اصولگرایان روی نوار پیروزی

انتخابات مجلس هشتم در شرایطی آغاز شد که بیشترین مصوبات مهم و تاثیرگذار مجلس هفتم ـ که از آن تعبیر به مجلسی می‌شد که در سنگلاخ روییده ـ مصوبات اقتصادی بود.

یکی از مصوبات تاثیرگذار مجلس هفتم، طرح تثبیت قیمت‌ها بود که براساس آن، دولت از افزایش تدریجی قیمت برخی اقلام یارانه‌دار، همچون سوخت و کالاهای عمومی منع شده بود. رئیس مجلس هفتم، غلامعلی حدادعادل این طرح را هدیه مجلس هفتم به مردم نامید، ولی برخی منتقدان این مجلس اعلام کردند این طرح، نه‌تنها باعث کاهش تورم نشده است، بلکه نرخ تورم را از ۱۵ به ۲۴درصد رسانده، شرکت‌های دولتی را زیان‌ده کرده و برنامه چهارم توسعه را نیز مخدوش ساخته است. هر چند آمار رسمی بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران و مرکز آمار، این موارد را هیچ‌گاه تایید نکرد ولی به گفته برخی کارشناسان، این مصوبه به افزایش تورم پس از سهمیه‌ای کردن بنزین و دورتر شدن از اهداف اصلی برنامه چهارم توسعه (هدفمند کردن یارانه‌ها) منجر شد؛ برنامه‌ای که قرار بود در سال‌های حاکمیت مجلس هفتم بر قوای تقنینی به اجرا درآید ولی بنا به پاره‌ای ملاحظات، اجرای آن به تعویق افتاد تا مجلس هشتم، تاسیس شود.

همچنین وضعیت صندوق ذخیره ارزی، ندادن تخصیص صحیح اعتبارات به بخش‌های مختلف اقتصادی و نیز مخاطرات سیاسی از جمله تحرکات نظامی آمریکا و همپیمانانش در منطقه، مصوبات مجلس هفتم را از اهمیت مضاعفی برخوردار کرد.

با وجود این، اصلی‌ترین تصمیم اقتصادی دولت محمود احمدی‌نژاد، در این مجلس تایید شد و قانون سهمیه بندی بنزین، تایید پارلمان را نیز گرفت.

در این شرایط، انتخابات مجلس هشتم کلید خورد تا پس از 24 اسفند 86، مردم، نمایندگان خود را در بهارستان بشناسند.

انتخابات مجلس هشتم، در فضایی برگزار شد که در آن از تندروی‌های انتخابات گذشته، خبری نبود. دیگر، اصلاح‌طلبان تندرو، حساب خود را جدا کرده بودند و با تابلوهای معنی‌دار، از حیطه سیاسی کشور، برون رفته بودند. در این میان، برخی چهره‌های افراطی‌تر، با ترک خاک ایران، در کشورهایی اقامت گزیدند که موضعگیری آنها در برابر نظام، علنی‌تر از همیشه بود.

انتخابات هشتمین دوره مجلس شورای اسلامی ۲۴ اسفند ۱۳۸۶ خورشیدی در سراسر ایران برگزار شد.

در مرحله اول انتخابات، از ۲۰۵ کرسی مورد تایید مجلس شورای نگهبان ۱۵۳ نامزد انتخاباتی اصولگرا به مجلس راه یافتند و اصلاح‌طلبان نیز 29 کرسی را به خود اختصاص دادند. سهم نامزد های انتخاباتی مستقل نیز 23 نفر بود.

با نگاهی به ترکیب این مجلس می‌توان به روشنی دریافت نزدیک به سه چهارم کاندیداهای راه یافته به مجلس هشتم، اصولگرایانی بودند که از جبهه متحد اصولگرایان و همچنین ائتلاف فراگیر اصولگرایان برخاسته بودند.

اصلاح‌طلبان دوم خردادی تنها 14 درصد پارلمان را در اختیار گرفتند و سهم مستقل‌ها نیز اندکی بیش از 11 درصد شد. در این میان، به دلیل تخلفات انتخاباتی، شورای نگهبان، آرای ۳ حوزه انتخابیه را باطل اعلام کرد.

گزارشی که به تفکیک استان‌ها ارائه شد، نشان داد اندکی بیش از نصف جمعیت واجد شرایط رای دادن در انتخابات دور هشتم مجلس شرکت کردند. هر چند این میزان در حوزه انتخابات شمیرانات، تهران، ری و اسلامــشهر به یک سوم آرای واجدان شرایط رای دهی رسید. در تهران، سرلیست انتخاباتی اصولگرایان، با رای بالای 850 هزاری، غلامعلی حدادعادل بود که بیشترین آرای انتخابات در حوزه تهران را به خود اختصاص داد.

در انتخابات مجلس هشتم، فراکسیون‌هایی که تشکیل شد شامل فراکسیون اصولگرایان (اکثریت)، فراکسیون جبهه دوم خرداد (اقلیت)، فراکسیون پیشرفت و عدالت و همچنین فراکسیون مستقل‌ها بود. در مرحله دوم انتخابات این مجلس که ۶ اردیبهشت ۱۳۸۷ برگزار شد، ۱۶۴ داوطلب نمایندگی مجلس شورای اسلامی برای کسب ۸۲ کرسی نمایندگی مجلس شورای اسلامی، از مجموع ۵۴ حوزه انتخابیه در ۲۱ استان کشور، به رقابت پرداختند.

در مرحله دوم انتخابات مجلس هشتم، ۴۶ اصولگرا (۵۷ درصد)، ۱۸ نامزد انتخاباتی اصلاح‌طلب (حدود 5/21 درصد) و ۱۸ نامزد انتخاباتی مستقل (5/21درصد) به مجلس هشتم راه یافتند.

ریاست این مجلس به علی لاریجانی، کاندیدای راه یافته از قم رسید که تا پایان مجلس، عهده دار این منصب بود. در این انتخابات برخی از اصلاح‌طلبان تلاش کردند تا سلامت انتخابات را مخدوش اعلام کنند، ولی اعتبارنامه نمایندگان به تصویب رسید و پس از آن بود که نوار پیروزی‌های اصولگرایان در انتخابات مجلس، همچنان تداوم یافت.

با نگاهی ساده به نتایج انتخابات مجلس هشتم، می‌توان به تداوم پیروزی‌های پیاپی اصولگرایان در انتخابات گذشته و شکست‌های پی‌درپی اصلاح‌طلبان از انتخابات شورای شهر دوم اشاره کرد که در این انتخابات نیز با جای گرفتن نفر نخست اصلاح‌طلبان در رتبه 29 رقم خورد.

به‌رغم نبودتفاوت جدی واجدان شرایط رأی دادن در 2 انتخابات مجلس هفتم و هشتم به علت بالاتر رفتن 3 سال در سن رأی‌دهندگان و اختلاف 4 ساله 2 انتخابات، میزان مشارکت مردم تهران در انتخابات مجلس هشتم، اندکی کمتر از مجلس هفتم بود و از 97/1 میلیون نفر به 91/1 میلیون نفر کاهش یافت.

همین کاهش اندک در آرای غلامعلی حدادعادل که در هر دو انتخابات به عنوان سرلیست اصولگرایان شرکت داشت، دیده می‌شد و آرای وی با وجود ریاست مجلس و چهره ای شناخته شده از 888 هزار رأی به 844 هزار رأی کاهش یافته بود.

تفاوت دیگر در آرای اصولگرایان راه یافته به مجلس هشتم، نبود چهره‌های برتر بجز حدادعادل در میان کاندیداها تلقی می‌شد؛ به‌گونه‌ای که در انتخابات مجلس هفتم، احمد توکلی، امیررضا خادم و سیدمهدی طباطبایی به ترتیب چهره‌های برتر اصولگرایان بودند و از برتری اختلاف چشمگیری با آرای دیگر اعضای لیست که به‌طور متوسط 520 هزار رأی داشتند، برخوردار بودند، اما در انتخابات مجلس هشتم، این تفاوت دیده نشد و پس از حدادعادل، آقاتهرانی، کاندیدای مورد حمایت دولت، نفردوم با اختلاف 260 هزار رأی و نفرات بعد به طور متوسط با اختلاف 10 هزار رأی قرار دارند و عملا متوسط آرای لیست اصولگرایان، حدود 460 هزار رأی اعلام شد که کاهش 60 هزار نفری را نسبت به انتخابات مجلس هفتم نشان می‌داد.

براساس این آرا، برخی کارشناسان اعلام کردند جایگاه اصولگرایان در توزیع آرا نیز با افت محسوسی همراه شد؛ به‌گونه‌ای که نفر آخر فهرست اصولگرایان در انتخابات مجلس هفتم، خانم کدخدا 24 درصد آرا را به دست آورد، اما نفر آخر اصولگرایان در انتخابات مجلس هشتم، خانم صفایی، تنها 18 درصد آرا را به دست آورد که در به دور دوم کشیده شدن انتخابات، بشدت کارساز می‌توانست باشد، چراکه با وجود ابطال 170 هزار رأی از سوی وزارت کشور در مجلس هشتم، 11 نماینده در دور دوم برگزیده شدند، اما در مجلس هفتم، تنها یک نماینده در دور دوم انتخاب شد.

با تحلیل ساده آرای مجلسیان هشتم، در می‌یابیم رای مجید انصاری، کاندیدای شاخص اصلاح‌طلبان، در انتخابات هشتم از 173 هزار رأی (در انتخابات هفتم) به 346 هزار رأی رسیده است. آرای سهیلا جلودارزاده نیز 78 درصد نسبت به مجلس هفتم افزایش یافت و رشد آرای اصلاح‌طلبان به‌گونه‌ای بود که فاصله 300 هزار نفری بین نفر آخر اصولگرایان با نفر نخست اصلاح‌طلبان کاملا از بین رفت و نفر نخست اصلاح‌طلبان از 2 نفر آخر اصولگرایان پیشی گرفت.

این نکته با توجه به ردصلاحیت و انصراف چهره‌های شاخص اصلاح‌طلبان و سطح پایین مشارکت (حدود 30 درصدی) در انتخابات تهران، پیام هشداردهنده‌ای برای اصولگرایان به شمار می‌رفت.

ناظران سیاسی از انتخابات هشتمین دوره مجلس این‌طور نتیجه گرفتند به‌رغم امکانات بیشتر اصولگرایان نسبت به انتخابات مجلس هفتم، با توجه به در اختیار قرار داشتن دولت، موقعیت اصولگرایان هرچند در رتبه‌های آرا و کسب کرسی‌ها تفاوت چندانی با مجلس هفتم نداشت، از نظر ترکیب و تفاوت آرا دچار تغییرات شد، به‌گونه‌ای که در صورت عدم ابطال 170 هزار رأی از سوی وزارت کشور، عملا تنها 11 نفر از فهرست اصولگرایان در دور نخست به مجلس راه پیدا می‌کردند و سرنوشت 19 نماینده به دور دوم کشیده می‌شد.

اصلاح‌طلبان نیز با وجود رشد محسوس در انتخابات، همچنان از تشتت، سردرگمی، روشن نبودن مرزبندی در میان خود رنج می‌بردند. این انتخابات نشان داد رأی‌دهندگان در طیف اصولگرایی، تفاوت چندانی بین حامیان و منتقدان دولت قائل نبودند و انتظار کارآمدی از این گروه را همواره داشته‌اند.

علی شجاعی