بهره گیری از تجهیزات فناوری جدید در کشاورزی

یکی از اهداف مکانیزاسیون ، افزایش تولید و کسب سود بیشتر است که یا با افزایش سطح زیر کشت حاصل می شود و یا با افزایش مقدار تولید در واحد سطح ، که هدف مکانیزاسیون رسیدن به هدف از طریق هر دو روش است.
همچنین با کاهش نیروی کارگری و انجام بموقع عملیات کشاورزی ، کاهش چشمگیری در هزینه ها ایجاد می شود و افزایش بهره وری و درآمد را به دنبال دارد، کاهش سختی کار و ایجاد جذابیت هم از دیگر اهداف است.
کاهش سختی کار نه تنها در جذابیت کار کشاورزی و افزایش سرمایه گذاری در این بخش موثر است ، بلکه حتی در کیفیت و دقت عملیات و نیز بازده کار تاثیر بسیاری دارد. طبق نتایج یک پژوهش که از محمدصادق صبوری و منصور طیوری و اردوان نصرتی از اعضای هیات علمی دانشگاه گرمسار انجام شده است ، ایجاد بیکاری در نتیجه مکانیزاسیون کشاورزی نوعی توهم است.
استفاده از ابزارآلات کشاورزی در زمینهای زراعی نمی تواند عاملی برای افزایش درصد بیکاری باشد. افزایش سریع و تصاعدی جمعیت چه در جهان و چه در کشور ما بیانگر این است که بخش کشاورزی در گرو چهار حرکت یعنی افزایش زمینهای زیر کشت ، افزایش تولیدات زراعی ، روی آوردن به کشاورزی فشرده و پرخطر و مدیریت صحیح زراعی است.
افزایش زمینهای زیر کشت هرچند در گرو وجود مکانیزاسیون در کشاورزی است ، اما یک روند محدود دارد، وجود خشکسالی های طولانی ، آب نامناسب ، کمربند کویری طولانی و... این افزایش سطح زیر کشت را با چالش روبه رو می کند.
طبق تحقیقات ، افزایش تولیدات زیر کشت نیز خود نیاز به استفاده از علوم مختلف کشاورزی و نیروهای بهره وری دارد که هر دو نوع این تغییرات جز با روند مکانیزاسیون کشاورزی امکانپذیر نیست.
در حالی که با افزایش درآمد کشاورزان و روستاییان ، بهبود توان مدیریتی نیروهای انسانی شاغل در بخش کشاورزی ، ایجاد عدالت و ثبات در جامعه ، طبقه بندی و ایجاد امنیت غذایی به دلیل بهره گیری از زمین می تواند از مهمترین تبعات کشاورزی مکانیزه باشد.
زمانی که کشاورزان به منظور جایگزین کردن نیروی کارمزدبگیر برای بهره گیری از ماشین آلات سرمایه گذاری می کنند تصمیم خود را براساس کاهش کار پرزحمت نیروی کاری که استخدام خواهند کرد نمی گیرند، کارگران به خاطر عادت به کار سخت و علی رغم گرفتاری ای که کار پرزحمت در بر دارد تمایل دارند که به این کارها تن بدهند، در صورتی که اگر کارگران بتوانند رفاه بیشتری را در شغل جایگزین کسب کنند، تمایلی به درگیر شدن در کار پرزحمت نخواهند داشت.
کارگرانی که به کار پرزحمت تن درمی دهند، رفاه کمتری خواهند داشت. علت این که بسیاری از کارگران در کشورهای در حال توسعه با دستمزد پایین به کار خسته کننده می پردازند، این است که آن را واکنشی در مقابل فقر بی حد و نبود فرصتهای جایگزین می دانند.


روند توسعه مکانیزاسیون

تا قبل از سال 1342شمسی نظام حاکم بر کشاورزی ایران نظامی ارباب رعیتی بود. در این نظام مالک و مباشر با واسطه های بین دولت و رعیت عامل اجرای طرحهای دولت بودند.
طی این دوره اولین تراکتور برای مدرسه عالی فلاحت وارد ایران شد و پی ریزی تغییرات معینی در ارتباط با اداره املاک دولتی و موقوفات صورت گرفت. همچنین برنامه هایی در جهت اعمال ماشین در کشاورزی مدنظر قرار گرفت ، اما به علت وقوع جنگ جهانی دوم این طرح متوقف شد و پس از جنگ این طرح با واردات تراکتور و ادوات برای شخم و دیسک زدن و برنامه هایی برای اعمال ماشین در کشاورزی ادامه پیدا کرد.
در سال 1333 وزارت کشاورزی اداره کل مهندسی زراعی را تاسیس کرد که به ایجاد مزارع نمایشی و دایر کردن دوره هایی برای تربیت متخصصان دست زد. بعد از اصلاحات ارضی که در سال 1341 انجام شد، اراضی کشاورزی بین مالک و رعیت تقسیم شد.
این مساله معایبی را در پی داشت. از معایب آن این بود که هر قطعه زمین کشاورزی به قطعات کوچکتری تقسیم شده و برای مکانیزه شدن کشاورزی مشکلات عدیده ای را ایجاد می کرد.
برای پر شدن خلا موجود دولت به تاسیس شرکتهای تعاونی ، سهامی زراعی و کشت و صنعت دست زد که هرکدام از این نظام ها هم نقاط ضعف و قوت مخصوص به خود را داشتند، اما به هر حال زمین های تقسیم شده و کوچک زراعی که همچنان هم در حال تقسیم شدن هستند، استفاده از ادوات و ابزارآلات کشاورزی را غیرممکن ساخته است.

عاصفه اله وردی