشند.

وقتی یک درخت را از ریشه‌هایش جدا کنند، روزبه‌روز نحیف‌تر می‌شود. این حکایت موزیسین‌هایی است که از ایران رفته‌ و اغلب بازگشته‌اند. چون وقتی رفتند متوجه شدند وقتی از این خاک جدا شوند ریشه‌هایشان را از دست می‌دهند و از بین رفتن ریشه یعنی تمام شدن.

دکتر حسین عمومی‌ می‌گفت اینجا وقتی حافظ می‌خوانی مردم می‌فهمند یعنی چه. بنابراین با همه مشکلات و موانعی که در کشورمان بر سر راه موسیقی است زندگی در ایران ترجیح من است، شاید باورتان نشود وقتی که ایران نیستم مدام دلتنگ قدم زدن در همین کوچه و خیابان‌ها هستم. به هیچ وجه از ایران نمی‌روم. چون بخوبی می‌دانم اگر بروم تمام می‌شوم.