چین و طالبان همپیمانان جدید پاکستان

پس از آن‌که نیروهای مسلح ائتلاف غرب در پایان نوامبر 2011 به 2 پست مرزی پاکستان حمله کرده و 24 سرباز پاکستانی را کشتند، اسلام‌آباد هم عبور کالاهای نیروهای ناتو از خاک خود را ممنوع اعلام کرد. دولت اسلام‌آباد و سران ارتش پاکستان در این مورد تردیدی ندارند که آن حمله عملیاتی برنامه‌ریزی‌شده بوده است. از سوی دیگر آمریکا و ناتو ادعا می‌کنند که نیروهای آنها در آغاز مورد حمله قرار گرفته‌اند و تنها از مرگ سربازان پاکستانی اظهار تاسف می‌کنند. یوسف‌رضا گیلانی، نخست‌وزیر پاکستان اما به شبکه بی.بی.سی گفته است این ممنوعیت‌ها احتمالا تا هفته‌ها به طول خواهد انجامید.

از قرار معلوم به این ترتیب همپیمانی آمریکا و پاکستان در جنگ علیه ترور در وضعیت خوبی نیست. گیلانی می‌گوید: خدشه‌ای در اعتماد 2 طرف وجود دارد. ما با هم کار می‌کنیم، اما به یکدیگر اعتماد نداریم. باید بیش از اینها روی این روابط کار شود. اما مارتین دمپسی، رئیس ستاد نیروهای مسلح آمریکا با لحنی آشکارتر چنین فرمول‌بندی می‌کند: این روابط نوعی آشفتگی است.

بر پایه نظرسنجی‌های انجام‌گرفته، اکثریت مردم پاکستان از آمریکا به عنوان بزرگ‌ترین خطر بر کشورشان یاد می‌کنند، خطری که به مراتب بیش از خطر طالبان است. رویدادهای بی‌شماری موجب بوجود آمدن این تردیدها نسبت به نیات ایالات متحده آمریکا است که از آن جمله می‌توان به 3 مورد زیر اشاره کرد: قتل 2 مرد جوان در حادثه‌ای مشکوک در لاهور در آغاز سال 2011 و به دست یک مزدور آمریکایی. مورد دوم قتل اسامه بن لادن طی یک عملیات محرمانه و بدون اطلاع دولت پاکستان توسط نیروهای آمریکا در ابیت‌آباد. و مورد سوم ادامه حملات هواپیماهای بدون خلبان در غرب پاکستان که ظاهرا باهدف نابودی تروریست‌ها انجام می‌گیرد اما در عمل این غیرنظامیان بیگناه هستند که قربانی این حملات می‌شوند.

و اکنون این حملات ائتلاف غرب است که تغییر سیاست آشکار اسلام‌آباد را رقم زده است. پاکستان علاوه بر ممنوع اعلام‌کردن عبور و مرور کاروان‌های حامل کالاهای ناتو، از شرکت در کنفرانس افغانستان در شهر بن آلمان نیز خودداری کرد و به این ترتیب آن نشست بدون حضور یکی از بازیگران اصلی روند صلح افغانستان برگزار شد. افزون بر آن نیروهای مسلح پاکستان بلافاصله پس از آن حمله جنجال‌برانگیز هواپیماهای بدون سرنشین این مجوز را دریافت کردند که به سوی این پرنده‌های آمریکایی شلیک کنند. ژنرال اشفق پرویز کیانی، فرمانده ارتش پاکستان طی امریه‌ای به همه نیروهای تحت امر خود فرمان داد که به هر شیء پرنده بیگانه صرف‌نظر از کشور متبوع آن آتش بگشایند: هر ابزار پرنده‌ای که بدون اجازه به حریم هوایی ما وارد شود در حکم دشمن بوده و باید مورد هدف قرار گیرد. یکی از ژنرال‌های پاکستانی ضمن تایید این حکم می‌گوید: این دستور شامل حال هواپیماهای بدون خلبان آمریکایی هم می‌شود.

از سوی دیگر پاکستان از آمریکا خواست که پایگاه هوایی شمسی واقع در ایالت بلوچستان این کشور را تخلیه کند. این پایگاه در واقع محل پرواز هواپیماهای بدون خلبان آمریکا بود و افزون بر آن 70 سرباز ایالات متحده نیز در آن مستقر بودند. مقامات پاکستانی با اطمینان عنوان می‌کنند که این سربازان در واقع ماموران سازمان سیا بوده‌اند و به گفته آن ژنرال بلندپایه؛ این پایگاه از روز 11 دسامبر بار دیگر به طور کامل در اختیار ارتش پاکستان قرار گرفت.

افزون بر آن، این مساله نیز امروز بر کسی پوشیده نیست که دولت اسلام‌آباد و ارتش پاکستان به‌رغم همه تکذیب‌های رسمی در حال گفت‌وگو با طالبان هستند. ژنرال اطهر عباس، سخنگوی ارتش پاکستان می‌گوید: تضمین صلح و امنیت حتی بعد از خروج نیروهای غرب از خاک افغانستان در سال 2014 در جهت منافع کشور ما به‌شمار می‌آید. با دیدگاهی پاکستانی می‌توان گفت که این گفته‌ها معنای دیگری جز همپیمانی با شبه‌نظامیان ندارد.

اگر چه برخی از فرماندهان طالبان هرگونه گفت‌وگویی را با اسلام‌آباد تکذیب می‌کنند، اما همین چندی پیش بود که مولوی فقیر محمد، معاون رئیس طالبان پاکستان از این گفت‌وگوها پرده برداشت. این سخنان تنها نشانگر عدم‌تفاهم میان نیروهای تندرو پاکستانی است و نشان می‌دهد که حتی در صورت توافق با دولت نیز نمی‌توان به صلحی پایدار و واقعی دست پیدا کرد. مردم پاکستان بخوبی به یاد دارند که غرب بلافاصله پس از خروج نیروهای ارتش سرخ شوروی سابق از افغانستان همه منافع و علایق خود را در این منطقه فراموش کرد و به همین خاطر امروز نیز هیچ اعتمادی به وعده‌های غرب برای بعد از سال 2014 ندارند.

از همین رو است که اسلام‌آباد در حال حاضر آشکارا به تقویت روابط خود با چین مشغول است. چین نیز متقابلا به طور مرتب توانایی‌های پاکستان در جنگ علیه ترور را می‌ستاید. پکن در حال ساخت بندری در جنوب پاکستان است و در مقابل، دسترسی خود به اقیانوس هند را تضمین می‌کند. علاوه بر آن چین کشتی‌های جنگی و اسلحه به پاکستان می‌فروشد و مهندسان 2 کشور، یک هواپیمای جنگنده مشترک را به مرحله تولید رسانده‌اند.

در همین حال، دشمن همیشگی پاکستان یعنی هند با نگرانی و خشم به این تحولات چشم دوخته است. دهلی بتازگی برای تقویت نفوذ خود در منطقه قراردادی با کابل به امضا رساند که هدف آن تقویت همکاری‌های میان 2 کشور است. نباید فراموش کرد که بزرگ‌ترین ترس پاکستان نیز چیزی نیست جز احتمال همپیمانی و نزدیکی میان افغانستان و هندوستان.

اشپیگل آنلاین ‌‌/‌‌ مترجم: محمدعلی فیروزآبادی