منو کتک نزن

کد خبر: ۴۶۹۲۷۸

اغلب والدین برای تنبیه بدنی کودک توجیهات مشترک و متنوعی می‌آورند که از لبریز شدن کاسه صبر گرفته تا ناگهان از کوره دررفتن و سزاوار بودن کودک برای کتک‌خوردن را در برمی‌گیرد؛ در حالی که علوم تربیتی و روان‌شناسی، تنبیه بدنی کودک را امری مردود و نشانه‌ ضعف‌های اخلاقی و روانی والدین معرفی می‌کند.

از این منظر والدینی که در کودکی کتک‌خورده یا به هر طریق تنبیه شده‌اند فرزندانشان را کتک می‌زنند و بی‌اخلاقی و تحقیر ناشی از این رفتار را نادیده می‌گیرند. برخی والدین نیز تنبیه بدنی را با یک مراسم مفصل کتک‌زنی! اشتباه می‌گیرند و برخی رفتارهای خشونت‌آمیز نظیر سیلی‌زدن و نیشگون گرفتن را تنبیه بدنی تلقی نمی‌کنند. در این باره نیز هر رفتاری که مشخصا به جسم کودک آسیب بزند و باعث درد و رنجش وی شود، تنبیه بدنی محسوب می‌شود و نادرست بودن تنبیه بدنی همه انواع آزار جسمی با هر شدت و ضعفی را در بر می‌گیرد.

چرا تنبیه بدنی ممنوع است؟

نحوه تنبیه، رفتاری که کودک به دلیل آن تنبیه می‌شود، شدت و تکرار تنبیه بدنی به همراه ویژگی‌های شخصیتی و روانی کودک آثار منفی تنبیه بدنی بر وی را تعیین می‌کند. با این حال بروز عوارض زیر در اثر تنبیه بدنی کودک از نظر علم رفتارشناسی اثبات شده است.

لجبازی: تنبیه بدنی نظام تشخیص خوب و بد یا صحیح و غلط را در کودک به چارچوب لجبازی می‌کشد و بی‌اثر می‌کند. در حقیقت کودک لجبازی را به نتیجه تنبیه بدنی و بلکه روشی برای مقابله با‌ آن تبدیل می‌کند.

پرخاشگری: تنبیه بدنی، پرخاشگری را برای کودک به نوعی واکنش هیجانی بی‌هدف و بی‌دلیل در اعتراض به‌ آزار جسمی‌اش تبدیل می‌کند. علاوه بر آن تنبیه بدنی بیش از جسم کودک بر روان وی تاثیر عمیق می‌گذارد و دیدگاه مبتنی بر آرامش، احترام و تحمل‌پذیری را در ذهن وی مخدوش و بدون پشتوانه می‌کند.

 عادت به تنبیه: والدینی که فرزند خود را مکررا تنبیه بدنی می‌کنند اغلب از ادب نشدن یا به اصطلاح حیا نکردن و ضدضربه شدن وی گله دارند. تنبیه بدنی هرگز از ذهن کودک پاک نمی‌شود و در وی نوعی مصونیت اخلاقی و بدنی در برابر ترس از تنبیه شدن به وجود می‌آورد.

عقده‌های روانی: کتک خوردن طیفی از عقده‌های روحی و روانی را در وجود کودک شکل می‌دهد و تقویت می‌کند که تا آخر عمر از بین نمی‌روند. اغلب بزهکاران و معتادان به مواد مخدر کسانی هستند که در سن میانسالی هم هنگامی که از عقده‌های روانی خود صحبت می‌کنند به کتک خوردن در کودکی اشاره دارند.

از بین رفتن قبح خشونت: هنگامی که کودکی کتک می‌خورد آشکارا درمی‌یابد خشونت ورزیدن حتی نسبت به نزدیک‌ترین افراد امکان‌پذیر است. ضمیر پاک کودکان پس از اولین تنبیه بدنی وارد مرحله جدیدی می‌شود که در آن خشونت‌ بخشی از زندگی وضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.

بیماری والدین

تنبیه بدنی فقط بر کودک تاثیر منفی نمی‌گذارد. مطالعات نشان می‌دهد والدینی که به صورت مکرر و با شدت فرزندشان را تنبیه بدنی می‌کنند پس از مدتی به بیماری‌های حاد روانی دچار می‌شوند. این بیماری‌ها افسردگی، دیگر آزاری، خودآزاری، تشویش فکری، وسواس، احساس گناه شدید، تیک‌های عصبی، انزوا و... را دربرمی‌گیرد. در حقیقت هر بار تنبیه بدنی کودک تاثیر منفی بر لایه‌های درونی روان والدین می‌گذارد که می‌تواند با تنبیه‌های بعدی تقویت و تثبیت شود و آخر سر به صورت یک بیماری روانی آشکار گردد.

چه باید کرد؟

بهترین روش برای تنبیه کودک از نظر روانشناسان به کارگیری نظام برخورداری و محرومیت است. در این روش کودک به خاطر کار خوبی که انجام می‌دهد از آنچه می‌خواهد برخوردار می‌شود و کار کمی ناپسند، محرومیت را در پی دارد. تنبیه کودک نباید با هیچ نوع آزار شدید یا مستقیمی همراه باشد و نظام برخورداری و محرومیت نیز باید با دقت و آگاهی کافی اعمال شود. قرار نیست هر کار کوچکی به محرومیت یا پاداش منجر شود. افراط در پاداش و محرومیت کودک وی را شرطی می‌سازد و از تاثیر این روش نیز می‌کاهد. کودک باید کارهای خوب را بشناسد، یاد بگیرد و در مقابل انجام آن انتظار پاداش نداشته باشد. این روش چارچوبی ایجاد می‌کند تا کودک ارزش کار خوب و قبح کارهای بد را درک کند و تمایل به انجام کار خوب و اجتناب از رفتار ناشایست در وی نهادینه شود.