آینده‌ای‌ روشن برای هنر نمایش

بررسی‌ها نشان می‌دهد که این دوره از جشنواره تئاتر فجر، توانسته در شکل برگزاری و همچنین دستاوردهایی که داشته، طی 30 دوره برگزاری خود متفاوت‌ترین جشنواره باشد. می‌توان یکی از مهم‌ترین دستاوردهای این دوره را ایجاد یک نگاه مقایسه‌ای میان تئاترهای ایران و جهان دانست، این اتفاق می‌تواند مسیر به‌روزشدن این هنر در کشورمان را فراهم کند، همچنین حضور هنرمندان شهرستانی و جوانان در این دوره از جشنواره آن را به پدیده‌ای ارزشمند و متفاوت در مقایسه با همه دوره‌ها تبدیل کرده است.

نخستین اتفاق نیک جشنواره را می‌توان حضور پررنگ گروه‌های تئاتر استانی دانست. گروه‌های شهرستانی حاضر در جشنواره با اجراهایی که داشتند، نشان دادند این هنر در سراسر کشور ارتقا پیدا کرده است. 12 نمایش برگزیده مناطق و چند نمایش دیگر در بخش‌های مختلف حضور پیدا کرده بودند که در 2 بخش مسابقه بین‌الملل و مسابقه ایران شرکت کنند.

از میان آنها نمایش «مرگ کسب و کار من است» نوشته صحرا رمضانیان، به کارگردانی سعید زندی و محمد درند در بخش مسابقه ایران نمایش مورد اقبال واقع شد. بازیگر مرگ کسب و کار من است توانست رتبه نخست بازیگر برتر زن را به خود اختصاص دهد.

همچنین تئاترهای «خون رقصه» به کارگردانی رضا صابری هم توانست رتبه‌ای را در جشنواره کسب کند. حضور پررنگ و اجراهای خوب هنرمندان شهرستانی حکایت از آن دارد که می‌توانیم به آینده تئاتر در سراسر ایران امیدوار باشیم.

اتفاقاتی که در بخش بین‌الملل جشنواره افتاد هم در نوع خود جالب بود و می‌توان گفت دومین نتیجه خوب این دوره از جشنواره است. در این دوره شاهد حضور نمایش‌هایی در قالب‌های مختلف اجرایی از جمله‌ ویدئوآرت، اینتراکشن، سینوگرافی (علم طراحی و تولید جلوه های دیداری شنیداری در نمایش)، پرفورمنس (تئاتر تجربی)و کرئوگرافی(طراحی حرکات در نمای) بودیم و همچنین با امکانات خاص سنت نمایشی اروپا و شرق دور نیز آشنا شدیم. البته نمایش‌های بدون کلام مورد توجه بسیاری از مخاطبان قرار نگرفتند و می‌توان آن را تجربه‌ای تازه دانست که هنوز در کشور ما روی آن کار نشده است.

در زمینه تئاتر تجربی هم می‌توان در مقایسه آثار هنرمندان ایرانی این عرصه با آثار کشورهای خارجی به این نتیجه رسید که هنوز نتوانسته‌ایم در این عرصه گام بزرگی برداریم. مقایسه «ننه» کار سمیرا سینایی با «قصرمه‌آلود» اثر یک هنرمند ژاپنی بیش از هر چیز نوپا بودن این نوع تئاتر را در کشورمان نشان می‌دهد. برای توسعه پرفورمنس نیاز به دعوت نمایش‌ها و استادان بنام این عرصه به کشورمان داریم تا بتوانیم در این گونه‌ها هم حرکات لازم را انجام دهیم، چرا که در ادامه این روند هرگز نمی‌توانیم گامی‌رو به جلو در این عرصه داشته باشیم.استفاده از تکنیک‌های دیجیتال در نمایش «بیست هزار فرسنگ زیر دریا» یکی از آثاری بود که کمبودهای تئاتر ایران را در استفاده از این تکنیک‌ها بر ما روشن کرد. شاید در استفاده از ویدئو و ویدئوآرت تلاش‌هایی کرده‌ایم، اما هنوز در استفاده از تکنیک‌های دیجیتال کم‌توان و ضعیف هستیم. خلاصه که اتفاقات این بخش از جشنواره به ما یادآوری کرد به داشته‌های اندک خود دلخوش نشویم و برای به‌روز شدن تئاتر کشورمان تلاش بیشتری داشته باشیم که البته این رهیافت نیاز به کسب بودجه و برنامه‌ریزی کلان در تئاتر کشور دارد.

سومین اتفاق بزرگ در جشنواره امسال جوانگرایی بود؛ رویکردی که می‌تواند از سال‌های آینده با نگاهی نخبه‌گرایانه‌تر در دل جشنواره به کار ادامه دهد.

اگر قرار باشد این آثار در سطح آثار معمول جشنواره‌های تئاتر دانشگاهی باشد، حرکت چندان پسندیده‌ای نیست. بهتر است این آثار را به سفارش دبیرخانه جشنواره فجر و با دعوت از نخبه‌ترین دانشجویان تئاتر و با دادن امتیازات و امکاناتی خاص تولید کرد تا درجه و عیار آنها در سطح ممتاز باشد. این خود توجه تئاتر جهان را به تئاتر ما جلب خواهد کرد چراکه جوانان نخبه با جسارت و خلاقیت والاترین گونه و نمونه تئاتر زنده و پویا را ارائه خواهند کرد. ما اگر 10 نمونه برجسته و ممتاز هم از بین دانشجویان داشته باشیم خودش یک اتفاق ناب و تکان‌دهنده است. سمانه زندی‌نژاد و سلما رفیعی، کارگردان و نویسنده «به مراسم مرگ داداش خوش آمدید» در بخش بین‌الملل خوش درخشیدند و این سرآغاز حضور مجدد جوانان ایرانی است تا در صحنه‌های جدی پویایی و ترقی تئاتر ایرانی را اثبات کنند.