چرا خانم معلم کشته شد؟

تجاوز از جمله جرایمی است که علاوه بر آسیب جسمی بعضا جبران‌ناپذیر، نقض شأن و کرامت انسانی قربانی را نیز بشدت تحت‌تاثیر قرار می‌دهد و به همین دلیل مقابله با آن از اهمیت بسیاری برخوردار است. تجاوز در یک تعریف ساده الزام شخصی به برقراری رابطه جنسی از طریق اعمال زور فیزیکی یا معنوی است. این نوع از خشونت جنسی است که معمولا توسط فرد یا افرادی به‌رغم رضایت شخص انجام می‌شود و در قانون جزایی اکثر کشورها تعریف شده است.

در قوانین ایران تعریفی از تجاوز ارائه نشده و تنها در یک مورد، در ماده 82 قانون مجازات اسلامی گفته شده است «حد زنای به عنف و اکراه، قتل است». عنف در لغت به معنای سختی، تندی و غلبه و زور است، بنابراین تجاوز به عنف به معنای نزدیکی جنسی با اجبار و بدون رضایت قربانی است. تجاوز جنسی گرچه در تعریف جهانی آن بسیار گسترده است، اما در عنوان زنای به عنف فقط یک نوع آن یعنی تعرض جنسی که به حد زنا برسد مورد اشاره واقع شده و برای آن مجازات تعیین گشته است.مجازاتی که قانونگذار برای زنای به عنف در نظر گرفته، بسیار سنگین است وگرچه در نگاه اول به نظر می‌رسد این امر باید مانعی بزرگی بر سر راه تکرار این جرم باشد، اما وقایع جامعه حقیقت دیگری را آشکار می‌سازد. به عبارت دیگر گرچه مجازات این جرم اعدام است اما به 2 دلیل مهم آرای صادره در این زمینه بسیار کم است و در نتیجه این مجازات نقش بازدارندگی خود را بخوبی ایفا نمی‌کند.

اول این‌ که مرتکب این جرم یا اعدام می‌شود یا رای بر برائت می‌گیرد. این مجازات سنگین کار را برای قضات بسیار سخت کرده است. آنها باید بسیار محتاطانه برخورد کنند تا مبادا بی‌گناهی از زندگی محروم شود اما در آن سو ممکن است زنی را که قربانی تجاوز شده است نادیده بگیرند. اگر با جرم‌انگاری انواع تعرضات جنسی، سطوح متفاوتی از مجازات نیز وجود داشت قضات راحت‌تر می‌توانستند نسبت به صدور رای اقدام نمایند.مساله دیگر، مربوط به شیوه‌های اثبات این جرم است. براساس مقررات قانونی راه‌های ثبوت زنا به طور کلی عبارت از اقرار، شهادت و علم قاضی است که درخصوص تجاوز به عنف باید عدم رضایت نیز اثبات گردد. مانند سایر جرایم اثبات وقوع جرم با مدعی است. بنابراین قربانی باید بتواند یا شاهد به دادگاه معرفی نماید یا به نوعی متهم را به اقرار وادارد و علاوه بر اینها ثابت نماید که آزار بدون رضایت وی رخ داده است. قطعا در جرمی مانند تجاوز اقرار متهم علیه خودش به ندرت اتفاق می‌افتد. از سوی دیگر علی‌الاصول مجرمان در برابر چشم دیگران مرتکب جرم نمی‌شوند تا بتوان از شهادت شهود استفاده نمود، بنابراین تنها امکانی که برای بزه دیدگان می‌ماند استفاده از علم قاضی است. علم قاضی از شیوه‌های مختلفی تحصیل شود. گزارش اولیه پلیس، نظریه پزشکی قانونی، اظهارات متهم در جلسات متفاوت، روابط قبلی میان متهم و قربانی می‌تواند از مواردی باشد که به حصول علم قاضی کمک می‌نماید.

موضوع دیگری که در میان قوانین ما جای آن خالی است شناسایی تجاوز گروهی است. زمانی که متجاوزان بیش از یک نفر هستند میزان خشونتی که به کار گرفته می‌شود بسیار شدیدتر است و از سوی دیگر آسیب روحی که به قربانی وارد می‌شود نیز عمیق‌تر خواهد بود. در اکثر موارد که تجاوز ختم به قتل قربانی می‌شود ما شاهد حضور بیش از یک متهم هستیم. بنابراین انتظار می‌رود برای موارد اینچنینی مجازات سنگین‌تری در نظر گرفته شود تا هم مانع تکرار این جرم باشد و هم تسلی خاطری برای بزه دیده و اطرافیان و نیز التیامی بر روح آسیب‌دیده جامعه باشد.

سارا لقایی